PIGPD: Ceny drewna na internetowych aukcjach to wynik spekulacji i łamania prawa

Poznań, dn. 18.01.2013r.
IG-06 /01/2013                                                                                                        

Pan
Marcin Korolec
Minister Środowiska

DO RĄK WŁASNYCH

Szanowny Panie Ministrze,
Dokładnie miesiąc temu skierowaliśmy do Pańskich rąk pismo znak  IG-119/12/2012 w którym ostrzegaliśmy, że nowy system sprzedaży drewna okrągłego, wprowadzony przez Lasy Państwowe na 2013r., może okazać się cenotwórczy. Wskazaliśmy w nim na fakt, że Lasy Państwowe już w pierwszym etapie sprzedaży zastosowały ceny ofertowe, których poziom był równocześnie absurdalnie zróżnicowany i ewidentnie za wysoki wobec spodziewanego dalszego wzrostu cen drewna przewidzianego do sprzedaży w systemie otwartych przetargów e-drewno.  

Tego, że aukcje e-drewno wygenerują znaczne podwyżki mogliśmy oczekiwać, mając wcześniejsze złe doświadczenia związane z tą formą sprzedaży. Wielokrotnie sygnalizowaliśmy, że pojawiające się na tych aukcjach ceny nie mają nic wspólnego z ceną rynkową. Są one za to ewidentnym dowodem na to, że system aukcji e-drewno to rozwijające się narzędzie spekulacji drewnem, wyniszczania konkurencji przez pozbawianie jej dostępu do zaopatrzenia i skutecznego wykorzystywania przez Lasy Państwowe pozycji monopolu. To ostatnie oznacza, że nikt z rzetelnych przedsiębiorców nigdy by nie uczestniczył w takiej formule zakupów, korzystnej wyłącznie dla sprzedającego, gdyby miał jakiekolwiek wyjście, czyli inne źródło zaopatrzenia. Monopol LP powoduje jednak, że 30% drewna potrzebnego do utrzymania poziomu produkcji trzeba dokupić na aukcjach e-drewno. Żadna firma przecież nie przetrwa kolejnego roku z takim ubytkiem w zaopatrzeniu w podstawowy surowiec.

Liczyliśmy na to, że zwiększenie w 2013r. do 70% ilości drewna dostępnego w innej formule zakupów niż e-drewno, pozwoli ograniczyć zjawisko pojawiania się absurdalnie wysokich cen na otwartych aukcjach. Jednak dotychczasowy przebieg bieżących aukcji świadczy, że w wielu wypadkach to nie wystarczyło. Co ważne, obserwujemy ewidentne zróżnicowanie geograficzne tego zjawiska. Opierając się na przykładzie podstawowego sortymentu - na drewnie sosny kl. WCO1 (z ceną wywoławczą na poziomie 170 zł/m3) – obok rażąco wysokich cen w Regionalnych Dyrekcjach Lasów Państwowych w Szczecinie, Zielonej Górze, gdzie ich poziom sięga 280zł/m3 a średnia cena  to 259 - 263 zł/m3 (nieco taniej, lecz też bardzo drogo jest w Poznaniu, Katowicach, Radomiu, Łodzi), widzimy również ceny które można ocenić jako zapewne właściwe – np. w Gdańsku, Olsztynie, Białymstoku, Lublinie (średnia 179 – 190 zł/m3). To oznacza, że w „rejonach wysokich cen” pojawili się konkretni odbiorcy którzy je podbijają do poziomu rażąco wysokiego, zmuszając tym innych odbiorców działających na tych terenach do podobnego zachowania, gdyż w przeciwnym razie ci ostatni pozostaliby w ogóle bez części niezbędnego drewna.

Podkreślamy, że obserwowanego skoku cen w stosunku do cen występujących na takich samych otwartych aukcjach „e-drewno” jeszcze 3 tygodnie temu (zestawienie w załączeniu – były one wtedy niższe niekiedy aż o 32%), nie tłumaczy żadna zmiana na rynku – żadna poprawa koniunktury.
Jest to zjawisko wysoce szkodliwe gospodarczo a nawet nie wykluczamy, że ma ono znamiona naruszenia prawa.
Lasy Państwowe konsekwentnie odmawiają ujawnienia danych firm wygrywających przetargi, co uniemożliwia nam identyfikację podmiotów zawyżających ceny i poznanie motywów ich działań.

 W tej sytuacji oczekujemy, iż Pan Minister – jako uprawniony do nadzoru nad PGL Lasy Państwowe – sam podejmie stosowne działania kontrolne, które albo potwierdzą albo wyeliminują podejrzenia, iż mamy tu do czynienia ze zjawiskiem szkodzącej gospodarce spekulacji i z łamaniem prawa.
Chcemy przypomnieć, że udział przemysłu drzewnego w przetwórstwie przemysłowym to aż 9,2% całej produkcji sprzedanej a zatrudnienie to 13,7% zatrudnienia w całym przemyśle (2011r., wg GUS), co oznacza, że pracuje w nim 309 tys. ludzi a od ich pracy uzależnione jest dalsze blisko 2 mln osób, i to głównie na terenach słabo uprzemysłowionych, już teraz zagrożonych strukturalnym bezrobociem. Firm kupujących drewno bezpośrednio w Lasach Państwowych jest obecnie 6.200.
Jeśli w wyniku opisanej sytuacji każda z nich będzie zmuszona zwolnić średnio choćby tylko 3 pracowników – to suma tych zwolnień 12 razy przekroczy budzącą emocje społeczne i zainteresowanie mediów liczbę ostatnich zwolnień w firmie FIAT Poland.

Za niezbędne i uzasadnione uważamy więc te działania, które spowodują:
-  że każdy przypadek firmy, podbijającej na aukcjach e-drewno ceny wyjściowe drewna o 35% lub więcej, będzie indywidualnie zbadany przez powołane do tego państwowe organy kontrolne, a przypadki łamania prawa zidentyfikowane i wyeliminowane.
- że Lasy Państwowe niezwłocznie uzgodnią ze stroną przemysłu jasne, naukowo poparte i stałe zasady ustalania poziomu i indeksowania cen drewna – zarówno ofertowych, jak i wywoławczych do przetargów. Indeksacja ta –zgodnie z zasadami wprowadzonymi przez LP, przewidziana jest już w marcu.
- że niezwłocznie określony będzie sposób korekty zawyżonych obecnie cen, do których zaakceptowania zostały zmuszone rzetelne, racjonalnie zachowujące się firmy,
- że zgodnie z wcześniejszymi deklaracjami zostaną wprowadzone przez Lasy Państwowe realne skonta za szybkie płatności i rabaty za skalę zakupów w zwyczajowej wysokości,
- że Lasy Państwowe zobowiążą się do systematycznego przedstawiania informacji o ilości drewna przewidzianego do sprzedaży w systemie „bieżące e-drewno” w poszczególnych nadleśnictwach.

W perspektywie dalszej oczekujemy wypracowania rozwiązań które spowodują:
- że udział cenotwórczego mechanizmu „systemowych aukcji e-drewno” zostanie jeszcze bardziej ograniczony, co najwyżej do 15% puli dostępnego na rynku drewna,
- że system sprzedaży drewna oparty będzie o faktyczne, prawnie wiążące strony umowy długoterminowe, zamiast obecnej fikcji, polegającej na ukrywaniu pod tą nazwą nic nie gwarantujących deklaracji współpracy.

Wnosimy o podjęcie przez Pana Ministra szybkich i skutecznych kroków aby wskazane wyżej działania zostały podjęte, podnosząc, że ich celem jest dobro polskiego przemysłu drzewnego, a wraz z nim – polskiej gospodarki. W żadnej mierze nie są to natomiast działania naruszające interesy Skarbu Państwa reprezentowanego przez PGL Lasy Państwowe.
Deklarujemy naszą stałą chęć do udziału w pracach które pozwolą na wdrożenie ww. rozwiązań.

Pozostając do dyspozycji Pana Ministra,

Z poważaniem
Sławomir Wrochna
Prezydent Izby

Zmiany cen wylicytowanych na e-drewno wybranych RDLP 2012r. do 2013r.

*Uwaga: cena średnioważona z II półrocza 2012r. oparta jest o ceny wylicytowane w maju. Ze względu na brak danych nie uwzględnia ona zmian wynikających z powszechnego zjawiska nie odbierania zbyt drogiego drewna wylicytowanego wówczas na aukcjach e-drewno systemowe i kupowania go w zamian na bieżących, tańszych aukcjach e-drewno.  Ponadto średnią cenę zakupu w 2012r. z pewnością obniżyła sprzedaż puli ok. 1 mln m3 o który wzrosła podaż drewna w stosunku do 2011r., bo ilość ta zapewne w całości trafiła na aukcje bieżące, gdzie ceny były niższe niż na systemowych.

Rozrzut średnich cen wylicytowanych z 2012r. (kolumna 3.): 128,1%; z 2013r. (kolumna 4.): 147,4 %

Rozrzut cen średnioważonych z 2012r. (kolumna 6.): 119,7 %; z 2013r. (kolumna 7.): 120,8 %