Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju zabiega o wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO

"Na szlaku wspólnego dziedzictwa” to transgraniczny projekt realizowany przez Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej NOVUM, Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju oraz czeską zabytkową papiernię Ruční papírna w Velkých Losinách, którego celem jest promocja idei  wspólnego wpisania obu zabytkowych młynów papierniczych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Działania w sprawie uzyskania wpisu podjęto w 2015r. Całość zabiegów potrwać może nawet 10 lat. Przedsięwzięcie finansowo wsparło Ministerstwo Spraw Zagranicznych.

Dusznicki młyn powstał przed 1562r. Na początku XVIIw. został częściowo zniszczony przez powódź. W jego miejcu, w 1605r., wzniesiono dzisiejszą papiernię, której budynek wyróżnia się wyjątkowymi zdobieniami zewnętrznymi oraz polichromiami wewnątrz budynku rzedstawiającymi motywy roślinne i sceny rodzajowe jak np. pożegnanie Józefa z żoną Putyfara. Jest jedynym młynem papierniczym jaki zachował się w Polsce i unikatowym zabytkiem techniki w skali Europy. W papierni były i są do dzisiaj wytwarzane papiery czerpane, wg technologii opracowanej w średniowieczu. 

Dziś w zabytkowym budynku ma swoją siedzibę Muzeum Papiernictwa, które jest instytucją kultury samorządu województwa dolnośląskiego. Placówka popularyzuje wiedzę o dziejach i znaczeniu papieru. Można tu obejrzeć m.in. kolekcję arkuszy ze znakami wodnymi z całego świata, sita do wytwarzania papierów zabezpieczonych przed próbami fałszerstwa, historyczne przyrządy do badania właściwości wyrobów papierowych (m.in. banknotów) oraz oryginalne urządzenia i modele maszyn wykorzystywanych w fabrykach papieru. Muzeum Papiernictwa od 2009 r. jest certyfikowanym produktem turystycznym Polskiej Organizacji Turystycznej. W 2011r. decyzją Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej papiernia uzyskała status pomnika historii.

Niespełna 100 km od Dusznik-Zdroju znajduje się papiernia w  Velkých Losinách, której początki sięgają końca XVIw. Obecnie jest kompleks kilku budynków, których najstarsze części pochodzą z początku XVIIw. Pozostałe obiekty tego kompleksu pochodzą z XVIII i XIXw. Nadal czerpie się tam papier, a obok manufaktury funkcjonuje Muzeum Papieru. Zabytek należy do prywatnej spółki.

W ramach części merytorycznej podczas konferencji  przedstawione zostaną następujące referaty: 

Muzeum Papiernictwa, Koncepcja wpisania na listę UNESCO najcenniejszych młynów papierniczych - dr hab. Maciej Szymczyk, Muzeum Papiernictwa

Papírna v Velkých Losinách - Petr Fouček, Ruční papírna v Velkých Losinách,

Światowe dziedzictwo UNESCO - Anna Marconi-Betka, Narodowy Instytut Dziedzictwa – Warszawa.

Papiernia dusznicka, architektura, dzieje, analogie, wartości - prof. dr hab. Rafał Eysymontt, Uniwersytet Wrocławski

Mistrz – produkcja ręcznego papieru - Danuše Chromková, Ruční papírna v Velkých Losinách,

Od zabytku architektury do zabytku techniki. Postrzeganie papierni w Dusznikach-Zdroju w XIX i XX wieku - dr Grzegorz Grajewski, Narodowy Instytut Dziedzictwa – oddział terenowy we Wrocławiu, 

Polichromie w młynie papierniczym – nowe ustalenia - Adam Szeląg, Uniwersytet Wrocławski, 

Analiza wartości papierni w Dusznikach-Zdroju jako punkt wyjścia do planu zarządzania - Anna Fortuna Marek, Narodowy Instytut Dziedzictwa – oddział terenowy w Rzeszowie,

System gaszenia mgłą jako zabezpieczenie historycznego młyna papierniczego - Joanna Seredyńska, Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju.

Uczestnicy konferencji będą mieli również okazję zwiedzić obie papiernie.

Aktualnie na światowej liście UNESCO znajduje się 981 obiektów, z czego w Polsce jedynie 14 (m.in. kopalnie soli w Wieliczce i Bochni, zespoły starych miast w Krakowie, Warszawie, Toruniu i Zamościu, drewniane kościoły południowej Małopolski), kościoły pokoju w Świdnicy i Jaworze (jako jedna pozycja), czy Hala Stulecia we Wrocławiu. Trzy z polskich wpisów, to wpisy transgraniczne we współpracy z partnerami z Niemiec, Ukrainy oraz Białorusi. Republikę Czeską na liście UNESCO reprezentuje 12 obiektów, wśród których brak jest wpisów transgranicznych.