Króluje sosna - raport

Liczne zabiegi ochronne nie wystarczą, aby zapewnić lasom trwałość, niezbędne jest dalsze ograniczenie zanieczyszczeń środowiska.

- Pomimo korzystnych tendencji, stałej poprawy stanu zdrowotnego lasów, stopień ich uszkodzenia, niestety, oceniany jest ciągle jako jeden z najwyższych w Europie - powiedział podczas konferencji Konrad Tomaszewski, dyrektor generalny Lasów Państwowych.

Zanieczyszczenie powietrza, wody, gleby, susze, powodzie, owady i grzyby są przyczyną, że drzewa chorują. Wskaźnik defoliacji (ubytek liści i igieł) zanotowany w ubiegłym roku był jednak najniższy od 1994 r. Średni udział wszystkich drzewostanów uszkodzonych obniżył się z 34,4 proc. w 1998 r. do 30,4 proc. w ubiegłym roku.

Zdrowsze mamy dęby i buki, niewielką poprawę odnotowali leśnicy wśród sosen i świerków. Najbardziej uszkodzone są ekosystemy w południowej części kraju, gdzie emisja dwutlenku siarki jest wyższa. Najpiękniejsze, bo najzdrowsze, lasy rosną w północno-zachodniej i północno-wschodniej części kraju.

Lasów przybywa
Obecnie stanowią 28,3 proc. obszaru Polski. Od 1995 do 2000 r. obsadzono drzewami więcej gruntów niż planowano.

Powierzchnia lasów wzrosła o 37 tys. ha (z tego w LP o ok. 21 tys. ha) i wynosi 8850 tys. ha. Prywatne zajmują 17, 2 proc. całkowitej powierzchni leśnej.

- Wszelkie oceny wypadają na korzyść lasów państwowych - podkreślił Tomaszewski. Z raportu wynika, że w 1999 r. zalesiono 13 tys. ha gruntów należących do LP - w tym samym czasie posadzono las na ponad 7 tys. ha gruntów prywatnych. Prywatne są jednak często nieprawidłowo zagospodarowane i zaniedbane.

Lasy państwowe, parki narodowe i lasy Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa stanowią prawie 83 proc. wszystkich lasów w Polsce, reszta lasów znajduje się w prywatnych rękach.

Poprawia się ich skład gatunkowy. Coraz więcej mamy bardziej wartościowych drzew liściastych - skuteczniej pochłaniają gazy szklarniowe, zwłaszcza dwutlenek węgla. Ich powierzchnia wzrosła o 0,3 proc. w porównaniu z 1998 r. Począwszy od 1945 r. - o 10,2 proc. i wynosi obecnie 23 proc.

"Królową pozostaje sosna". U nas znalazła najkorzystniejsze warunki klimatyczne oraz siedliskowe w swoim euroazjatyckim zasięgu. Dzięki temu zdołała wytworzyć wiele cennych odmian, tzw. ekotypów (np. sosna taborska i augustowska).

Poprawia się także struktura wiekowa drzew. Średni ich wiek to 40 lat w lasach prywatnych i 57 lat w państwowych. Coraz więcej mamy drzew powyżej 80 lat, ich areał zwiększył się od 1945 r. blisko dwukrotnie i wynosi 1,5 mln ha.

Więcej sadzimy
Po przyjęciu przez rząd i Sejm w 1995 r. krajowego programu wzrostu lesistości (w planie; zalesienie do 2020 r. ok. 700 tys. ha gruntów) znacznie przyspieszono prace zalesieniowe. Dla porównania: w latach 1986 - 1993 sadzono lasy średnio rocznie na obszarze 3,9 tys. ha gruntów porolnych i nieużytków, w roku ubiegłym zalesiono 12,5 tys. ha w LP i 7, 1 ty. ha w niepaństwowych, głównie ze środków Funduszu Leśnego.

Harmonijną realizację programu zakłóca jednak nierytmiczne przekazywanie środków z budżetu zobowiązanego do finansowania tego przedsięwzięcia.

Zasoby drzewne rosną, w zeszłym roku osiągnęły blisko 1,7 mld m sześc. grubizny brutto (użyteczna masa drzewna w korze). W ubiegłym roku - podaje raport - przyrost bieżący roczny w LP był o 17,5 mln m sześc. wyższy niż w poprzednim roku.

Przeciętna zasobność, czyli ilość drewna na 1 ha, w LP wzrosła z 203 m sześc. w 1998 r. do 209 m sześc. obecnie (u właścicieli prywatnych wyniosła 119 m sześc. na 1 ha).

W zeszłym roku LP pozyskały 22,7 mln m sześc. drewna w ramach tzw. etatu rębnego, czyli 55 proc. przyrostu grubizny. 45 proc. pozostawiono, by "nabierały wieku". Z tego, co pozyskali leśnicy, ponad połowę stanowiły cięcia wynikające z potrzeb pielęgnacyjnych i sanitarnych.

Bliższe naturze
Niewątpliwie jesteśmy świadkami przełomu stosunku człowieka do przyrody. Wprawdzie cywilizacja potrzebuje drewna i pozostaje ono nadal surowcem ważnym, ale leśnicy doceniają pozaprodukcyjne funkcje swego bogactwa. Powierzchnia lasów ochronnych wynosi 3285 tys. ha, co stanowi 47 proc. całkowitej ich powierzchni, i jest to niewątpliwy sukces obecnej polityki ekologicznej, w którą wpisano "zrównoważony rozwój"

- Nasza gospodarka leśna cieszy się dużym uznaniem w świecie - powiedział Janusz Radziejowski, wiceminister środowiska, główny konserwator przyrody.

Światowy Fundusz Ochrony Przyrody (WWF) ocenił, że Polska zarządza lepiej lasami niż Niemcy. W Europie Środkowej lepiej pod tym względem od nas wypadają tylko Słowacy. W rankingu 20 krajów europejskich uszeregowanych pod względem poziomu gospodarki leśnej Polska zajęła szóste miejsce z wynikiem 53 na 100, a Niemcy - dziesiąte. Najlepsze okazały się państwa alpejskie (Szwajcaria 62/100) i skandynawskie (z wyjątkiem Danii).