Polskie Style Narodowe w Muzeum Narodowym w Krakowie

Wystawa „Polskie style narodowe 1890-1918” rozpoczyna serię „4 × nowoczesność”, na który złożą się cztery wystawy jakie zostaną zorganizowane w MNK w latach 2021–2024. Ich tematyka poświęcone jest poszukiwaniu oryginalnych wzorców modernizacyjnych w sztuce, designie i architekturze polskiej XX i XXI wieku.]

Tematyka wystawy „Polskie style narodowe” odnosi się do trwającej około roku 1900 w Europie, zwłaszcza w Europie Środkowo-Wschodniej i Skandynawii, debaty na temat stylu narodowego, czyli odrębnej stylistycznie formy wyrażającej wyjątkowość danej kultury. Źródeł takiej narodowej formy poszukiwano zarówno w regionalnych odmianach stylów historycznych, jak i w kulturze ludowej, dążąc do odróżnienia się od późnego historyzmu, a także od secesji. Z tego też względu idea nowego stylu była krokiem w stronę XX wieku, w tym takich tendencji, jak modernizm organiczny czy regionalizm w architekturze.

Dla Polski i innych krajów środkowoeuropejskich pozbawionych politycznej niezależności styl narodowy był również potwierdzeniem ich niepodległościowych ambicji, dowodem na kulturową odrębność i samodzielność. Polscy artyści na przełomie XIX i XX wieku potrafili wypracować oryginalne, wysokiej klasy formy artystyczne, pokazując wyjątkowość rodzimej kultury. Jednocześnie ich osiągnięcia wpisywały się w ogólnoeuropejski fenomen odkrywania narodowych korzeni kultury współczesnej, który historia sztuki i architektury nazywa obecnie narodowym romantyzmem.

Idee sprzed wieku nie straciły swojej aktualności, a przygotowana przez krakowskie muzeum wystawa wpisuje się w dzisiejszą debatę na temat znaczenia tradycji narodowych we współczesnym świecie i relacji lokalność – globalizacja. Ponadto, ze względu na powiązanie nowego stylu z odkrywaniem natury w regionach uznawanych za narodowe enklawy, wystawa odnosi się także do treści ekologicznych i ich wpływu na kulturę współczesną, model domu czy architekturę wnętrz. Ma ona również, tak jak i kolejne wystawy z planowanego cyklu, pokazywać treści istotne dla współczesnych projektów modernizacji Polski, wskazując na ich historyczne konteksty i precedensy.

Wystawę podzielono na pięć części. W pierwszej zostaną pokazane przykłady polskiego stroju narodowego z 2. połowy XIX wieku. W części drugiej będzie prezentowany styl zakopiański, a w trzeciej poszukiwania narodowej formy w oparciu o sztukę ludową z Huculszczyzny. W kolejnej części znajdą się projekty promujące ideę stylu narodowego artystów z Towarzystwa Polska Sztuka Stosowana i Warsztatów Krakowskich, a na zakończenie zostanie podkreślone znaczenie wystawy architektury i wnętrz, która odbyła się w Krakowie w 1912 roku, oraz związek narodowej formy z opracowanym na ziemiach polskich językiem esperanto, który miał służyć komunikacji między różnymi narodami,

Dodatkowo w dniu 04. lipca o godz. 13.00 w ramach oprowadzania kuratorskiego po wystawie, Alicja Kiljańska, kustosz oraz kierownik Działu Rzemiosła Artystycznego, Kultury Materialnej i Militariów, MNK, poprowadzi prezentację "Meble i wnętrza w stylu zakopiańskim i z kręgu Towarzystwa Polska Sztuka Stosowana".

Z kolei 10. lipca o godz 11.00 Anna Sokulska, licencjonowana przewodniczka miejska, zaprasza na spacer pod hasłem "W poszukiwaniu własnego stylu. Kraków galicyjski, europejski i egzotyczny." Spacer zaplanowany na ok. 2,5h rozpocznie się na al. 3 Maja 1 (Gmach Główny MNK), a zakończy na ul. Kopernika. Uczestnicy odwiedzą m.in. ulice: Retoryka, Smoleńsk, Karmelicką czy pl. Matejki i będą mogli dowiedzieć się jak w architekci przełomu XIX i XX wieku tworzyli ciekawe realizacje czerpiąc zarówno z kultury ludowej, jak i korzystając z zagranicznych inspiracji.