Sądecki Park Etnograficzny: Drewniana szkoła z 1932

W środę 21 czerwca w nowosądeckim skansenie dokonano uroczystego otwarcia szkoły, przeniesionej z Nowego Rybia i odtworzonej z elementów. W jednej z izb urządzono klasę z lat 30., a w drugiej - z połowy XX wieku. Według muzealników, nowa ekspozycja pokazuje, jak dawniej wyglądało życie szkoły wiejskiej, jak dzieci uczyły się i bawiły na wsi podgórskiej w dawnej Galicji.

W przyszłości uczniowie będą mogli nie tylko zwiedzać zabytkową szkołę, ale też uczyć się w niej. "Przewidujemy wykorzystanie obu sal do prowadzenia tradycyjnych zajęć lekcyjnych o charakterze muzealnym" - podkreśla etnograf z Sądeckiego Parku Etnograficznego (SPE), Dorota Iwińska.

"Wiedza o historii i geografii regionu Małopolsk poznawana w nietypowych warunkach skansenowskic będzie na pewno lepiej odbierana i głębiej przyswojona" - mówi architekt Wojciech Śliwiński z SPE, autor projektu architektoniczno-konserwatorskiego zrekonstruowanej szkoły.
Budynek starej szkoły wzniesiono z drewnianych bali, na rzucie prostokąta o wymiarach 10 x 15 m. Główne wejście do budynku prowadzi przez oszkloną werandę z ławeczkami, która służyła dzieciom podczas tzw. pauz. W wąskim korytarzu znajduje się przebieralnia oraz charakterystyczny dla dawnych szkół "kącik czystości". Dwie duże izby lekcyjne wyposażono w ławki, tablice, stoliki nauczycielskie na podwyższeniach zwanych katedrami, pomoce naukowe, a nawet oświetlenie z lat 30. i 50. XX wieku.

W tylnej części szkoły można zwiedzać umeblowane eksponatami z epoki służbowe mieszkanie nauczyciela, złożone z pokoju i kuchni. W niewielkim budynku zmieściła się nawet kancelaria szkolna z osobnym wejściem.

Otoczenie szkoły ogrodzono sztachetowym płotem, wokół urządzono żwirowe alejki, trawiaste boisko, ogród kwiatowy, zasadzono drzewa owocowe. W narożniku placu szkolnego zrekonstruowano szopę gospodarczą, która oprócz komórki używanej przez nauczyciela, mieściła też tzw. sławojkę, czyli szalet dla uczniów.

W latach 30. XX wieku szkoła w Nowym Rybiu była dumą tej ubogiej wówczas wsi. Lokalna społeczność z pomocą miejscowych budowała ją sześć lat. Dzieci rozpoczęły w niej naukę w 1932 roku. W latach 60. wybudowano nową szkołę i stara stała się niepotrzebna, dlatego pod koniec lat 90. zadecydowano o jej rozebraniu. Z inicjatywy etnografów, lokalne władze podarowały zabytkowy budynek Muzeum Okręgowemu w Nowym Sączu, którego filią jest Sądecki Park Etnograficzny.

Przeniesiony w elementach budynek udało się przekształcić w muzeum dzięki sfinansowaniu inwestycji z tzw. Kontraktu Wojewódzkiego dla Małopolski. Sądecki Park Etnograficzny ma prawie 20 ha powierzchni. Zgromadzono tam zabytki architektury wiejskiej, podzielone na sektory prezentujące budownictwo typowe dla poszczególnych grup etnicznych, zamieszkujących tereny Sądecczyzny - Górali Łąckich, Lachów Sądeckich, Pogórzan, Łemków zachodnich oraz Cyganów karpackich.

CZO
PAP - Nauka w Polsce reo