Potencjał biomasy możliwej do wykorzystania na produkcję pelet

Obecnie tworzą się rynki biopaliw stałych, szczególnie na obszarach istniejących i modernizowanych kotłowni lub na potrzeby elektrowni. Surowcem do produkcji biopaliw jest najczęściej drewno pochodzące z lasów lub słoma, czyli surowce odpadowe. Stan taki będzie trwał do momentu intensywnego rozwoju upraw roślin energetycznych. Przewiduje się rozwój lokalnych rynków na biomasę w oparciu o nasadzenia wierzby krzewiastej w okresie około trzech lat. Biomasa w formach nieprzetworzonych na brykiety i pelety jest paliwem lokalnym z uwagi na niski ciężar objętościowy.

Potencjał biomasy na cele energetyczne
Potencjalne zasoby energetyczne biomasy można podzielić na dwie grupy:
•plantacje roślin uprawnych z przeznaczeniem na cele energetyczne,
•organiczne pozostałości i odpady, a w tym pozostałości roślin uprawnych.

Potencjał techniczny biopaliw stałych oszacowano na ok. 407,5 PJ w skali roku. Składają się na niego nadwyżki biomasy pozyskiwanej w rolnictwie (ok. 195 PJ), w leśnictwie (101 PJ), w sadownictwie (57,6 PJ) oraz odpady drzewne z przemysłu drzewnego (53,9 PJ)1.

Zasoby biomasy rolniczej możliwej do wykorzystania na cele energetyczne zależne są od upraw zbóż i rzepaku. Całkowity potencjał techniczny odpadów w rolnictwie szacowany jest na 195 PJ5. W materiałach źródłowych podaje się, że z 1 ha uprawy różnych zbóż można zebrać od 10 do 14 t/ha-1 s.m. słomy. Średnie plony suchej masy siana z łąk wynoszą ponad 15 t/ha-1, a w dobrych warunkach mogą wzrosnąć do ponad 15 t /ha-1. Z traw rodzimych najlepiej plonuje trzcina pospolita, bowiem jej plony wycenia się na 12-30 t/ha-1. Oczywiście, jest tu mowa tylko o nadwyżkach traw zbędnych jako pasza lub specjalnie uprawianych do celów energetycznych.

Prognoza upraw energetycznych
Jako podstawę zaopatrzenia polskiej gospodarki energetycznej przyjmuje się 100 mln t węgla. Ponieważ 1 t węgla odpowiada 1,5 t biomasy (orientacyjnie), przyjmując za bazowe ww. zapotrzebowanie, obliczono jej niezbędny potencjał. Zakładając, że biomasa zastąpi węgiel w wymaganych ilościach procentowych, zapotrzebowanie na nią do roku 2010 będzie się kształtowało tak, jak pokazano na rysunku.

W kraju powstają coraz większych przestrzenie odłogów. Są to tereny, które w ciągu stosunkowo niewielu lat zarastają chwastami segetalnymi oraz ruderalnymi. Część tych gleb staje się odłogami ze względów przyrodniczych, a część ze względów ekonomicznych. Przy założonej średniej ilości plonu na 1 ha obliczono przewidywany areał upraw roślin energetycznych w województwach. W tab. 3 przedstawiono prognozę upraw energetycznych na 2006 r.6 Rynek biopaliw może stanowić siłę napędową procesów modernizacji w energetyce rozproszonej. Jedną z barier rozwoju tego rynku jest cena biomasy, która przy dzisiejszych uwarunkowaniach winna być niższa w odniesieniu do jednostki efektywnej energii niż cena równoważnego węgla z uwzględnieniem efektu ekologicznego.

Wszelkie przedsięwzięcia w dziedzinie wykorzystania OZE, zwłaszcza biomasy, związane są z ryzykiem. Ryzyko to dotyczy biomasy jako nośnika energetycznego (ilości i jakości), terminowości dostaw biomasy, organizacji rynku biopaliw, logistyki przedsięwzięcia, sytuacji gospodarczej w regionie i konkurencji na danym terenie. Jest to związane z tym, że ilościowe określenie zmian wynikających z ww czynników, które mogą nastąpić w przyszłości, może być bardzo trudne i obarczone błędem.

Wszelkie założenia dotyczące wpływu na prognozy finansowe energetycznego wykorzystania biomasy powinny być starannie przeanalizowane na etapie biznesplanu. Dotyczy to zwłaszcza danych o inflacji i oświadczeń o polityce podatkowej.

doc. dr inż. Anna Grzybek, IBMER Warszawa, Polskie Towarzystwo Biomasy POLBIOM Warszawa

Źródła:
1. Rogulska M.: Wykorzystanie potencjału biomasy stałej do produkcji energii cieplnej i elektrycznej w Polsce. Cieplne Maszyny Przepływowe. Zeszyty Naukowe nr 924. Politechnika Łódzka 2003.
2. Jabłoński K. Różański H.: Baza i technologia pozyskiwania drewna energetycznego w lasach państwowych. Materiały konferencji. IBMER Warszawa 30.06.2003.
3. Wójcik L.: Zasoby energetycznych surowców odnawialnych w PGL LP i prognozy ich rozwoju. Referat wygłoszony na konferencji ,,Odnawialne źródła energii-szanse i bariery zielonej energii w Polsce”, Kielce 23-24.03.2004.
4. Grzybek A., Kowalczyk K., Pawluk A.: Analiza możliwości modernizacji systemu grzewczego w Borne Sulinowo z uwzględnieniem zastosowania biomasy, Polskie Towarzystwo Biomasy. Warszawa 2004.
5. Grzybek A., Gradziuk P., Kowalczyk K.: Słoma – energetyczne paliwo. Wyd. Wieś Jutra. Warszawa 2001.
6. Grzybek A.: Prognoza rozwoju upraw energetycznych i produkcji biopaliw z tych upraw. Maszynopis. IBMER Warszawa 2004.