/* */
DREWNO.PL - Portal branży drzewnej - ogłoszenia
 
USŁUGI LEŚNE

ZUL-e nie pozyskują drewna, tartakom brakuje surowca, Lasy Państwowe "dostrzegają powagę sytuacji"

Stowarzyszenie Przedsiębiorców Leśnych

Autor: oprac. red
Źródło: Stowarzyszenie Przedsiębiorców Leśnych
Data: 2022-03-17


Ze względu na zbyt niską wyceną kosztów usług z zakresu gospodarki leśnej Lasom Państwowym wciąż nie udało się zakończyć trwających od listopada ubiegłego roku postępowań przetargowych na rok 2022r. Tymczasem Zakłady Usług Leśnych, które dotychczas podpisały umowy odstępują od realizacji zleceń żądając waloryzacji zakontraktowanych cen z powodu drastycznego wzrostu kosztów. W trudnej sytuacji znalazła się część nabywców drewna, która mimo ogromnego wzrostu cen i podpisanych umów nie otrzymuje surowca koniecznego do produkcji.

ZUL-e nie pozyskują drewna, tartakom brakuje surowca, Lasy Państwowe "dostrzegają powagę sytuacji"  ZUL-e nie pozyskują drewna, tartakom brakuje surowca, Lasy Państwowe "dostrzegają powagę sytuacji" Fot. D.Jabłoński

Ceny większości sortymentów surowca drzewnego sprzedawanego przez Lasy Państwowe na aukcjach e-drewno wzrosły o ponad 100% w stosunku do cen sprzed roku. Mimo zawartych umów część tartaków zgłasza problemy z dostawami surowca drzewnego. Przyczyną są problemy z jego pozyskaniem.

Dobra sytuacja na rynku nie skłoniła leśników do podniesienia stawek za usługi w pozyskaniu drewna i hodowli lasu wykonywane przez przedsiębiorców leśnych. Wprawdzie Edward Siarka, pełnomocnik Rządu ds. Leśnictwa i Łowiectwa, zadeklarował, że w 2022r. PGL Lasy Państwowe przeznaczą na ten cel 250 mln zł więcej niż w roku poprzednim, to po uwzględnieniu skali leśnych wydatków na ten cel oznacza wzrost rzędu 6-8%, czyli nie rekompensujący nawet ubiegłorocznej inflacji. Pomimo tych deklaracji, część przedsiębiorców przystępujących do organizowanych przez Lasy Państwowe przetargów, ujrzało stawki maksymalne proponowane przez leśników niższe niż te roku 2021. To sprawiło, że cześć nadleśnictw wciąż nie zawarło umów na wykonanie prac leśnych w 2022r.

Tymczasem tylko od początku 2022r. znacząco wzrosły koszty pracy, brakuje lub jest utrudniony dostęp do części eksploatacyjnych, a ceny paliw, jednego z głównych kosztów pozyskania drewna skoczyły o ponad 80%. Dodatkowe utrudnienia powoduje zakaz tankowania do kanistrów i trudności z hurtowymi dostawami paliw wprowadzony w związku z wojną na Ukrainie. Wprowadzając ograniczenia nie wzięto pod uwagę wielu branż, w tym branży leśnej, które paliwa nie tankują wyłącznie do zbiorników samochodów.

Napaść Rosji na Ukrainę ma również wpływ na rynek pracy. Wielu Ukraińców zrezygnowało z pracy by wyjechać bronić swojej ojczyzny - za co należy się im podziw i szacunek - co postawiło ich pracodawców w skomplikowanej sytuacji braku rąk do pracy.

Dlatego liczna grupa przedsiębiorców leśnych, która już zwarła umowy na 2022r. wystąpiło do nadleśnictw z wnioskami o waloryzację stawek. Wspierając sektor usług leśnych, zarząd główny Stowarzyszenia Przedsiębiorców Leśnych w Gołuchowie 10. marca 202r. wystosował pismo do dyrektora generalnego Lasów Państwowych, w którym wnioskuje o waloryzację zawartych umów ze względu na niemożliwą do przewidzenia zmianę sytuacji rynkowej, tj. olbrzymią podwyżkę cen paliw na rynku, skokowy wzrost stóp procentowych, znaczącą zmianę kursów walut, wywołaną m.in. wojną w Ukrainie.

W odpowiedzi na pismo, p.o. dyrektora generalnego Lasów Państwowych Józef Kubica, 14. marca 2022r. poinformował, że "Lasy Państwowe dostrzegają powagę sytuacji, dlatego podejmowane przez nas działania mają na celu uniknięcie destabilizacji rynku usług leśnych. BArdzo zmienna koniunktura, odczuwalna w postaci rosnącego poziomu inflacji i wzrostu wielu kosztów, m .in. cen paliw skłania do podejmowania dodatkowych działań, dostosowanych do aktualnych warunków rynkowych. W najbliższych dniach przekażemy do naszych jednostek wytyczne, które umożliwią reakcję na zaistniałą sytuację."

 

Poniżej przedstawiamy pełną treść pisma SPL w Gołuchowie do dyrektora generalnego Lasów Państwowych

Gołuchów, dnia 10. marca 2022r.

Szanowny Pan
Józef Kubica
Dyrektor Generalny Lasów Państwowych
ul. Grójecka 127, 02-124 Warszawa

Szanowny Panie Dyrektorze,
Działając na podstawie art. 455 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 11 września 2019r. Prawo zamówień publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021r. poz. 1129 z późn. zm., zwanej dalej „ustawą Pzp”) Stowarzyszenie Przedsiębiorców Leśnych im. Mieczysława Wierzbickiego składa wniosek o zastosowanie waloryzacji wynagrodzenia w zawartych przez poszczególne Nadleśnictwa umowach na wykonywanie usług z zakresu gospodarki leśnej. Ustawodawca w art. 455 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 11 września 2019r. Prawo zamówień publicznych podkreśla, iż dopuszczalna jest zmiana umowy bez przeprowadzenia nowego postępowania o udzielenie zamówienia: jeżeli konieczność zmiany umowy spowodowana jest okolicznościami, których zamawiający, działając z należytą starannością, nie mógł przewidzieć, o ile zmiana nie modyfikuje ogólnego charakteru umowy a wzrost ceny spowodowany każdą kolejną zmianą nie przekracza 50% wartości pierwotnej umowy. Przepis art. 455 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp stanowi implementację do polskiego porządku prawnego postanowień art. 72 ust. 1 lit. c dyrektywy klasycznej oraz art. 89 ust. 1 lit. c dyrektywy sektorowej.

Cel wprowadzenia powołanej normy prawnej objaśniony został w motywie 109 preambuły do dyrektywy klasycznej. Zwrócono w nim uwagę, że „Instytucje zamawiające mogą napotkać okoliczności zewnętrzne, których nie mogły przewidzieć w momencie udzielania zamówienia, w szczególności gdy zamówienie jest wykonywane przez dłuższy czas. W takim przypadku niezbędny jest pewien stopień elastyczności w celu dostosowania umowy do tych okoliczności bez konieczności przeprowadzania nowego postępowania o udzielenie zamówienia. Pojęcie niemożliwych do przewidzenia okoliczności odnosi się do okoliczności, których nie można było przewidzieć mimo odpowiednio starannego przygotowania pierwotnego postępowania o udzielenie zamówienia przez instytucję zamawiającą, z uwzględnieniem dostępnych jej środków, charakteru i cech tego konkretnego projektu, dobrych praktyk w danej dziedzinie oraz konieczności zagwarantowania odpowiedniej relacji pomiędzy zasobami wykorzystanymi na przygotowanie postępowania a jego przewidywalną wartością. Nie może to jednak mieć zastosowania w sytuacjach, w których modyfikacja powoduje zmianę charakteru całego zamówienia, na przykład przez zastąpienie zamawianych robót budowlanych, dostaw lub usług innym przedmiotem zamówienia lub przez całkowitą zmianę rodzaju zamówienia, ponieważ w takiej sytuacji można zakładać hipotetyczny wpływ na wynik”.

Pojęcie niemożliwych do przewidzenia okoliczności odnosi się do okoliczności, których nie można było przewidzieć, pomimo odpowiedniego starannego przygotowania pierwotnego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego przez instytucję zamawiającą, z uwzględnieniem dostępnych jej środków, charakteru i cech tego konkretnego projektu, dobrych praktyk w danej dziedzinie oraz konieczności zagwarantowania odpowiedniej relacji pomiędzy zasobami wykorzystanymi na przygotowanie postępowania a jego przewidywalną wartością. W konsekwencji przez niemożność przewidzenia w chwili zawarcia umowy okoliczności skutkujących koniecznością dokonywania w niej zmian nie należy rozumieć zdarzenia nieprzewidzianego przez strony, lecz zdarzenie, którego zaistnienie w normalnym toku rzeczy było mało prawdopodobne, przy czym niemożliwość przewidywalności określonych zdarzeń powinna być określona w sposób obiektywny.

Zarówno obecna sytuacja - niemożliwe do przewidzenia przez Wykonawcę olbrzymia zmiana (zwyżka) cen paliw na rynku, skokowy wzrost stóp procentowych, znacząca zmiana kursów walut (euro), jak i jej przyczyna (stanowiąca okoliczność powszechnie znaną) wojna na Ukrainie, rosyjska interwencja wojskowa zaistniały od dnia 24. lutego 2022r. i ich konsekwencje stanowią okoliczności zewnętrzne, niezależne od Wykonawcy i przez Wykonawcę niezawinione, za których wystąpienie żaden Wykonawca nie ponosi odpowiedzialności. W szczególności w momencie składania oferty przez Wykonawców wskazane w niniejszym piśmie okoliczności zarówno nie występowały, jak i nie można było przewidzieć ich wystąpienia (stan ten wypełnia znamiona tzw. siły wyższej). Cena oleju napędowego w hurcie jest wyższa o 57% (stan na 8. marca 2022r.) w porównaniu z początkiem roku, a cena benzyny o 47% (stan na 8. marca 2022r.). Taki jest bezpośredni efekt wojny w Ukrainie i związanego z nią skokowego wzrostu ceny ropy.

Poniżej przedstawiamy symulację dla czynności pozyskania i czynności zagospodarowania.

Wyjaśnienia
2. Cena paliw brutto 30.11.2021 = 6,00; 09.03.2022 = 8,00
3. Kurs średni € NBP z 30.11.2021 i 09.03.2022;
4. Stopa referencyjna NBP obowiązująca 30.11.2021 i 09.03.2022

Wyjaśnienia
2. Cena paliw brutto 31.01.2022 = 5,74; 09.03.2022 = 8,00
3. Kurs średni € NBP z 31.01.2022 i 09.03.2022;
4. Stopa referencyjna NBP obowiązująca 31.01.2021 i 09.03.2022

Analiza cenowa została sporządzona na dzień 9. marca 2022 roku

W doktrynie podkreśla się, iż okoliczności skutkujące koniecznością wprowadzenia zmian do umowy o wykonanie zamówienia publicznego, mieszczące się w zakresie omawianej przesłanki, muszą mieć charakter przekraczający standardowe ryzyka związane z realizacją kontraktu o określonym charakterze. Należy przy tym pamiętać, iż uwzględnienie określonych ryzyk kontraktowych lub przyjętej w danej branży skali ich wystąpienia, gdy wynikają one ze specyfiki zamawianych usług, jest obowiązkiem każdego z podmiotów składających ofertę realizacji określonego świadczenia, w tym również ofertę wykonania zamówienia publicznego. Takie działanie jest bowiem naturalnym zjawiskiem towarzyszącym prowadzeniu działalności profesjonalnej lub zarobkowej i występuje również w relacjach między podmiotami niepublicznymi.

Warto również wyraźnie wskazać, że na gruncie przesłanek wymienionych w art. 455 ust. 1 pkt 4 Pzp okoliczności wywołujące konieczność zmiany umowy o wykonanie zamówienia publicznego powinny być niezależne od jej stron. Co do zasady za okoliczności niemożliwe do przewidzenia i niezależne od stron umowy należy uznać m.in. zjawiska gospodarcze zewnętrzne w stosunku do stron umowy i w pełni od nich niezależne, jak na przykład: gwałtowna dekoniunktura, ograniczenie dostępności surowców, istotny wzrost cen materiałów. Należy jednak podkreślić, iż wskazane przykładowe okoliczności uzasadniające dokonanie zmiany umowy, tj. gwałtowna dekoniunktura, ograniczenie dostępności surowców, istotny wzrost cen materiałów, muszą mieć charakter na tyle nadzwyczajny, że zamawiający, dochowując należytej staranności, nie mógł obiektywnie przewidzieć ich zaistnienia lub skali ich zaistnienia. (Por. Komentarz do Prawa zamówień publicznych, UZP).

Muszą one wynikać z okoliczności niemających swojego uzasadnienia w normalnych relacjach gospodarczych, w szczególności obserwowanych wahaniach cen na rynku określonych dóbr, zmianach inflacyjnych itp.

Jak słusznie podkreśla Sąd Najwyższy chodzi o zdarzenie zewnętrzne, niezależne, niemożliwe do przewidzenia przez strony w chwili zawarcia umowy, co do zakresu i kształtu, które wpływa istotnie na sytuację zarówno dłużnika, jak i wierzyciela. (szerzej uzasadnienie wyroku SN z dnia 16. maja 2007 roku, III CSK 452/06, Lex 334987). Zmiana umowy dokonana na podstawie art. 455 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp może mieć zastosowanie do nadzwyczajnego wzrostu cen materiałów i kosztów pracy, a więc okoliczności, których nie można było przewidzieć mimo odpowiednio starannego przygotowania postępowania o udzielenie zamówienia przez zamawiającego, z uwzględnieniem dostępnej wiedzy o możliwości wzrostu takich cen (gwałtowna dekoniunktura, ograniczenie dostępności surowców, istotny wzrost cen materiałów). Korzystając z dorobku dotychczasowego orzecznictwa i literatury można wskazać, że w ramy nadzwyczajnej zmiany stosunków wpisują się nie tylko nadzwyczajne zmiany cen lub stawek podatkowych (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 6. grudnia 2006r., IV CSK 290/06, z dnia 14. września 2005r. III CSK 43/05, z dnia 9. czerwca 2005r. III CK 674/04, z dnia 16 maja 2007r., III CSK 452/06, z dnia 20. lipca 2007r., I CK 3/07, z dnia 17. stycznia 2008r., III CSK 202/07. a także uchwałę z dnia 21 lipca 2006r. III CZP 54/06), ale także inne zasadnicze i zaskakujące zmiany czynników kształtujących wysokość spełnianych świadczeń, które w rozpoznawanej sprawie polegają na poniesieniu wykonywania usługi z zakresu gospodarki leśnej.

Przepis art. 455 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp podobnie jak przepisy art. 357[1] K.c oraz art. 358[1] § 3 K.c. stanowią mechanizmy o wyjątkowym charakterze, które mogą mieć zastosowanie wyłącznie w razie wystąpienia wskazanych w tych przepisach przesłanek. Znajdą one zastosowanie wyłącznie w przypadku zaistnienia zdarzeń (okoliczności), które na etapie prowadzonego postępowania lub w chwili zwarcia umowy nie mogły być uwzględnione, jeżeli zamawiający, działając z należytą starannością, nie mógł ich przewidzieć. Sąd Apelacyjny w Warszawie zauważył, że „nadzwyczajna zmiana cen na rynku polskim, będąca konsekwencją nadzwyczajnych zmian cen ropy naftowej na rynkach światowych oraz zmian kursu złotego w stosunku do walut obcych, wpłynęła w istotny sposób na rozliczenie kontraktu, co uzasadnia uwzględnienie powództwa”, a także, że sytuacja ta doprowadziła do „naruszenia równowagi kontraktowej między stronami, rujnując ich pierwotne kalkulacje co do kosztów realizacji umowy. By więc przywrócić tę równowagę, pozwany winien zwrócić powodowi powyższą kwotę”. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6. listopada 2017r. (sygn. akt: VI ACa 1462/13). Zob. także: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11. stycznia 2017r. (sygn. akt: IV CSK 109/16) oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2015r. (sygn. akt: V CSK 589/14).

Z uzasadnienia w/w wyroków można również pośrednio wyprowadzić wniosek, że przy ocenie, czy w danym przypadku mamy do czynienia z rażącą stratą w rozumieniu art. 3571 Kodeksu cywilnego wystarczającym jest ustalenie, że doszło do rażącej straty transakcyjnej, a nie jest konieczne wykazanie rażącej straty przedsiębiorstwa jako takiego. Taki pogląd znajduje wsparcie także w innych orzeczeniach sądowych, w tym w wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 20. grudnia 2016r. (sygn. akt: I ACa 769/16), gdzie wskazano: „rażąca strata nie musi być stratą, która zachwiałaby kondycją finansową wykonawcy, lecz wystarczy zwykła rażąca strata transakcyjna, niezależna od wyniku finansowego całej działalności wykonawcy”. Jednocześnie, jak wskazuje się również w doktrynie i orzecznictwie: „(…) pojęcie "rażącej" straty należy odnosić każdorazowo do zakresu działalności podmiotu, który podwyższenia żąda. Ta sama bowiem kwota dla małego przedsiębiorcy może mieć charakter "rażący", a dla przedsiębiorcy prowadzącego działalność na dużą skalę, jedynie niewielki” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 17. marca 2016r.; sygn. akt: I ACa 894/15). Istotnym jest, iż wskazane we wniosku okoliczności skutkują poniesieniem przez każdego wykonawcę zamówienia publicznego olbrzymich strat, niewątpliwie o charakterze rażącym.

Koniecznym jest również podniesienia, że skorzystanie z możliwości wprowadzenia modyfikacji do umowy na podstawie art. 455 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp nie jest również wykluczone w okolicznościach, gdy zamawiający przewidział określone klauzule pozwalające na zmianę umowy w oparciu o dyspozycję art. 455 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp, ale są one niewystarczające do zniwelowania niemożliwych do przewidzenia skutków spowodowanych zmianą okoliczności związanych z realizacją umowy lub niemożliwym do przewidzenia zakresem zmiany.

Szanowny Panie Dyrektorze składamy wniosek o zastosowanie waloryzacji wynagrodzenia w zawartych przez poszczególne Nadleśnictwa umowach na wykonywanie usług z zakresu gospodarki leśnej z uwzględnieniem założenia, iż stawki jednostkowe w pozyskaniu winny uwzględnić waloryzację w stosunku do cen zakontraktowanych na poziomie 24,6%, zaś stawki jednostkowe w zagospodarowaniu winny uwzględnić waloryzację w stosunku do cen zakontraktowanych na poziomie 13,69% (z uwzględnieniem czasowego charakteru waloryzacji obejmującej minimum okres miesiąca).

Szanowny Panie Dyrektorze pozostajemy w gotowości do podjęcia rozmów oraz udzielenia wszelkich dalszych wyjaśnień.

Z poważaniem

Wiceprezes Zarządu Głównego SPL
Wojciech Szczotka

Prezes Zarządu Głównego SPL
Tadeusz Ignaciuk


 
Komentarze Komentarze do artykułuSkomentuj Dodaj komentarz

Brak komentarzy. Twój komentarz może być pierwszy.

Powrót

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA