Dlaczego wycofano aukcje z e-drewno?

Jak poinformowały Lasy Państwowe wycofano 95 ofert licytowanych w ramach "aukcji systemowych". Oferty, o których mowa wystawione zostały przez ok. 30 nadleśnictw z 7 dyrekcji regionalnych i licytowane były prawdopodobnie przez jednego użytkownika w ramach "przestępczego użycia konta".

Co oznacza sformułowanie "przestępcze użycie konta" nie jest dla mnie jasne. Być może oznacza ono włamanie się na konto użytkownika i korzystanie z niego bez jego wiedzy, ale to niestety w komunikacie LP nie jest wyjaśnione.

Bardziej prawdopodobne jest, że "przestępcze użycie" to działanie użytkownika, które nie jest na rękę Lasom. Biorąc jednak pod uwagę obowiązujący regulamin aukcji internetowych "e-drewno" i posiadaną wiedzę na temat wydarzenia - nasz "tajemniczy" użytkownik nie złamał regulaminu. Brak jest w nim bowiem jakichkolwiek ograniczeń licytacji ze względu na cenę lub masę, a dotychczasowe głosy uczestników rynku drzewnego w tym temacie były przez administracje Lasów Państwowych ignorowane.

Aby licytować  na e-drewno, każdy użytkownik wpłacić musi  3000 zł wadium. Zgodnie z zapisami regulaminu, każdy uczestnik aukcji  ponosi pełną odpowiedzialność za skutki swoich decyzji, nawet jeśli są one wynikiem pomyłki. Chodzi tu przede wszystkim o poziom cen oferowanych w aukcjach. Lasy mówią tu otwarcie, nie interesuje nas jak wysoką cenę wpiszesz - to wyłącznie Twoja sprawa, i nie wykręcisz się mówiąc, że się pomyliłeś. Po wygraniu aukcji użytkownik ma 30 dni na podpisanie umowy. Jeśli tego nie zrobi, jego wadium przepada, a on sam nie może brać udziału w licytacjach przez następne pół roku. Wiemy, że takie sytuacje miały już miejsce, jednak nigdy brak zawarcia umowy nie był nazywany przestępstwem.

Zgodnie z oficjalnym komunikatem aukcje zostały wycofane "w związku z pojawieniem się ofert zakupu drewna po cenach znacząco wyższych od pozostałych na te same grupy handlowo – gatunkowe". Nie znając bliższego pojęcia "cen znacząco wyższych" na początek postanowiłem sprawdzić ich poziom.

Zebrane na ten temat dane zestawiłem w poniższej tabeli, aby uzyskać pełny obraz informacji porównałem je z cenami innych aukcji systemowych, które trwały i zostały zakończone w maju.br.

Z powyższego zestawienia wynika, że na 25 grup towarowych w 12 wylicytowane  w wycofanych aukcjach ceny były wyższe od poziomu cen w  innych zakończonych w maju aukcjach systemowych. W czterech przypadkach przebicia są wyraźne (od 15-27%) i według mojej subiektywnej oceny można je uznać za "zawyżone". Z drugiej jednak strony Lasom Państwowym nie przeszkadzają przebicia cen wywoławczych o ponad 120% - dlaczego więc te przypadki uznano za tak "niebezpieczne", że aukcje należało wycofać?

Dodatkowo zwrócić trzeba uwagę, że niekoniecznie najwyższe ceny zostały zaoferowane przez naszego "tajemniczego" użytkownika. Część z nich to "przebicia" dokonane przez innych licytujących, którzy chcieli jeszcze odebrać wygrywającemu chociaż część masy drewna...

Masa drewna - ten trop wydał mi się interesujący, tym bardziej że Polska Izba Gospodarcza Przemysłu Drzewnego oszacowała wielkość zakupów zrealizowanych na podstawie wylicytowanych aukcji na 200-300 tys. m3. Okazuje się, że pomimo coraz większego utajnienia danych dotyczących transakcji zawieranych w ramach portalu e-drewno PIGPD ma całkiem niezłe informacje. Łączna masa wycofanych aukcji to ponad 304 tys. m3.

W tym momencie jasne się staje, dlaczego władze LP zwróciły uwagę na naszego użytkownika - nie cena, lecz skala realizowanych przez niego zakupów jest tu istotna.  Nie znam dokładnej masy drewna wystawionej do sprzedaży w  ramach aukcji systemowych. Jeśli przyjąć, że  jest to ok. 6 mln m3, to wycofane 300 tys. m3 stanowi ok. 5% tej puli, czyli półroczne zaopatrzenie piętnastu, całkiem sporych jak na polskie warunki, tartaków.

Wycofanie ofert na podstawie § 23 regulaminu aukcji e-drewno wg, którego Lasy Państwowe mają prawo do unieważnienia aukcji w całości lub części z ważnego powodu, rodzi kolejne pytania: Dlaczego te same sytuacje raz są uważane za nieistotne, a innym razem są "ważnym powodem"? Czy takie wybiórcze działanie nie nosi znamion manipulacji rynkiem? Co musi się wydarzyć, aby Lasy Państwowe uznały, że obecnie działający sytem sprzedaży drewna i wykorzystywane w nim narzędzia są niebezpieczne zarówno dla nich samych jak i ich klientów?

Nie znamy kulis wydarzenia. Kto licytował, dlaczego w ten sposób, jak i czy tłumaczy się teraz Lasom ze swoich działań. Na dzień dzisiejszy to pytania bez odpowiedzi i nie wiadomo czy je poznamy. Ważne jest jednak, że scenariusz ten może się powtórzyć w każdej chwili. Jeden, dwóch, silnych ekonomicznie nabywców surowca drzewnego, może całkowicie zachwiać dotychczasowym rynkiem doprowadzając w krótkim czasie do upadku dziesiątek firm. Z drugiej strony, przy odrobinie dobrej woli ze strony dotychczasowych konkurentów, można wyobrazić sobie również powstanie konsorcjów zakupowych, w których jeden użytkownik kupować będzie w imieniu grupy, unikając wyniszczającej walki cenowej. Czy w takich przypadkach rynek drzewny będzie dalej  zdany na doraźne i uznaniowe działania dyrekcji Lasów Państwowych czy może uda się stworzyć stabilne reguły jasne dla wszystkich?