Umierające cisy

Cis pospolity we Wierzchlesie nie odnawia się przez co liczebność populacji sukcesywnie maleje. Prowadzone na przestrzeni wielu lat inwentaryzacje wykazują stały, istotny spadek ilości osobników...

i tak:
- najliczniejsza grupa to cisy o pierśnicy 15 - 27 cm liczące 110 - 160 lat
- w ogólnej liczbie jest 17.5 % drzew martwych
- w ogólnej liczbie żywych jest 27 % egzemplarzy z mniejszymi lub większymi objawami chorób i uszkodzeń
- około 200 drzew wykazuje obwodowe nakłucia kory spowodowane prawdopodobnie przez dzięcioły.

Cisy w rezerwacie obradzają stosunkowo obficie, wysiewają nasiona, które kiełkują jednak siewki utrzymują się zaledwie 2-3 lata i giną.

SPOSÓB OCHRONY REZERWATU, PLANOWANE ZABIEGI
We Wierzchlesie zastosowano typowy 'konserwatorski' sposób ochrony. W obrębie rezerwatu ścisłego tj. na powierzchni 39.11 ha nie przewiduje się żadnych zabiegów tylko ochronę przed wszelkimi nienaturalnymi zmianami oraz oznakowanie terenu tablicami urzędowymi. W rezerwacie częściowym, na terenie leśnym planuje się cięcia sanitarne według potrzeb oraz w oddziale 211d na powierzchni 3.63 ha cięcia prześwietlające i podsadzenie dębem bezszypułkowym. W odniesieniu do rezerwatu częściowego, którym jest jezioro Mukrz zakłada się ogólnie podjęcie działań zmierzających do podniesienia poziomu lustra wody o co najmniej 80 cm oraz stworzenie warunków zapobiegających większym wahaniom poziomu wód tego zbiornika. Coraz częściej dyskutuje się czy nie należy podjąć kroków w celu usunięcia stojących obumarłych sosen, które przewracając się powodują duże straty w warstwie cisowej. Rozważane są też próby sztucznego wprowadzania cisa do rezerwatu a także możliwości zmiany niekorzystnych warunków mikrobiologicznych w glebie.

WARTO ZOBACZYĆ
Wszystkich którzy pragną zobaczyć namiastkę lasu naturalnego naszej strefy klimatycznej polecamy rezerwat "Cisów Staropolskich" im. Leona Wyczółkowskiego w Wierzchlesie. Uroczysko to jest prawie najstarszym rezerwatem Europy o pow. 90 ha obejmującym ochroną ścisłą najliczniejsze skupisko starych 100-700 letnich cisów - trzy i pół tysiąca egzemplarzy na stanowisku naturalnym w drzewostanie liściastym.
Przebogata flora - występują tu prócz cisów wszystkie gatunki drzew i krzewów charakterystyczne dla niżu Polski plus rzadkie rośliny runa leśnego jak kruszczyk szerokolistny, listera jajowata, marzanka wonna czy lilia złotogłów - nadaje temu miejscu unikatowy charakter - "perełki" przyrodniczej Borów Tucholskich.
Znany malarz okresu Młodej Polski - Leon Wyczółkowski nazywał to miejsce "świętym gajem". Jego grafiki, zwłaszcza tzw. "portrety cisów" wzbudzały entuzjastyczny zachwyt na wystawach krajowych i zagranicznych. Część prac jest eksponowana w Muzeum Okręgowym w Bydgoszczy.