Piechociński: Informacja na temat przemysłu drzewnego i systemu sprzedaży drewna w Polsce

1. Charakterystyka przemysłu drzewnego.

Polski przemysł drzewny odgrywa istotne znaczenie dla rozwoju całej gospodarki.

Do najważniejszych sektorów opartych na drewnie zalicza się: przemysł tartaczny,  meblarski, celulozowo-papierniczy, płyt drewnopochodnych.

Przemysł ten jest znacznie rozdrobniony i skupia się na małych i średnich przedsiębiorstwach - istnieje tylko kilka dużych podmiotów. Znaczna ilość mikro przedsiębiorstw (stanowiących ok. 30% całego sektora) nie jest objętych oficjalną statystyką.

Udział tego przemysłu w produkcji całego polskiego przemysłu przetwórczego stanowi ponad 9%.

Przemysł drzewny średniorocznie przetwarza ponad 37 mln m3 drewna okrągłego o wartości ponad 7 mld zł, zakupionego od PGL Lasy Państwowe.

Na koniec 2013r. cały przemysł drzewny zatrudniał ok. 260 tys. pracowników(w tym: branża meblarska 124 tys. osób, branża papiernicza 49 tys. osób).

Wartość produkcji w sektorach opartych na drewnie w 2013r. wyniosła ponad 88 mld zł (w tym: branża papiernicza 32 mld zł, branża meblarska 28,3 mld zł), co stanowi wzrost w porównaniu do 2012r. o 2,3%.

Wskaźniki wydajności pracy osiągnięte w 2013r. (wartość produkcji na 1 zatrudnionego) we wszystkich sektorach drzewnych zanotowały wzrost: branża meblarska 108, 4%, branża wyrobów z drewna 107,6%, branża papiernicza 106, 8% (dla porównania przetwórstwo przemysłowe - 102,7%)

W 2013r. wartość eksportu produktów przemysłu drzewnego wyniosła ok.14 mld euro, co stanowi wzrost do 2012r. o 1,2%.

Największą pozycją eksportową pozostają meble, których eksport w ub.r. wyniósł 6,7 mld euro, z czego ponad 80% stanowi eksport do krajów UE (Polska jest na IV miejscu wśród największych eksporterów mebli na świecie - po Chinach, Włoszech i Niemczech), lecz pozostałe podsektory też znacznie przekraczają średnią całego przemysłu.

Na tle świata pozycja konkurencyjna polskich sektorów opartych na drewnie jest relatywnie silna z racji posiadanych zasobów leśnych i drzewnych, a także znaczenia w światowej produkcji i w wymianie handlowej polskich mebli i płyt drewnopochodnych.

Rozwój sektorów opartych na drewnie wyznaczają istotne uwarunkowania występujące po stronie podażowej, tj. przede wszystkim dostępność drewna z krajowej bazy surowcowej, a także możliwości zwiększania zdolności produkcyjnych jego przerobu.

Obserwowany w ostatnim okresie dynamiczny wzrost popytu na drewno, przy minimalnym wzroście podaży, skutkuje powstaniem nierównowagi na rynku w postaci deficytu surowca drzewnego, który należy traktować jako zjawisko trwałe, będące rezultatem ustalania zasad sprzedaży drewna i kształtowania jego cen przez PGL LP. Obecnie w coraz większej skali firmy przetwarzające drewno zgłaszają brak możliwości zakupu drewna w ilościach zabezpieczających ich potrzeby produkcyjne.


2. System sprzedaży drewna w Polsce.

Sprzedaż drewna w Polsce prowadzona jest przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe (PGL LP). Szczegółowe zasady sprzedaży określane są corocznie w wydawanym przez Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych (DGLP) zarządzeniu. Planowana pula drewna do sprzedaży w 2014r. wynosi ok. 38 mln m3. Od 2013r. nowe zasady sprzedaży drewna zakładają: sprzedaż ofertową 70% drewna dla klientów z tzw. historią zakupów i firm realizujących nowe inwestycje oraz 30% dla wszystkich zainteresowanych w ogólnie dostępnych aukcjach internetowych. W wyniku powyższej zmiany, sytuacja na rynku drzewnym uległa pewnej poprawie, ale w dalszym ciągu system jest krytykowany przez klientów kupujących drewno z powodu zbyt małej puli drewna przeznaczonej  na sprzedaż oraz zbyt wysokich cen, bowiem koszty materiałów do produkcji wyrobów w przemyśle drzewnym odgrywają najważniejszą rolę w kształtowaniu ceny końcowej produktu. Z tego tez względu rosnące ceny surowca drzewnego poważnie obniżają pozycję konkurencyjną polskich sektorów opartych na drewnie.

Zdaniem przedstawicieli branży drzewnej - większość drewna - przynajmniej 80% powinna być objęta umowami negocjowanymi między stałymi odbiorcami a PGL LP (taki system obowiązuje w Niemczech, Austrii, Skandynawii), co zapewni możliwość stabilnego funkcjonowania i rozwoju wszystkim przedsiębiorcom, spełniającym określone kryteria.

Przewidywalność dostaw poprzez umowy długoterminowe oraz zwiększenie podaży drewna w Polsce zdecydowanie polepszyłaby konkurencyjność polskiego przemysłu drzewnego.

W ostatnim okresie odbyło się szereg spotkań i konferencji nt. systemu sprzedaży drewna, w których uczestniczyli przedstawicie PGL LP oraz przemysłu drzewnego. System ten stanowi wynikową wielu trudnych do pogodzenia ze sobą i niekiedy sprzecznych czynników.