Europejski przemysł celulozowo-papierniczy w kryzysie

Rekordowo wysokie ceny energii i spowolnienie gospodarcze w 2022r. wpłynęły na europejski sektor celulozowo-papierniczy bardziej niż wcześniej sądzono. Branża zależna w dużym stopniu ogólnej koniunktury gospodarczej, doświadczyła silnego spowolnienia w 2022r., szczególnie w drugiej połowie roku. Z kolei pogarszający się bilans handlowy może wskazywać na spadek globalnej konkurencyjności w okresie niepewności regulacyjnej dla całego przemysłu europejskiego, a zwłaszcza dla producentów opakowań z papieru i tektury.

Na pierwszy rzut oka kluczowe wyniki branży celulozowo-papierniczej dotyczące wartości obrotów (115 mld euro, wzrost o 21,1% r/r i inwestycji (5 mld euro, wzrost o 11,1% r/r) wyglądają wyśmienicie. Niestety są one pochodną wysokiej inflacji generującej wzrost kosztów i cen. Dużo gorszy obraz wyłania się po zapoznaniu się z danymi dotyczącymi malejącej produkcji. Rosnące koszty działalności, kurczący się popyt oraz rosnąca konkurencja z innych regionów świata sprawia, że maleją zarówno liczba działających w sektorze firm (-1,6%, jak i zakładów produkcyjnych (-2,6%).

Celuloza

Produkcja celulozy spadła w minionym roku o 5,1% (35,2 mln ton w 2022r. wobec 37,2 mln ton w roku 2021), a jej zużycie o 2,6% i wyniosło 37,4 mln ton (wobec 38,4 mln w roku poprzednim.).

Wieloletnie trendy dla producentów masy celulozowej i papieru pozostają jednak pozytywne. Papier i tektura opakowaniowa, jako zrównoważony substytut alternatyw opartych na paliwach kopalnych, nadal jest jednym z głównych motorów wzrostu sektora. Jednak wyjątkowo produkcja opakowań z papieru i tektury w Europie spadła w 2022 r. o 4,6% (43,6 mln ton) w porównaniu z 2021r. (44,9 mln ton).

Papier i tektura

Zużycie papieru i tektury w Europie spadło w ubiegłym roku o 3,5%, przy czym spadek pod koniec 2022r. był gwałtowniejszy niż wcześniej szacowano. Za przyczynę wskazywana jest recesja w strefie euro, w dużej mierze spowodowaną rekordowo wysokimi cenami energii i surowców.

Raport statystyczny CEPI za 2022r. pokazuje dane skorygowane w dół w stosunku do wstępnych wyników z początku roku. W przypadku produkcji papieru i tektury, spadek sięgnął 6,1% w porównaniu z 2021r. (85 mln ton w 2022r. wobec 90,5 mln ton w 2021r.). Wyniki ten jest gorszy niż zanotowany podczas kryzysu wywołanego przez Covid-19 (-4,7% w 2020r.). Rekordowo wysokie ceny energii doprowadziły m.in. do tymczasowych przestojów linii produkcyjnych w drugiej połowie roku.

Największymi producentami papieru i tektury w Europie w roku 2022 były następujące kraje: Niemcy (25,4%), Włochy (10,2%), Szwecja (10%), Finlandia (8,5%), Francja (8,3%), Hiszpania (7,5%), Polska (6,1%) oraz Austria (5,4%).

Jak informuje CEPI, wieloletnie trendy dla producentów celulozy i papieru pozostają jednak pozytywne. Papier i tektura opakowaniowa, jako zrównoważony substytut alternatyw opartych na paliwach kopalnych, nadal mają być jednym z głównych motorów wzrostu sektora.

Papiery graficzne

Produkcja papierów graficznych (w tym gazetowych) spadła o 11,8% (22 mln ton w 2022r. wobec 25 mln ton w r. 2021). Popyt w tej grupie produktowej spadł o 6,9%.

Papiery higieniczne

Papiery higieniczne i sanitarne to grupa produktów, która w ubiegłym roku odnotowały wzrost produkcji o 2,6% r/r (8 mln ton w 2022r. wobec 7,8 mln ton w 2021r.). Konsumpcja wzrosła natomiast o 3,5%.

Papier z recyclingu

Wykorzystanie papieru z recyklingu w Europie spadło o 6,4% w 2022 roku (47,5 mln ton wobec 50,7 mln w r. 2021). Zmianę tę, oprócz mniejszej produkcji opakowań, można wytłumaczyć rekordowo wysokimi cenami energii elektrycznej, gazu i CO2, które w nieproporcjonalny sposób wpłynęły na zakłady recyklingu papieru.

Chociaż bilans handlowy sektora pozostaje dodatni, spadek zarówno na rynkach europejskich, jak i poza nimi odzwierciedla gwałtowny spadek produkcji i może wskazywać na osłabienie konkurencyjności sektora.

Surowiec drzewny

Głównym sektorem branży pozostaje drewno. W 2022r. europejska fabryki celulozy i papieru zużyły do produkcji 145,7 mln m3 drewna (-4,5% r/r) z czego 110,9 mln m3 stanowiło drewno okrągłe (-3,3%), a 34,8 mln m3 (-8,3%) zrębki będące produktem ubocznym innych gałęzi przemysłu drzewnego.

Ambicje klimatyczne UE zwiększają ryzyko działalności branży papierniczej

Producenci masy celulozowej i papieru w ciągu ostatnich dziesięcioleci realizowali wysoki poziom inwestycji, proporcjonalnie do wielkości i zasobów poszczególnych firm. Jak wynika z raportu CEPI, w nadchodzących latach konieczne będą jeszcze większe nakłady inwestycyjne, aby sprostać ambicjom klimatycznym Unii Europejskiej.

-Obecne warunki gospodarcze oznaczają, że koszty projektów, w które są już zaangażowane firmy celulozowo-papiernicze, wzrosły, a przewidywalność regulacyjna spadła. Nasze ambicje jako branży nie uległy zmianie i nadal będziemy proponować przystępne cenowo i skalowalne rozwiązania na rzecz przejścia UE na biogospodarkę o obiegu zamkniętym - wskazuje Jori Ringman, dyrektora generalnego CEPI.

***

CEPI - Konfederacja Europejskiego Przemysłu Papierniczego to organizacja non-profit z siedzibą w Brukseli, założona w 1992r., skupiająca europejski przemysł celulozowo-papierniczy. Członkami CEPI są narodowe stowarzyszenia członkowskie z 18 krajów (Austria, Belgia, Czechy, Finlandia, Francja, Niemcy, Węgry, Włochy, Holandia, Norwegia, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Węgry, Włochy, Hiszpania, Szwecja i Wielka Brytania) reprezentujące w sumie 480 firm (860 zakładów produkcyjnych) zajmujących się wytwarzaniem szerokiej gamy produktów z włókien drewnopochodnych: od opakowań po tekstylia, produkty higieniczne i bibułkowe, papiery drukarskie i graficzne, a także papiery specjalistyczne, ale także chemikalia do żywności i farmaceutyków, bio- kompozyty i bioenergię.