Drewniane kościoły słupowe (Stavkirke)

Dla Wikingów drzewa miały jednak głównie znaczenie praktyczne. Mając do dyspozycji lasy pełne stuletnich dębów, do mistrzostwa doprowadzili sztukę obróbki drewna. Budowali z niego domy, mosty, narzędzia, no i oczywiście słynne drakkary, długie łodzie tak wytrzymałe i zwrotne, że nadawały się równie dobrze do pokonania rzecznego szlaku z Nowogrodu do Konstantynopola, jak i zdobycia brzegów Ameryki.

Szczytowe osiągnięcia budowlanej i zdobniczej sztuki Wikingów związane są jednak, co może trochę zaskakujące, z chrystianizacją kraju. Przez ponad dwa wieki od końca X do XIII w. wiara w Chrystusa mieszała się z wierzeniami w pogańskich bogów. W tym właśnie czasie powstało w Norwegii około 1000 kościołów stavkirke (od stav - klepka, kirke - kościół), z których do dziś podziwiać można blisko 30. Budowle te stawiane były przez rzemieślników, którzy swój fach doskonalili od wieków i nowe zadanie traktowali podobnie jak zlecenie budowy nowego drakkara, czy rodzinnej siedziby dla bogatego jarla. Stąd też konstrukcja kościołów, jak i ich zdobnictwo to w całości rodzimy produkt „made in Norway”.
Trzon konstrukcji kościołów stavkirke stanowi szkieletowa rama złożona z pionowych słupów narożnych (zwanych stave lub masztami) spiętych następnie długimi deskami (klepkami), które nakładane pionowo, wykorzystując technikę zaczerpniętą z budowy okrętów, tworzą ścianę kościoła. Kościoły budowane były różnymi technikami, w zależności od regionu i okresu ich konstrukcji. Najprostsze mają jedynie nawę i małe prezbiterium oraz dach oparty na ścianach. Kościoły o najbardziej złożonej konstrukcji wysokością dorównują budowlom kamiennym, a ich strzeliste sklepienie przypomina ożebrowanie łodzi.
Dach wielu kościołów pokryty jest gontem przypominającym smoczą łuskę, a w bogatych zdobieniach pojawiają się motywy ze skandynawskiej mitologii. Splatające się niespokojnie zwierzęce i roślinne kształty, pies myśliwski gryzący wijącego się węża, postaci mitycznych bohaterów. W kościele w Borgund pośród twarzy 12 apostołów spotkać można jednooką twarz Odyna. Najwidoczniej snycerz nie w pełni przekonany do nowej wiary, umieścił go tam tak na wszelki wypadek.

Najwięcej kościołów można dziś spotkać w regionie fiordów zachodniego wybrzeża w Sogn og Fiordane. Nad brzegiem Lusterfiordu leży najstarszy z nich, liczący sobie blisko 900 lat, stavkirke w Urnes. Od niego swoją nazwę bierze najbardziej efektowny i bogaty styl zdobnictwa wikingów. Inne, równie piękne kościoły znajdują się m.in. w Borgund, Vik, Kaupanger oraz Lom. Dzięki pruskiemu królowi Fryderykowi Wilhelmowi IV zrekonstruowany kościół stavkirke oglądać można również w Polsce, w Karpaczu.