Rok 2002 w lasach według GUS

W końcu 2002 r. lasy zajmowały obszar ponad 8,9 mln ha, co stanowiło 28,5% powierzchni kraju. Lasy publiczne stanowiły 83% lasów kraju, w tym Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe skupiało blisko 79% obszarów leśnych Polski. W lasach prywatnych, które zajmowały ponad 1,5 mln ha, ok. 94% powierzchni stanowiła własność osób fizycznych (16% lasów ogółem).

W składzie gatunkowym lasów dominowały drzewa iglaste (77% powierzchni), a główny gatunek - sosna zajmował ok. 69% areału. W efekcie długotrwałych prac zmierzających do wzbogacenia składu gatunkowego i dostosowania go do siedlisk leśnych, zwiększył się udział powierzchniowy gatunków liściastych z 21,9% w 1990 r. do ok. 24%. Utrzymywała się przewaga drzewostanów młodszych klas wieku (40-60 lat), zajmujących ponad 46% powierzchni lasów, a udział drzew dojrzałych (powyżej 80 lat) kształtował się na poziomie 17%.

W 2002 r. zasoby drewna na pniu wynosiły blisko 1,8 mld m3 grubizny brutto, w tym 85% w Lasach Państwowych. W porównaniu z 1990 r. zasoby zwiększyły się o ponad 14%. Wskaźnik intensywności wykorzystania zasobów w Lasach Państwowych wynosił 50% i należał do jednych z najniższych w krajach europejskich.

Stan zdrowotny lasów w 2002 r. nie uległ istotnym zmianom w porównaniu z obserwowanym w roku poprzednim. Udział drzew zdrowych (określany ubytkiem aparatu asymilacyjnego - defoliacją do 10%) wynosił 8,8% i zmniejszył się o 1,1 pkt w stosunku do 2001 r., natomiast udział drzew uszkodzonych (defoliacja powyżej 25%) wynosił 32,7% i wzrósł o 2,1 pkt. Wśród gatunków iglastych najwyższy poziom uszkodzenia stwierdzono w drzewostanach jodłowych (58,4% drzew o defoliacji powyżej 25%), wśród liściastych - w dębowych (42,6%). Najniższą defoliacją charakteryzowały się drzewostany bukowe (24,6% drzew o defoliacji powyżej 25%) i sosnowe (29,9%). W porównaniu z 2001 r. odnotowano poprawę stanu zdrowotnego drzewostanów jodłowych (udział drzew uszkodzonych zmniejszył się o 9,0 pkt), natomiast niewielkie pogorszenie nastąpiło w drzewostanach brzozowych (wzrost udziału drzew uszkodzonych o 3,5 pkt). Na tle innych krajów europejskich stan uszkodzenia lasów w Polsce utrzymywał się na wysokim poziomie. W 2002 r. większy udział drzew o defoliacji powyżej 25% wystąpił tylko w Republice Czeskiej (52,1%), na Ukrainie (39,6%), we Włoszech (3 8,4%) i w Bułgarii (33,8%).

W 2002 r. nastąpił spadek zagrożenia drzewostanów ze strony szkodliwych owadów liściożernych. Według prowadzonych obserwacji, obszar lasów zagrożonych przez ważniejsze szkodliwe owady oszacowano na ok. 135 tys. ha, tj. o ok. 60% mniejszy niż przed rokiem. Zagrożenie dotyczyło 2% lasów kraju. Z ogólnego areału drzewostanów zagrożonych ponad 77% stanowiła powierzchnia zaatakowana przez szkodniki sosny. Zabiegi ratownicze przeprowadzono na blisko 60 tys. ha lasów, tj. na obszarze o ponad połowę mniejszym niż w 2001 r. Zwalczaniem objęto łącznie 1 gatunków oraz wielogatunkowych zespołów szkodników liściożernych. Do podstawowych zwalczanych szkodliwych owadów należały: brudnica mniszka i barczatka sosnówka (łącznie 87% chronionego areału). Blisko 90% powierzchni chronionej objęto opryskami prowadzonymi przy użyciu samolotów, wykorzystując mało szkodliwe dla środowiska biotechniczne (86% areału) i biologiczne (3,2%) środki ochrony roślin, na pozostałych ok. 10% powierzchni zastosowano preparaty kontaktowe.

Choroby grzybowe występowały na obszarze zbliżonym do rejestrowanego w latach poprzednich, tj. na ok. 10% powierzchni lasów. W 2002 r. zwiększyła się powierzchnia chorób w szkółkach i w drzewostanach do 20 lat, głównie huby korzeni i opieńkowej zgnilizny korzeni.

W 2002 r. w Lasach Państwowych odnowiono i zalesiono, wg wstępnych szacunków, łącznie ok. 51 tys. ha gruntów, tj. o blisko 17% mniej niż przed rokiem. W ramach realizacji programu zwiększania lesistości kraju zalesiono ok. 9,6 tys. ha gruntów porolnych i nieużytków, tj. o 15% mniej niżw200l r.

W 2002 r. w Lasach Państwowych pozyskano, wg wstępnych szacunków, ok. 26,4 mln m3 drewna (grubizny), tj. o ok. 12% więcej niż przed rokiem. Wzrost ten wynikał z konieczności uprzątania wywrotów i złomów po klęsce huraganu w Puszczy Piskiej w lipcu 2002 r.

Według wstępnych danych, w 2002 r. na terenach leśnych powstało ogółem ponad 10 tys. pożarów, tj. o blisko 2,5 razy więcej niż przed rokiem. W lasach w zarządzie Lasów Państwowych zanotowano ok. 3,8 tys. pożarów na obszarze 1,2 tys. ha. Najwięcej pożarów powstało w drzewostanach w wieku powyżej 60 lat (ponad 43% wszystkich pożarów). W stosunku do 2001 r. liczba pożarów lasów w Lasach Państwowych wzrosła o 84%, a ich powierzchnia - o 72%. Najczęstszymi przyczynami pożarów były nadal podpalenia (44% ogólnej liczby pożarów) oraz nieostrożność dorosłych (23%). Nie ustalono przyczyn powstania ok. 24% pożarów. W 2002 r. odnotowano jeden tzw. duży pożar (o powierzchni powyżej 10 ha), który zniszczył 15 ha lasu.

W ramach stałego doskonalenia gospodarki leśnej na podstawach ekologicznych z uwzględnieniem kryteriów i wskaźników zrównoważonego rozwoju lasów, w 2002 r. w Lasach Państwowych wyodrębniono dwa dalsze obiekty o charakterze naukowo-doświadczalnym - Leśne Kompleksy Promocyjne (LKP) - Lasy Mazurskie (116,4 tys. ha) i Lasy Spalsko-Rogowskie (33,7 tys. ha). Łącznie w Lasach Państwowych funkcjonuje łącznie 13 tego typu obiektów, obejmujących ok. 680tys. ha lasów (8,4% areału leśnego Lasów Państwowych).