DREWNO.PL - Portal branży drzewnej - ogłoszenia
Wagner MMC220 - wilgotnociomierz do drewna
 

Krajowe standardy certyfikacji lasów - droga do zrównoważonej gospodarki leśnej

Polska Grupa Robocza FSC

Autor: Andrzej Czech
Źródło: Polska Grupa Robocza FSC
Data: 2003-03-15


Polska Grupa Robocza FSC zaprasza do współpracy przy tworzeniu polskich standardów Forest Stewardship Council - standardów dobrej gospodarki leśnej.

Fot. Drewno.pl

Szanowni Państwo,

Zapraszamy do współpracy przy tworzeniu polskich standardów Forest Stewardship Council - standardów dobrej gospodarki leśnej. Proponujemy osiągnięcie zrównoważonej gospodarki leśnej nie drogą zakazów i nakazów, ale za pomocą narzędzia rynkowego, jakim jest znak towarowy. Dzięki naszej pracy lasy będą miały większe szanse przetrwania dla następnych pokoleń, chroniąc środowisko, dając pracę człowiekowi i przynosząc korzyści ekonomiczne. Polskie standardy FSC będą opracowywane przez grupę roboczą FSC, złożoną z trzech podgrup - środowiskowej, społecznej i ekonomicznej. W ramach Polskiej Grupy Roboczej FSC będzie też działać międzynarodowy serwis informacyjny o polskich lasach i firmach, które otrzymały certyfikat FSC. Dołączone materiały informacyjne pozwolą Wam zaznajomić się z ideą i efektami certyfikacji lasów. Spotkanie założycielskie polskiej grupy roboczej odbyło się w 13 grudnia 1999 roku w Jaszowcu dzięki wsparciu Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, Światowego Funduszu Ochrony Przyrody (WWF) oraz Fundacji Wspierania Inicjatyw Ekologicznych. Podjęto wtedy decyzje o przyszłej pracy oraz procedurze tworzenia standardów. Następne spotkanie odbędzie się w połowie czerwca 2000, rozpocznie się wtedy wstępna dyskusja nad standardami. Macie zatem Państwo unikalną sposobność uczestniczenia w tworzeniu standardów i ich wprowadzania w życie - do czego serdecznie zapraszamy.

Jeżeli macie jakiekolwiek pytania - piszcie!
za Zespół Redakcyjny
ANDRZEJ CZECH

SPIS TREŚCI: CERTYFIKACJA LASÓW (FSC) - WPROWADZENIE

HISTORIA I ROZWÓJ IDEI CERTYFIKACJI LASÓW.
JAKA JEST ISTOTA CERTYFIKACJI LASÓW?
JAK PRZEPROWADZA SIĘ CERTYFIKACJĘ?
SYSTEMY CERTYFIKACJI.
FOREST STEWARDSHIP COUNCIL (FSC) - RADA DS. DOBREJ GOSPODARKI LEŚNEJ.
JAK DZIAŁA FSC?
FIRMY POSIADAJˇCE AKREDYTACJĘ FSC.
JAK WIELE LASÓW OTRZYMAŁO DOTYCHCZAS CERTYFIKAT FSC?
CZY FSC NAPRAWDĘ DZIAŁA?
CERTYFIKACJA FSC W POLSCE
DLACZEGO KRAJOWE STANDARDY FSC?
KTO USTALA KRAJOWE STANDARDY FSC?
JAK BĘDZIE PRZEBIEGAĆ PRACA POLSKIEJ GRUPY ROBOCZEJ FSC?
RAPORT ZE SPOTKANIA ZAŁOŻYCIELSKIEGO POLSKIEJ GRUPY ROBOCZEJ FSC
MIĘDZYNARODOWE ZASADY I KRYTERIA FSC
"WYTYCZNE ZRÓWNOWAŻONEJ GOSPODARKI LEŚNEJ" - NIEMIECKIE
STANDARDY FSC
NASZA LITERATURA O FSC, CERTYFIKACJI I LASACH.
PRZYDATNE ADRESY
SZWEDZKIE STANDARDY FSC CERTYFIKACJI LASÓW + ZAŁˇCZNIKI

Wydano przy wsparciu Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych oraz WWF - Światowego Funduszu Ochrony Przyrody

CERTYFIKACJA LASÓW (FSC)
WPROWADZENIE HISTORIA I ROZWÓJ IDEI CERTYFIKACJI LASÓW

Zmniejszanie się powierzchni lasów i ich degradacja są poważnym światowym problemem. Podejmowane dotychczas próby ochrony lasów w formie protestów pozarządowych grup ekologicznych, choćby nawet spektakularnych, nie przynosiły większych efektów. Według danych FAO w dekadzie 1980-90 było niszczonych około 15 milionów hektarów lasu rocznie. W dekadzie wcześniejszej - około 11 milionów ha rocznie. Dowodzi to tendencji wzrostowej procesu. Wiele krajów podjęło próby ochrony ekosystemów leśnych. Te, które nie miały wystarczających środków finansowych otrzymały wsparcie ze strony agencji rządowych organizacji międzynarodowych jak Banku Światowego, Organizacji Narodów Zjednoczonych, Unii Europejskiej i innych. Jednak programy te nie przyniosły spodziewanych rezultatów. Efektem konferencji ONZ Szczyt Ziemi w Rio de Janeiro w 1992 i nacisków wielu międzynarodowych instytucji rządowych i pozarządowych było przyjęcie zobowiązania krajów - sygnatariuszy do wprowadzenia zasad poprawnej, zrównoważonej gospodarki leśnej. Podstaw prawnych i organizacyjnych miały dostarczyć dwa dokumenty: Zasady Leśne (Forest Principles) oraz Agenda 21. Szczególnie popularna okazała się Agenda 21 zawierająca m.in. następujące punkty:
- utrzymanie wielofunkcyjnej roli wszystkich rodzajów lasów,
- prowadzenie aktywnej ochrony lasów, zwiększanie ich powierzchni
- promowanie użytkowania jak najbardziej różnorodnych "produktów" leśnych
- utworzenie lub poprawa systemu planowania i monitorowania w gospodarce leśnej Te cztery punkty stały się podstawą wielu programów zrównoważonej gospodarki leśnej. Jednym z najważniejszych efektów konferencji w Rio (w odniesieniu do gospodarki leśnej) był rozwój idei certyfikacji lasów i produktów drzewnych. Tradycyjne sposoby ochrony lasów jak pomoc finansowa, pożyczki, dotacje, szkolenia, okazały się nieskuteczne w obliczu narzędzia rynkowego, jakim jest certyfikat produktu.

JAKA JEST ISTOTA CERTYFIKACJI LASÓW?

Certyfikat sprawia, że potencjalny klient wybiera (i płaci) za taki produkt, który pochodzi z lasu "dobrze gospodarowanego" zaś nie wybiera tego, który pochodzi z lasu "gospodarowanego źle". Certyfikacja zapewnia, że klient kupując dany produkt nie przyczynia się do niszczenia środowiska naturalnego, łamania praw pracowników, etc. Lasy, które są dobrze gospodarowane mogą być certyfikowane przez wiarygodne i niezależne firmy a produkty pochodzące z takich lasów mogą być oznaczane specyficznymi znakami towarowymi. Znaki te z kolei są rozpoznawane przez klientów w sklepie i mogą zadecydować zakupie danego produktu. Gospodarka leśna jest oceniana na podstawie standardów, które są w zasadzie podobne dla wszystkich rodzajów lasów. Standardy mają formę zasad, które zarządzający lasem musi spełnić oraz wskaźników, na podstawie których odbywa się ocena. Korzyści z certyfikacji i przyznawania prawa używania znaku towarowego są ewidentne: lasy, które nie spełniają standardów (a co za tym produkty z nich pochodzące) podlegają sankcjom ekonomicznym i rynkowym. Oznacza to niższą cenę produktu, lub ograniczony dostęp do międzynarodowych rynków.
Wiarygodny system certyfikacji powinien zawierać następujące elementy:
- zestaw standardów, które potwierdzają prowadzenie "dobrej gospodarki". Muszą one jednocześnie uwzględniać lokalne warunki i być harmonijne ze standardami międzynarodowymi
- formalny proces audytu/auditu (oceny) badający zgodność prowadzonej gospodarki ze standardami
- system analizy pochodzenia produktu
- możliwość oznakowania każdego produktu pochodzącego z certyfikowanego lasu.
W zależności od lokalnych potrzeb, możliwości i warunków mogą być stosowane różne sposoby certyfikacji o różnej wiarygodności. Na przykład jedne z nich dotyczą gospodarki leśnej, inne procesów produkcyjnych wyrobów z drewna. Warto podkreślić, że poddanie się certyfikacji jest dobrowolne, decyzję o nim podejmuje zarządzający lasami.

JAK PRZEPROWADZA SIĘ CERTYFIKACJĘ?

Certyfikacja lasów w większości systemów jest prowadzona według następującego schematu:
Wybór najbardziej odpowiedniego certyfikatu przez właściciela lasu
Wybór firmy certyfikującej
Ocena wstępna. Zapoznanie się firmy certyfikującej ze specyfiką
certyfikowanego obszaru leśnego, utworzenie zespołu audytorów i
zaznajomienie jednostki podlegającą certyfikacji ze stawianymi jej wymogami.

Konsultacja publiczna. Zapytania kierowane do stron pośrednio i bezpośrednio zainteresowanych lasami o uwagi na temat prowadzonej gospodarki leśnej na danym obszarze.

Ocena zasadnicza. Szczegółowa kontrola systemu zarządzania, osiąganych wyników, przestrzegania obowiązujących regulacji prawnych.

Ocena raportu firmy certyfikującej przez niezależnych ekspertów. W przypadku pozytywnej oceny przyznanie certyfikatu na określony czas. Okresowe kontrole

SYSTEMY CERTYFIKACJI

W ciągu ostatniej dekady powstało kilka systemów certyfikacji, ale największą popularność zyskały dwa - według FSC (Forest Stewardship Council) - Rady ds. Dobrej Gospodarki Leśnej i ISO (International Standard Organisation) - Międzynarodowej Organizacji Certyfikacji. Obydwa używają standardów, kryteriów i wskaźników, ale podchodzą do procesu certyfikacji w różny sposób. Istotą systemu FSC jest konieczność spełnienia podstawowych wymogów przez dane przedsiębiorstwo leśne lub przetwórstwa drzewnego przed przyznaniem certyfikatu. Wraz z certyfikatem zostaje przyznany znak towarowy (logo), który może być używany w celach marketingowych. Informuje on potencjalnego klienta, że drewno pochodzi z dobrze gospodarowanego lasu. Alternatywne podejście reprezentuje ISO. Ocena działalności firmy przed przyznaniem certyfikatu polega na analizie procesów zarządzania - m.in. sposobu prowadzenia polityki wewnętrznej, osiągania wskazywanych przez nią celów, procesów poprawy zarządzania. Certyfikacja raczej nie dotyczy spełniania określonych wymagań, ale poprawności systemu ciągłej poprawy zarządzania - stawiania sobie wyższych wymogów oraz sposobu w jaki będą one spełniane. W przypadku certyfikacji w systemie ISO nie zostaje przyznawany znak towarowy (logo). Obydwa powyższe systemy certyfikacji nie wykluczają się, gdyż obejmują różne procesy w działalności przedsiębiorstwa. Dlatego niektóre lasy są certyfikowane zarówno według systemu FSC jak i ISO. Procesy certyfikacji zwykle nie są przeprowadzane przez organizacje opracowujące standardy. Służą do tego wyspecjalizowane, akredytowane firmy certyfikujące. Zapewnia to obiektywną i niezależną ocenę działalności przedsiębiorstw.

FOREST STEWARDSHIP COUNCIL (FSC)
RADA DS. DOBREJ GOSPODARKI LEŚNEJ HISTORIA FSC

Powstanie FSC było znaczącym osiągnięciem, bowiem praca nad stworzeniem praktycznych rozwiązań, które poprawiłyby gospodarowanie w lasach świata połączyła grupy na co dzień reprezentujące sprzeczne interesy w pracy FSC założono w październiku 1993 roku po konferencji w Rio. Jest to międzynarodowa, niedochodowa, niezależna organizacja, złożona z różnorodnych grup reprezentujących przemysł drzewny, organizacje chroniące środowisko naturalne, leśnictwo, organizacje rdzennych mieszkańców, związki zawodowe, instytucje dokonujące certyfikacji. FSC jest stowarzyszeniem, posiada ponad 300 członków z 45 krajów z całego świata. Członkostwo jest otwarte dla organizacji i instytucji reprezentujących interesy socjalne, ekonomiczne i ochrony środowiska. Członkowie zrzeszeni są w trzech grupach - ds. środowiskowych, ds. ekonomicznych i ds. społecznych. Spotykają się co trzy lata na Walnym Zebraniu. W wielu krajach są utworzone lokalne biura FSC.

STRUKTURA ORGANIZACYJNA FSC
INFORMACJE OGÓLNE

Forest Stewardship Council (FSC) jest organizacją członkowską zrzeszającą organizacje jak również osoby indywidualne. Została stworzona w celu wspierania i promowania gospodarki leśnej uwzględniającej równocześnie aspekty środowiskowe, społeczne i ekonomiczne. FSC jest stowarzyszeniem cywilnym (Civil Association) zarejestrowanym w Meksyku.

CZŁONKOWIE

Członkiem FSC może być każda organizacja lub osoba prywatna, która wspiera działalność FSC. Członkostwo upoważnia do pełnego uczestnictwa w pracach FSC. Wraz z przystąpieniem do FSC, każdy nowy członek zostaje włączony do pracy w ramach jednej z trzech grup (chamber). Kryterium przynależności jest dziedzina zainteresowania: a) grupa ds. ekonomicznych (economic chamber) - przeznaczona dla członków zainteresowanych ekonomicznymi aspektami gospodarki leśnej tj. producentów, jednostek certyfikujących, właścicieli lasów, pośredników handlowych, sprzedawców, wytwórców, firm konsultingowych; b) grupa ds. środowiskowych (environmental chamber) - przeznaczona dla organizacji niedochodowych, pozarządowych oraz osób indywidualnych zainteresowanych zagadnieniami związanymi z bioróżnorodnością i ochroną środowiska oraz ich połączeniem z aspektami ekonomicznymi i społecznymi; c) grupa ds. społecznych (social chamber) - przeznaczona dla rdzennych mieszkańców, organizacji pozarządowych, ruchów społecznych i osób indywidualnych zaangażowanych w promowanie gospodarki leśnej zrównoważonej pod względem ekonomicznym, środowiskowym i społecznym.

W ramach każdej z tych trzech grup istnieją dwie podgrupy, o przynależności do której decyduje kraj pochodzenia - podgrupa Północ lub Południe ( wg kryteriów ONZ) a) podgrupa Północ - kraje o wysokich dochodach na jednego mieszkańca (w roku 1996 były to: Australia, Austria, Belgia, Kanada, Dania, Finlandia, Francja, Niemcy, Hong Kong, Irlandia, Izrael, Włochy, Japonia, Holandia, Nowa Zelandia, Norwegia, Singapur, Hiszpania, Szwecja, Szwajcaria, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Wielka Brytania, Stany Zjednoczone); b) podgrupa Południe - pozostałe kraje.

O przynależności do podgrupy Północ lub Południe decyduje kraj pochodzenia, kraj w którym wydany został paszport a także kraj zamieszkania. Szczegółowe zasady dotyczące członkostwa FSC zawarte są w Statucie FSC. FSC liczy obecnie 356 członków z 47 krajów (stan ze stycznia 2000 r.)

WALNE ZEBRANIE (GENERAL ASSEMBLY)

Najwyższą władzą FSC jest Walne Zebranie członków. Jego zadaniem jest:
- wprowadzanie poprawek do Statutu oraz Zasad i Kryteriów FSC,
- przyjmowanie i zwalnianie członków,
- wybieranie członków Zarządu (Board of Directors)
- podejmowanie końcowych postanowień w procesie decyzyjnym.
Walne Zebranie tworzą trzy grupy/izby (chambers): ekonomiczna, środowiskowa, społeczna. Każda z nich posiada jedną trzecią głosów. W ramach grupy równa liczba głosów przypada członkom podgrupy Północ i Południe, natomiast osobom indywidualnym będącym członkami danej grupy przysługuje 10% głosów tej grupy.
Zwykłe Walne Zebranie musi odbywać się co najmniej raz na 3 lata. Pierwsze odbyło się w Oaxaca, Meksyk w czerwcu 1996 r. Ostatnie miało miejsce również w Meksyku - w czerwcu 1999. Nadzwyczajne Walne Zebranie może być zwołane na żądanie Zarządu lub przez 1/3 członków każdej grupy.

ZARZˇD (BOARD OF DIRECTORS)

Działalność FSC jest nadzorowana przez Zarząd. Zarząd składa się z 9 członków reprezentujących grupy ds. środowiskowych, ekonomicznych i społecznych. Dokładne zasady dotyczące struktury Zarządu znajdują się w Statucie FSC. Działalność Zarządu opiera się głownie na pracy podkomitetów, które są powoływane i rozwiązywane w celu wykonania konkretnego zadania. Zebrania Zarządu odbywają się 2 lub 3 razy w roku. Członkowie mogą wnosić min. 6 tygodni wcześniej pisemne propozycje rozpatrzenia konkretnych problemów na Zebraniu Zarządu.

SEKRETARIAT (SECRETARIAT)

Sekretariat FSC, kierowany przez Dyrektora Wykonawczego (Executive Director), jest jednostką odpowiedzialną za prowadzenie i wspieranie działalności FSC na szczeblu międzynarodowym. Dyrektor Wykonawczy jest odpowiedzialny za kwestie finansowe, rachunkowo-rozliczeniowe, administracyjne, za sprawdzanie zgodności przepisów krajowych z działalnością FSC, za wdrażanie programów, polityki i decyzji FSC.

JAK DZIAŁA FSC?

Jak już wspomniano FSC jako organizacja nie przeprowadza całego procesu certyfikacji lasów. Służą do tego akredytowane przez FSC firmy. Certyfikacja FSC ma trzy główne komponenty: q Ocena prowadzonej gospodarki leśnej pod kątem 10 Zasad i Kryteriów FSC (dotyczy właścicieli lasów). Zasady te dotyczą (w skrócie):
Pierwsza - przestrzegania regulacji prawnych obowiązujących w danym kraju
Druga - przestrzegania praw własności do terenów leśnych
Trzecia - przestrzegania praw ludności rdzennej
Czwarta - przestrzegania zasad współpracy z lokalną ludnością i praw pracowników
Piąta - brania pod uwagę wielofunkcyjności lasów
Szósta - prowadzenia ocen oddziaływania na środowisko prac leśnych
Siódma - zawartości planów gospodarczych
Ósma - monitoringu i oceny gospodarki leśnej
Dziewiąta - ochrony lasów o szczególnej wartości
Dziesiąta - gospodarki na plantacjach

Certyfikat uzyskany w tym systemie oznacza, że gospodarka leśna prowadzona przez dane przedsiębiorstwo zgodna jest z Zasadami i Kryteriami FSC dobrej gospodarki leśnej.

Kontrola pochodzenia produktu (chain of custody inspection), która monitoruje produkt z certyfikowanego lasu na każdym etapie transportu i późniejszej produkcji od pozyskania drewna aż do sprzedaży ostatecznemu nabywcy. Osobne certyfikaty są nadawane na każdym etapie kontroli produktu. Certyfikat kontroli pochodzenia produktu pozwala prześledzić wstecz całą drogę danego produktu i określić gdzie drewno użyte do produkcji zostało pozyskane oraz w jaki sposób.

Przyznanie prawa używania znaku towarowego FSC, który pozwoli klientom wybrać produkt z pochodzący z certyfikowanego - tj. dobrze gospodarowanego lasu.

FIRMY POSIADAJˇCE AKREDYTACJĘ FSC

Certyfikacji według Zasad i Kryteriów FSC mogą dokonywać jedynie firmy, które posiadają akredytację FSC. Aktualnie (styczeń 2000) jest 6 takich firm:
Rainforest Alliance Smart Wood: USA
Scientific Certification Systems (SCS): USA
SGS (Société Générale de Surveillance) Forestry QUALIFOR: Anglia
Soil Association Woodmark: Anglia
Institut für Marktölogie (IMO): Szwajcaria
Skal: Holandia
Silva Forest Foundation: Kanada
W Polsce wszystkie certyfikacje były wykonywane przez SGS Forestry z Wielkiej Brytanii (program Qualifor).

JAK WIELE LASÓW OTRZYMAŁO DOTYCHCZAS CERTYFIKAT FSC ?

Obecnie na całym świecie certyfikat FSC otrzymało 18 milionów hektarów lasów w 30 krajach. Szwecja i Polska są potentatami jeśli chodzi o wielkość powierzchni lasów z certyfikatem. W Polsce certyfikat otrzymało prawie 2 500 000 ha (Regionalne Dyrekcje LP w Szczecinie, Gdańsku, Katowicach, Krakowie, Szczecinku, Wrocławiu i częściowo Białymstoku).

CZY FSC NAPRAWDĘ DZIAŁA ?

Tak. Znak towarowy FSC daje gwarancję, że drewno użyte w danym produkcie pochodzi z lasów, które są gospodarowane według uznanych na całym świecie zasad i kryteriów. Zasady i kryteria FSC są wynikiem uzgodnień biorących pod uwagę sprawy społeczne, potrzeby ochrony środowiska i potrzeby stabilności ekonomicznej gospodarki leśnej. Badania socjologiczne przeprowadzone w latach 90. w krajach Europy Zachodniej wykazały, że ponad 80% konsumentów preferuje kupno "zielonych" materiałów - takich, których produkcja nie powoduje zniszczenia środowiska. W przypadku wyrobów z drewna daje im tę możliwość znak FSC. W wielu krajach powstały tzw. grupy kupców (buyers groups) - związki firm i organizacji, które kupują jedynie drewno oznaczone symbolem FSC. Kontrolują one 25% całkowitej ilości drewna na rynku. W Wielkiej Brytanii istnieje obecnie (lipiec 1999) ponad 1000 produktów posiadających logo FSC od mebli, podłóg, drzwi po drewnianą galanterię.

CERTYFIKACJA FSC W POLSCE

Certyfikacja lasów według FSC jest rynkowym narzędziem, które promuje zrównoważoną gospodarkę leśną, tzn. prowadzoną zgodnie z zasadami ochrony przyrody i środowiska, korzystną dla społeczeństwa i opłacalną ekonomicznie. Jest także próbą pogodzenia interesów różnych grup zawodowych i społecznych związanych z lasami - m.in. leśników, ekologów, producentów, klientów produktów z drewna. Dlatego zapraszamy do uczestniczenia w procesie tworzenia krajowych standardów FSC. Dla wszystkich może to być szansa na wkład w rozwój naszego leśnictwa.

DLACZEGO KRAJOWE STANDARDY FSC ?

Certyfikacja lasów według FSC bazuje na 10 Zasadach i Kryteriach FSC. W praktyce Zasady i Kryteria są ramami, na podstawie których opracowuje się standardy certyfikacji. Międzynarodowe standardy są jednak zbyt ogólne do stosowania w poszczególnych krajach. Kraje te różnią się między sobą sposobami prowadzenia gospodarki leśnej, strukturą własnościową lasów, a przede wszystkim rodzajami lasów. Dlatego konieczne jest opracowywanie krajowych lub lokalnych (regionalnych) standardów przez Krajowe Grupy Robocze FSC. Standardy te muszą być zaakceptowane przez Zarząd FSC. Następnie Zarząd FSC zobowiązuje firmy certyfikujące działające w danym kraju do stosowania nowych standardów. W przypadku braku krajowych lub lokalnych standardów firmy certyfikujące mogą używać własnych standardów (zaakceptowanych przez Zarząd FSC), zaadaptowanych do warunków lokalnych oraz uwzględniających lokalne standardy lub procedury (np. w przypadku Lasów Państwowych w Polsce stosowne ustawy [np. ustawa o ochronie przyrody] lub zarządzenia [np. Zarządzenie Dyrektora Generalnego LP nr 11, 11a w sprawie doskonalenia gospodarki leśnej na zasadach ekologicznych z 1995]. Według takich standardów odbywa się certyfikacja również w Polsce.
Do tej pory w około 20 krajach na całym świecie podjęto inicjatywy w kierunku utworzenia krajowych standardów. W Europie krajowe standardy ustaliły (lub są na końcowym etapie procesu) takie kraje jak: Belgia, Holandia, Dania, Niemcy, Szwecja i Wielka Brytania.

KTO USTALA KRAJOWE STANDARDY FSC ?

Krajowe standardy FSC są ustalane przez krajową grupę roboczą FSC. Po ich opracowaniu są przesyłane do Zarządu FSC i dopiero po uzyskaniu akceptacji mogą być stosowane. Grupa robocza jest tworzona przez 3 podgrupy - ds. środowiskowych, ds. społecznych i ds. ekonomicznych. Grupa robocza posiada też sekretariat. Przyjęto, że liczebność grupy roboczej to 10 -12 osób wybranych przez szersze gremia.

JAK BĘDZIE PRZEBIEGAĆ PRACA POLSKIEJ GRUPY ROBOCZEJ FSC ?

Podczas spotkania czerwcu 2000 roku rozpocznie się wstępna dyskusja nad standardami. Najprawdopodobniej właśnie wtedy w ramach grupy robocze powstaną trzy podgrupy - do spraw ekologicznych (środowiskowych), społecznych i ekonomicznych. Podczas następnych spotkań i konsultacji będą one osiągać porozumienie w sprawach konkretnych punktów standardów. Będzie to proces demokratyczny, przejrzysty i otwarty. Każdy będzie miał prawo głosu w konkretnych sprawach.

RAPORT ZE SPOTKANIA ZAŁOŻYCIELSKIEGO POLSKIEJ GRUPY ROBOCZEJ FSC
Ustroń - Jaszowiec, 13 grudnia 1999

Wstęp

Polska jest na drugim miejscu w świecie pod względem powierzchni lasów posiadających certyfikat FSC (prawie 3 miliony hektarów). Certyfikacja FSC uwzględniająca lokalne warunki może i powinna się przyczynić do bardziej skutecznego stosowania zasad ochrony środowiska i przyrody, uwzględnienia potrzeb lokalnych społeczności oraz zapewnienia samowystarczalności finansowej gospodarki leśnej. Istnieją zatem silne przesłanki do wypracowania krajowych standardów FSC oraz przeprowadzenia akcji informacyjnej o idei i zasadach certyfikacji, tak by drewno certyfikowane w większym niż obecnie stopniu zasilało rynek krajowy.

Organizacja i uczestnicy Spotkanie zostało przygotowane przez Fundację Wspierania Inicjatyw Ekologicznych z Krakowa przy wsparciu Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych i WWF. Koordynatorem merytorycznym spotkania był Andrzej Czech, zaś technicznym - Sławomir Pietrasik. Uczestnicy w liczbie 34 reprezentowali administrację Lasów Państwowych, ekologiczne organizacje pozarządowe, uczelnie i instytuty badawcze, przemysł drzewny, media, SGS i FSC. Pełna lista adresowa uczestników oraz program spotkania są załącznikami niniejszego raportu.

Cele spotkania:
- Podsumowanie dotychczasowych działań nad popularyzacją FSC w Polsce i historii prac nad przygotowaniem obecnego spotkania
-rzekazanie informacji o idei, zasadach i postępach certyfikacji FSC na świecie i w Polsce
-Utworzenie Polskiej Grupy Roboczej FSC ds. przygotowania polskich standardów certyfikacji lasów FSC
- Wyłonienie osoby kontaktowej FSC
-Uzgodnienie szczegółów pracy Grupy Roboczej (struktura, koordynacja, odpowiedzialność, finansowanie, terminarz działań)

Podjęte ustalenia

Wszystkie reprezentowane na spotkaniu organizacje wchodzą w skład polskiej Grupy Roboczej FSC z wyłączeniem SGS i FSC
Na obecnym etapie procesu nie jest możliwy podział Grupy Roboczej FSC na trzy podgrupy (ekologiczną, społeczną i ekonomiczną). Taki podział będzie możliwy dopiero po przedstawieniu pierwszej wersji standardów i rozpoczęciu dyskusji merytorycznych oraz ustaleniu procedur.
Przeprowadzona zostanie dalsza akcja informacyjna o standardach FSC i podjęte zostaną działania w celu wciągnięcia większej ilości instytucji i organizacji do procesu. Skład Grupy Roboczej nie będzie zdefiniowany i zamknięty, będzie to organizacja otwarta do następnego spotkania.
Na obecnym etapie Grupa Robocza będzie mieć kształt unii organizacji i instytucji. Nie będzie tworzone formalne Stowarzyszenie o osobowości prawnej. Nie wyklucza to możliwości formalizacji prac grupy w przyszłości.
Osobą kontaktową FSC desygnowaną przez Grupę Roboczą jest Andrzej Czech Wyłoniony zostaje Komitet Przedstawicielski w składzie (kolejność alfabetyczna): Krystyna Bonenberg (Klub EKOS), Ireneusz Chojnacji (WWF), Szymon Ciapała (Pracownia na Rzecz Wszystkich Istot), Jerzy Parusel (Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska). Komitet ten ma następujące zadania: Przygotowanie dalszej akcji informacyjnej o FSC. W jej skład będą wchodzić artykuły w prasie popularnej i fachowej, przesyłanie materiałów informacyjnych do potencjalnie zainteresowanych instytucji i organizacji, kompletowanie listy potencjalnych partnerów.
Opracowanie warunków przetargu na wykonanie pierwszej wersji polskich standardów FSC, ogłoszenie o przetargu oraz rozstrzygnięcie przetargu. Uzgodniono, że nie ma przeciwwskazań co do zawodu osoby piszącej standardy, może być to również zespół.
Organizacja następnego spotkania Grupy Roboczej FSC.
Podjęcie działań mających na celu zapewnienie finansowania procesu tworzenia standardów FSC.
Konieczne jest zidentyfikowanie osób, instytucji i organizacji zainteresowanych wstąpieniem do polskiej grupy roboczej FSC. Osoby odpowiedzialne to: Szymon Ciapała (identyfikowanie grup pozarządowych), Alfred Król (identyfikowanie zainteresowanych w administracji Lasów Państwowych, organizacjach właścicieli lasów prywatnych, przemyśle drzewnym, SITLID, Stowarzyszeniu Prywatnych Przedsiębiorców Leśnych, IBL), Elżbieta Dobra (identyfikowanie w przemyśle drzewnym).
Częściowe finansowanie w początkowym etapie procesu zostanie zapewnione przez Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Krakowie (koszty kopiowania i przesyłki materiałów informacyjnych, rozmów telefonicznych, faksów) i WWF Dalsze finansowanie będzie mogło być zapewnione po złożeniu wniosków finansowych do WWF i Lasów Państwowych, oraz innych instytucji.
Przedstawiciele instytucji finansujących będą mieli prawo udziału w komisji przetargowej ds. opracowania standardów.

Harmonogram dalszych działań
Działanie Nieprzekraczalny termin Stan
Komunikat dla mediów 17 grudnia 1999 100%
Identyfikacja potencjalnie zainteresowanych stron. Przetłumaczenie szwedzkich standardów FSC i rozesłanie ich do wszystkich zainteresowanych wraz z ze standardami niemieckimi oraz materiałami informacyjnymi o FSC 15 lutego 2000
Wybór eksperta lub zespołu przygotowującego propozycje standardów, rozstrzygnięcie konkursu, przesłanie zaproszeń wraz ze standardami na spotkanie Grupy Roboczej. 30 maja 2000
II spotkanie Grupy Roboczej FSC i wstępna dyskusja nad standardami 15 czerwca 2000

UCZESTNICY SPOTKANIA ZAŁOŻYCIELSKIEGO GRUPY ROBOCZEJ DS. USTALENIA POLSKICH STANDARDÓW CERTYFIKACJI LASÓW FSC

Ustroń - Jaszowiec 13 grudzień 1999

LP. NAZWISKO I IMIĘ REPREZENTOWANA INSTYTUCJA
Bargiel Jerzy RLDP Toruń

Białowąs Renata Ogólnopolska Gazeta Przemysłu Drzewnego
Bonenberg Krystyna Klub Ekos dziennikarz ekologiczny
Chappel Jonathal Ochotnik Amerykańskiego Korpusu Pokoju/Źródła
Chojnacki Ireneusz Światowy Fundusz na Rzecz Przyrody - WWF
Ciapała Szymon Pracownia na Rzecz Wszystkich Istot -Sosnowiec
Czech Andrzej Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytet Jagielloński
Dobra Elżbieta Polska Izba Gospodarcza Przemysłu Drzewnego - Poznań
Froncisz Maciej -
Gorzelańska Monika Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła"
Kmiecik Stanisław RDLP Szczecin
Kaczmarczyk Adam RDLP Wrocław
Konieczny Czesław Liga Ochrony Przyrody Zarząd Główny w Warszawie
Konieczny Tadeusz RDLP Poznań
Król Alfred Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krakowie
Laurów Zbigniew SGGW-Wydział Leśny - Warszawa
Machnik Tomasz Ruch na Rzecz Naturalności Rzek Kraków
Masłowski Fabian RDLP Toruń
Moskalik Tadeusz SGGW-Wydział Leśny - Warszawa
Parusel Jerzy Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska
Pietrasik Sławomir Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych - Kraków
Polarska Joanna Polski Klub Ekologiczny - Okręg Małopolska
Poznański Ryszard Akademia Rolnicza w Krakowie, Katedra Urządzania Lasu
Sadowski Jarosław SGGW-Wydział Leśny - Warszawa
Scrase Hannah FSC Board
Sroczyński Piotr SGS SUPERVISE POLAND
Stanowski Tadeusz Liga Ochrony Przyrody - Okręg w Krakowie
Szychowiak Waldemar RDLP Poznań
Święcicki Zbigniew Redakcja "Głosu Lasu"
Toka Kazimierz Leśny Bank Genów
Wandelt Paweł Stowarzyszenie Papierników Polskich - Łódź
Wesołowski Tomasz Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków - Gdańsk
Wójcik Tomasz Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych
Zubek Stanisław Ruch na Rzecz Naturalności Rzek - Kraków


MIĘDZYNARODOWE ZASADY I KRYTERIA FSC

(Załącznik 1)
ZASADA 1: ZGODNOŚĆ Z PRAWEM I ZASADAMI FSC:
Gospodarka leśna powinna uwzględniać wszystkie odnośne prawa danego kraju, międzynarodowe traktaty i porozumienia, których dany kraj jest sygnatariuszem, oraz winna być zgodna ze wszystkimi zasadami i kryteriami FSC.
1.1. Gospodarka leśna powinna uwzględniać prawo państwowe i lokalne oraz spełniać odpowiednie wymogi administracyjne.
1.2. Wszystkie stosowne i wynikające z litery prawa opłaty, honoraria, podatki i inne płatności powinny być uiszczone.
1.3. Kraje-sygnatariusze powinny przestrzegać obowiązujących międzynarodowych umów, takich jak CITES, konwencji ILO, ITTA oraz Konwencji o Zachowaniu Różnorodności Biologicznej.
1.4. Rozbieżności pomiędzy odnośnymi prawami, rozporządzeniami a Zasadami i Kryteriami FSC powinny być doraźnie oceniane dla celów certyfikacji przez organizację certyfikującą oraz zaangażowane bądź zainteresowane strony.
1.5. Obszary podlegające gospodarce leśnej powinny być chronione przed nielegalnym użytkowaniem, zabudową, bądź inną nielegalną działalnością.
1.6. Personel lasów powinien być długotrwale zaangażowany w przestrzeganie Zasad i Kryteriów FSC.

ZASADA 2: PRAWA I OBOWIĄZKI WYNIKAJĄCE Z TYTUŁU WŁASNOŚCI i UŻYTKOWANIA:

Prawo do długoterminowego posiadania i użytkowania ziemi oraz zasobów leśnych powinno być jasno określone, udokumentowane i posiadać moc prawną.
2.1. Prawo długoterminowego użytkowania gruntów powinno być udokumentowane (np. tytuł własności, prawa zwyczajowe, prawa wynikające z umowy dzierżawnej).
2.2. Społeczności lokalne posiadające prawne lub zwyczajowe tytuły własności lub prawa użytkowania powinny sprawować kontrolę nad pracami leśnymi w zakresie niezbędnym do ochrony własnych praw lub zasobów, o ile nie zlecą takiej kontroli z własnej, nieprzymuszonej woli innym instytucjom.
2.3. Należy zastosować odpowiednie mechanizmy rozwiązywania sporów dotyczących roszczeń związanych z prawem własności lub użytkowania. Podczas procesu certyfikacji należy wyraźnie rozważyć wszelkie okoliczności i stan sporów. Istnienie sporów o szczególnie dużych rozmiarach i dotyczących znacznej ilości zainteresowanych stron dyskwalifikuje las z procesu certyfikacji.

ZASADA 3: PRAWA LUDNOŚCI RDZENNEJ:

Należy znać i respektować wszelkie zwyczajowe i wynikające z przepisów prawa rdzennej ludności do posiadania, użytkowania i gospodarowania terenami, gruntami oraz zasobami.
3.1. Rdzenna ludność będzie sprawować kontrolę nad gospodarką leśną na jej gruntach, o ile z własnej i nieprzymuszonej woli nie przekaże tejże kontroli innym instytucjom.
3.2. Gospodarka leśna nie może zagrażać, w sposób bezpośredni lub pośredni, prawom rdzennej ludności do zasobów lub własności, lub umniejszać tych praw.
3.3. W porozumieniu z rdzenną ludnością [oraz innymi członkami społeczności] personel lasów zidentyfikuje i wyodrębni miejsca o szczególnym znaczeniu kulturowym, ekologicznym, ekonomicznym i religijnym w celu ich ochrony.
3.4. Rdzenna ludność powinna otrzymać wynagrodzenie za zastosowanie jej tradycyjnej wiedzy na temat wykorzystania gatunków leśnych i sposobów prowadzenia prac leśnych. Wynagrodzenie takie należy uzgodnić w sposób formalny, za wolną i niewymuszoną zgodą tych ludzi przed rozpoczęciem prac.

ZASADA 4: WSPÓŁPRACA Z MIEJSCOWĄ SPOŁECZNOŚCIĄ I PRAWA PRACOWNIKÓW:

Gospodarowanie zasobami leśnymi powinno utrzymywać lub poprawiać długoterminowo warunki socjalno-bytowe robotników leśnych i miejscowej ludności.
4.1. Ludność zamieszkująca tereny objęte gospodarką leśną lub tereny przyległe powinna mieć możliwość zatrudnienia, uczestniczenia w szkoleniach oraz dostępu do innych świadczeń.
4.2. Gospodarka leśna powinna przestrzegać i/lub rozszerzać zakres wszelkich stosownych ustaw i/lub przepisów dotyczących zdrowia i bezpieczeństwa pracowników i ich rodzin.
4.3. Należy zagwarantować pracownikom prawo do zrzeszania się i dobrowolnej negocjacji z pracodawcą, według dyrektyw 87 i 98 Konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy (ILO).
4.4. Planowanie i prowadzenie gospodarki leśnej powinno uwzględniać wyniki analiz społecznych. Należy prowadzić konsultacje z ludźmi i grupami ludności, na które działania gospodarcze mają bezpośredni wpływ.
4.5. Należy wykorzystać odpowiednie mechanizmy rozpatrywania skarg oraz udzielania należytej rekompensaty w przypadku zaistnienia szkody lub straty poniesionej w prawowitych lub zwyczajowych uprawnieniach, majątku, zasobach lub życiu miejscowej ludności. Należy przedsięwziąć środki zapobiegające powstawaniu takich szkód lub strat:

ZASADA 5: KORZYŚCI Z LASU:

Gospodarka leśna powinna prowadzić do efektywnego wykorzystania różnorodnych produktów i usług leśnych, aby zapewnić zarówno dobrą kondycję ekonomiczną, jak i szeroki zakres korzyści środowiskowych i społecznych.
5.1. Gospodarka leśna powinna dążyć do osiągnięcia dobrej kondycji ekonomicznej, biorąc jednocześnie pod uwagę ekologiczne, społeczne i operacyjne koszty produkcji oraz dokonując inwestycji koniecznych do utrzymania ekologicznej funkcji lasu.
5.2. Gospodarka leśna oraz działalność handlowa powinny prowadzić do optymalnego wykorzystania oraz miejscowego przetwarzania różnorodnych produktów leśnych.
5.3. Gospodarka leśna powinna minimalizować ilość strat powstałych podczas pozyskania drewna oraz jego obróbki na miejscu, oraz unikać niszczenia innych zasobów leśnych.
5.4. Gospodarka leśna powinna dążyć do wzmocnienia i urozmaicenia miejscowej gospodarki tak, aby uniknąć uzależnienia od pojedynczego produktu leśnego. 5.5. Działania gospodarcze w lasach powinny uwzględniać, podtrzymywać, a tam gdzie to jest możliwe - zwiększać wartość usług leśnych oraz takich zasobów jak gospodarka wodna czy rybołówstwo.
5.6. Wielkość pozyskania zasobów leśnych nie może przekroczyć poziomu, który trwale uniemożliwi ich odnowienie.

ZASADA 6: ODDZIAŁYWANIE NA ŚRODOWISKO:

Gospodarka leśna powinna chronić różnorodność biologiczną i jej wartości , zasoby wodne, gleby, unikatowe i wrażliwie ekosystemy i walory krajobrazowe, a dzięki tym działaniom utrzymywać funkcje ekologiczne oraz integralność lasu.
6.1. Należy dokonać pełnej oceny wpływu na środowisko i uwzględnić ją w systemie gospodarowania, stosownie do skali oraz intensywności działań gospodarczych, jak i do stopnia unikalności zasobów, na które wywierany jest ten wpływ. Ocena powinna dotyczyć również zagadnień związanych z wpływem prac leśnych na krajobraz jak również na miejsce ich prowadzenia. Wpływ na środowisko powinien być oceniony zanim podjęte zostaną działania zakłócające stan tego środowiska.
6.2. Powinien istnieć personel, którego zadaniem jest ochrona rzadkich, zagrożonych i ginących gatunków i ich środowiska naturalnego (np. ich miejsc lęgowych i żerowania). Należy ustanowić strefy ochronne, stosownie do skali i intensywności gospodarki leśnej oraz charakteru zagrożonych zasobów. Należy kontrolować niewłaściwie prowadzone łowiectwo, rybołówstwo, łapanie zwierząt oraz zbieranie runa leśnego.
6.3. Funkcje i walory ekologiczne tj.
- odnowienie i sukcesja lasu.
- zróżnicowanie genetyczne, gatunkowe i ekosystemów.
- naturalne cykle, które wpływają na produkcję ekosystemu powinny być zachowane w nienaruszonym stanie, zwiększane lub przywracane.
6.4. Reprezentatywne fragmenty ekosystemów należy ochraniać w ich stanie naturalnym oraz zaznaczać je na mapach, stosownie do zakresu działań oraz unikatowego charakteru danych zasobów.
6.5. Należy opracować i wdrożyć pisemne wytyczne w celu: ograniczania erozji, minimalizowania szkód w lesie podczas jego użytkowania, budowy dróg bądź innych prac mechanicznych, ochrony zasobów wodnych.
6.6. Systemy gospodarowania powinny propagować stosowanie przyjaznych dla środowiska, niechemicznych metod kontroli szkodników, oraz ograniczać stosowanie pestycydów. Należy zabronić używania pestycydów WHO Typ 1A i 1B (wg WHO), chlorowanych węglowodorów, pestycydów nierozkładalnych, toksycznych, bądź takich, których pochodne pozostają biologicznie aktywne oraz akumulują się w łańcuchach pokarmowych przekraczając termin planowanego użycia, oraz takich, których stosowanie jest zabronione na mocy porozumień międzynarodowych. Jeżeli stosuje się środki chemiczne, należy zapewnić odpowiedni sprzęt oraz przeszkolenie, by zminimalizować zagrożenie dla zdrowia i środowiska.
6.7. Środki chemiczne, pojemniki, płynne i stałe odpady nieorganiczne w tym paliwa i oleje powinny być przekazywane na odpowiednio do tego przygotowane składowiska.
6.8. Stosowanie środków kontroli biologicznej powinno być dokumentowane, minimalizowane, monitorowane i ściśle kontrolowane zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi i międzynarodowymi. Stosowanie organizmów modyfikowanych genetycznie jest zakazane.
6.9. Używanie gatunków egzotycznych będzie kontrolowane w celu uniknięcia negatywnych skutków ekologicznych.
6.10. Przekształcenie lasu w plantację lub użytek nieleśny nie powinno mieć miejsca, chyba że:
- dotyczy bardzo małej powierzchni,
- odbywa się na terenie o małych walorach ekologicznych,
- przyniesie oczywiste, dodatkowe, długoterminowe korzyści w ochronie terenu objętego przekształceniem.

ZASADA 7: PLAN URZĄDZANIA:

Należy sporządzić, wprowadzić w życie oraz uaktualniać plan urządzania stosownie do zakresu i intensywności działań. Plan powinien jasno definiować długofalowe cele urządzania i środki do ich osiągnięcia.
7.1. Plan urządzania oraz dokumentacja pomocnicza powinny obejmować:
- cele urządzania,
- opis zasobów leśnych podlegających gospodarowaniu, ograniczeń środowiskowych, użytkowania terenu, statusu własnościowego, warunków socjalno-ekonomicznych oraz charakteru przyległych terenów,
- opis systemu gospodarki leśnej i innych systemów zarządzania opartych na ekologii, z uwzględnieniem i na podstawie listy zidentyfikowanych zasobów,
- racjonalne uzasadnienie poziomu rocznego pozyskania i selekcji gatunków,
- zasady monitorowania wzrostu i dynamiki lasu,
- zabezpieczenia na cele ochrony środowiska w oparciu o ocenę oddziaływania na środowisko,
- plany identyfikacji i ochrony rzadkich, zagrożonych i ginących gatunków,
- mapy przedstawiające bazę zasobów leśnych łącznie z obszarami chronionymi, planowanymi działaniami gospodarczymi i statusem własnościowym gruntów,
- opis i uzasadnienie stosowanych technik użytkowania i wykorzystywanego sprzętu;
7.2. Należy dokonywać okresowych rewizji planu urządzania, aby włączać do niego wyniki monitoringu, nowe informacje naukowe i techniczne oraz reagować na zmieniające się warunki środowiskowe, społeczne i ekonomiczne;
7.3. Pracownicy leśni powinni uczestniczyć w odpowiedniej liczbie szkoleń oraz podlegać nadzorowi w celu właściwej realizacji planu urządzania.
7.4. Uwzględniając zasadę poufności informacji, zarządcy lasów winni publicznie udostępnić podstawowe elementy planu zarządzania łącznie z elementami wymienionymi powyżej w Kryterium 7.1:

ZASADA 8: MONITOROWANIE I OCENA:

Należy prowadzić monitorowanie, stosownie do zakresu i intensywności gospodarki leśnej, w celu dokonania oceny kondycji lasu, ilości pozyskanych produktów leśnych, kontroli pochodzenia produktu (ang. chain of custody), działań gospodarczych, oraz ich wpływu społecznego i środowiskowego.
8.1. Częstotliwość oraz intensywność monitorowania powinna zależeć od skali i intensywności działań gospodarczych, oraz stopnia złożoności i wrażliwości środowiska, którego te działania dotyczą. Procedury monitorowania powinny być spójne i powtarzalne, tak by można było dokonywać porównania wyników i oceny zmian.
8.2. W zakres gospodarki leśnej powinno wchodzić prowadzenie badań naukowych i gromadzenie danych niezbędnych do monitorowania przynajmniej poniższych wskaźników:
- ilość pozyskiwanych produktów leśnych,
- wielkości przyrostu, odnowienia oraz kondycji lasu,
- składu oraz obserwowanych zmian w faunie i florze,
- środowiskowego i społecznego wpływu użytkowania lasu oraz innych prac,
- kosztów, produktywności oraz wydajności gospodarki leśnej;
8.3. Zarządzający lasami winien dostarczyć dokumentację, która zezwoli organizacjom monitorującym i certyfikującym na prześledzenie drogi powstania każdego z produktów leśnych, czyli tzw. "kontrolę pochodzenia produktu".
8.4. Wyniki monitoringu powinny być uwzględniane przy realizacji planu urządzania oraz jego rewizji.
8.5. Biorąc pod uwagę zasadę poufności informacji, personel lasów powinien publicznie udostępnić podsumowanie wyników monitoringu łącznie z elementami wymienionymi powyżej w Kryterium 8.2.

ZASADA 9: UTRZYMANIE LASÓW O SZCZEGÓLNEJ WARTOŚCI:

Działalność gospodarcza w lasach o szczególnej wartości powinna służyć utrzymaniu lub wzmacnianiu tych cech, które tworzą tą wartość. Decyzje dotyczące tych lasów powinny dotyczyć tylko działań, które prowadzić będą do zachowania tych walorów.
9.1. Powinna zostać wykonana analiza, mająca na celu stwierdzenie występowania cech świadczących o wysokiej wartości lasów, stosownie do wielkości i intensywności gospodarki leśnej.
9.2. W konsultacjach prowadzonych w ramach procesu certyfikacji nacisk powinien być położony na zidentyfikowanie walorów i sposoby ich zachowania.
9.3. Plan urządzania powinien obejmować również środki i metody ich wdrażania, które zapewnią utrzymanie i/lub poprawę cennych walorów w procesie zachowywania tych lasów. Środki te powinny być koniecznie przedstawione w podsumowaniu w publicznie dostępnym planie urządzania lasu.
9.4. Coroczny monitoring powinien oceniać efektywność środków stosowanych dla utrzymania lub poprawy wysokich walorów lasu.

ZASADA 10: PLANTACJE:

Plantacje należy planować i prowadzić zgodnie z Zasadami i Kryteriami FSC 1-10. Plantacje mogą dostarczać szeregu korzyści socjalnych i ekonomicznych, przyczyniać się do zaspokojenia światowego popytu na produkty leśne, dlatego też powinny stanowić uzupełnienie gospodarki leśnej oraz odciążać lasy naturalne i wspierać ich odnowę i ochronę.
10.1. Cele prowadzenia plantacji, m.in. ochrona i odnowa lasów naturalnych, powinny zostać wyraźnie stwierdzone w planie urządzania i jasno zademonstrowane na etapie wykonywania planu.
10.2. Forma i kształt plantacji powinny służyć ochronie, odnowie i zachowaniu lasów naturalnych, nie mogą wywierać na nie negatywnych skutków. Przy planowaniu kształtu plantacji, stosownie do jej wielkości, powinny zostać uwzględnione m.in. korytarze ekologiczne, strefy brzegowe strumieni, mozaika wiekowa i strukturalna drzewostanów. Wielkość i forma powierzchni plantacyjnych powinny odpowiadać formie naturalnego krajobrazu.
10.3. Różnorodność strukturalna plantacji jest istotna dla polepszenia stabilności ekonomicznej, ekologicznej i społecznej. Różnorodność ta może dotyczyć: rozmiaru i rozmieszczenia plantacji, liczby i genetycznego pochodzenia gatunków, klas wiekowych i ich rozmieszczenia.
10.4. Gatunki dla plantacji powinny być wybierane stosownie do siedliska i celów planu urządzania. Dla ochrony różnorodności biologicznej, przy zakładaniu plantacji i przywracaniu zdegradowanych ekosystemów, gatunki rodzime powinny być przedkładane nad gatunki egzotyczne. Gatunki egzotyczne mogą być stosowne tylko wtedy gdy spełniają swą rolę lepiej niż gatunki rodzime. Powinny być monitorowane w celu ewentualnego wykrycia anormalnego obumierania, pojawienia się chorób, szkodliwych owadów i innych negatywnych skutków ekologicznych.
10.5. Wielkość plantacji powinna być dostosowana do wielkości całej powierzchni leśnej i określona w standardach krajowych. Gospodarowanie plantacją powinno być tak prowadzone aby doprowadzić do przywrócenia lasu naturalnego na tym terenie.
10.6. Odpowiednie środki powinny być podjęte aby utrzymać lub polepszyć strukturę, żyzność i aktywność biologiczną gleby. Techniki i wielkość pozyskania, budowa i utrzymanie dróg i szlaków oraz dobór gatunków nie mogą powodować długotrwałej degradacji gleby lub negatywnego wpływu na jakość i ilość wód sieci cieków wodnych.
10.7. Odpowiednie środki powinny być podjęte w celu zapobiegania pojawieniu się chwastów, chorób, ognia i inwazyjnego wprowadzania się roślin. Zintegrowana gospodarka pestycydami i nawozami powinna stanowić istotną część planu urządzania i powinna polegać głównie na profilaktyce i metodach kontroli biologicznej a nie chemicznych pestycydach i nawozach. W gospodarowaniu plantacją powinno się dążyć do wyeliminowania chemicznych środków chwastobójczych i nawozów także w szkółkach. O używaniu środków chemicznych mowa jest również w Kryteriach 6.6 i 6.7.
10.8.Stosownie do rozmiaru i różnorodności plantacji, monitoring tych obszarów powinien uwzględniać regularne szacowanie ich potencjalnego oddziaływania zewnętrznego oraz in situ pod kątem aspektów ekologicznych i społecznych (np. naturalna regeneracja, wpływ na zasoby wodne, żyzność gleby, warunki socjalno-bytowe ludności) jako dodatkowych elementów monitoringu do tych zawartych w Zasadach 8, 6 i 4. Żadne gatunki nie powinny być sadzone na dużą skalę jeżeli lokalna wiedza i doświadczenie nie wykazały, że są one dobrze przystosowane do danych warunków, nie są inwazyjne i nie mają znaczących negatywnych skutków na inne ekosystemy. Szczególna uwaga powinna być zwrócona na kwestie społeczne związane z zajęciem terenu pod plantację, a zwłaszcza na ochronę praw własności, użytkowania i dostępu.
10.9.Plantacje utworzone na terenach przekształconych z obszarów pokrytych lasem naturalnym po listopadzie 1994 nie powinny podlegać procesowi certyfikacji. Zezwolenie na certyfikację może być wydane jeżeli zostało dostatecznie udowodnione organizacji certyfikującej, że zarządzający/właściciel nie jest bezpośrednio odpowiedzialny za takie przekształcenie.
Zasady 1-9 zostały przyjęte przez członków - założycieli FSC oraz Zarząd FSC we wrześniu 1994. Zasada 10 została przyjęta przez członków FSC oraz Zarząd FSC w lutym 1996. Rewizja zasady 9 oraz dodanie kryteriów 6.10 i 10.9 zostały przyjęte przez członków i Zarząd FSC w styczniu 1999.

"WYTYCZNE ZRÓWNOWAŻONEJ GOSPODARKI LEŚNEJ" - NIEMIECKIE STANDARDY FSC

(Załącznik 2)
Forest Stewardship Council Grupa Robocza Niemcy
Walne zgromadzenie jednogłośnie przyjęło w dniu 13. kwietnia 1999 roku w Bingen poniższą wersję wytycznych, do zatwierdzenia przez FSC A.C.

WSTĘP
Forest Stewardship Council (FSC) jest międzynarodową instytucją akredytującą (tzn. upoważniającą i kontrolującą) organizacje zajmujące się certyfikacją. Te z kolei sprawdzają gospodarstwa leśne i potwierdzają, że ich sposób gospodarowania odpowiada ustalonym przez FSC, obowiązującym na całym świecie standardom wynikającym z zasad zrównoważonej gospodarki leśnej. FSC gwarantuje poprzez swój znak jakości prawdziwość oświadczeń organizacji zajmujących się certyfikacją. Siła certyfikacji FSC leży w niezależnej ocenie i kontroli, a tym samym w wiarygodności wobec konsumentów.
Celem FSC jest wspieranie odpowiedzialnej za środowisko, zrównoważonej ekologicznie, społecznie i ekonomicznie gospodarki leśnej na całej Ziemi.
Gospodarka leśna rozumiana w tak szerokim znaczeniu zabezpiecza długofalowa perspektywę dla drewna i produktów drzewnych. Znak FSC jako instrument marketingowy powinien być zachętą dla właścicieli lasów i jednocześnie umożliwić gospodarce leśnej i przemysłowi drzewnemu pokazanie konsumentom swojego zaangażowania i odpowiedzialności ekologicznej i społecznej w zachowanie zasobów leśnych. Z drugiej strony pomaga on konsumentom dać wyraz swojej odpowiedzialności ekologicznej i społecznej w podejmowanych przez siebie zakupach. Dlatego też certyfikacja FSC stwarza nowe możliwości zbytu, wspiera przyszłościowo zorientowaną działalność przedsiębiorstwa leśnego i zakłada jego odpowiedzialność oraz prawo do samostanowienia.
Proces certyfikacji jest procesem dobrowolnym i zależy jedynie od inicjatywy właściciela lasu. Niezależnie od swojej sytuacji wyjściowej mogą przeprowadzić go wszystkie zainteresowane przedsiębiorstwa, ponieważ w pierwszym rzędzie oceniana jest gospodarka leśna, a nie stan lasu. FSC i akredytowani przez niego kontrolerzy nie wymagają natychmiastowego i stuprocentowego wypełnienia wszystkich założeń i kryteriów. Rozstrzygające są tu podjęte przez właściciela lasu kroki w kierunku ciągłej poprawy w całym przedsiębiorstwie zgodnie z zapisanymi celami. Właściciel lasu wraz z certyfikatorem przygotowuje koncepcje gospodarcze zmierzające do osiągnięcia zamierzonych celów. Przedmiotem przeprowadzanych kontroli jest wprowadzanie w życie powyższych koncepcji, jak również spełnianie nałożonych wymogów.
Ramy certyfikacji stanowi dziesięć zasad i kryteriów ważnych dla wszystkich lasów na kuli ziemskiej. Mogą one zostać, w procesie szerokiego dialogu społecznego, skonkretyzowane i dostosowane do specyficznych warunków ekologicznych, socjalnych i ekonomicznych panujących w danym kraju lub regionie. Zostanie to wprowadzone w życie dzięki poniższej drugiej wersji projektu krajowych standardów FSC dla Niemiec.
Dosłowne brzmienie międzynarodowych zasad FSC zapisane jest w tekście grubą czcionką. Każda z zasad została, z jednoczesnym wyjaśnieniem jej istotności, w krótkim opisie przetransponowana na warunki panujące w Niemczech. Następnie przytoczone zostały kryteria wg których ma zostać ocenione, czy poszczególne gospodarstwa leśne osiągają opisane w zasadach cele. Do tego również sformułowano pojęcie wskaźników, którymi posługuje się przy ocenie poszczególnych kryteriów. W suplemencie wyjaśnione zostały niektóre pojęcia, tak aby również osoby nie związane z leśnictwem mogły bez przeszkód zapoznać się z kryteriami i zasadami FSC. Definicje te również ułatwiają rozumienie pojęć w myśl poniższych standardów.
Krajowe standardy FSC, po ich uznaniu przez międzynarodowy FSC, tworzą podstawy umożliwiające przeprowadzenie w Niemczech kontroli wewnętrznych w gospodarstwach leśnych. Ponadto zostają także włączone w systemy wszystkich organizacji certyfikujących, akredytowanych przez FSC.
Dokładnie tak samo dopasowane muszą zostać procesy certyfikacji, aby odpowiadały najczęściej w Niemczech występującej, drobnopowierzchniowej strukturze posiadania, bez dyskryminowania drobnych właścicieli lasów w stosunku do leśnych potentatów. Dlatego FSC przewiduje możliwość wspólnej certyfikacji wielu drobnych właścicieli lasów (tzw. certyfikacja grupowa). W załączniku została ona szczegółowiej opisana i dopasowana do niemieckich realiów.
Prace FSC Grupy Roboczej Niemcy rozumiane są jako podstawa do dyskusji o zrównoważonej gospodarce leśnej, którą zapoczątkowała społeczność międzynarodowa po konferencji w Rio. Przed Państwem leży projekt, który już od października 1997 roku był szeroko dyskutowany nie tylko w gremiach FSC Grupy Roboczej Niemcy, ale także na arenie publicznej. Wypracowane wyniki i komentarze zostały w znacznym stopniu wdrożone w życie. Celem było uzyskanie szerokiej akceptacji organizacji i osób prywatnych biorących udział w procesie. Dlatego w tym miejscu prosimy o aktywne włączenie się w dalszy proces dyskusji nad FSC.

ZASADY I KRYTERIA FSC

ZASADA 1: ZGODNOŚĆ Z PRAWEM I ZASADAMI FSC
Gospodarka leśna powinna uwzględniać wszystkie odnośne prawa danego kraju, międzynarodowe traktaty i porozumienia, których dany kraj jest sygnatariuszem, oraz winna być zgodna ze wszystkimi zasadami i kryteriami FSC.
Wyjaśnienie:
Zasady i kryteria FSC uzupełniają postanowienia prawne i wspierają ciągły rozwój gospodarki leśnej opartej na odpowiedzialności za stan środowiska, interesy społeczne i ekonomiczne.
Kryteria nr 1:
1.1 Właściciel lasu przestrzega praw i zarządzeń państwowych i landowych oraz przepisów lokalnych.
1.2 Właściciel lasu uiszcza wszystkie przewidziane prawem opłaty, licencje i podatki.
1.3 Właściciel lasu uwzględnia postanowienia wszystkich wiążących międzynarodowych umów.
1.4 Właściciel lasu w ramach swoich możliwości chroni las przed nielegalnym korzystaniem z niego i innymi niedozwolonymi działaniami.
1.5 Właściciel lasu zobowiązuje się do gospodarowania w lesie zgodnie z "Zasadami i Kryteriami FSC".

ZASADA 2:
PRAWA I OBOWIˇZKI WYNIKAJˇCE Z TYTUŁU WŁASNOŚCI i UŻYTKOWANIA
Prawo do długoterminowego posiadania i użytkowania ziemi oraz zasobów leśnych powinno być jasno określone, udokumentowane i posiadać moc prawną.
Wyjaśnienie:
Jednoznaczna sytuacja prawna stanu posiadania i sposobów użytkowania jest niezbędna do odpowiedzialnej i zrównoważonej gospodarki zasobami leśnymi. Zaliczamy tu nie tylko prawo własności, ale także uregulowane umowami prawo do korzystania z zasobów leśnych jak np. prawo łowieckie, prawo do wypasu oraz prawa zwyczajowe jak np. prawo do korzystania z leśnych produktów ubocznych (grzyby, jagody itd.)
Kryteria nr 2:
2.1 Jednoznaczne i długoterminowe prawa własności i użytkowania są udokumentowane.
2.2 Respektowane są ustawowe i zwyczajowe prawa ludności do korzystania z lasu.
2.3 Powstałe konflikty, związane z prawem posiadania i użytkowania lasu, zostają łagodzone dzięki użyciu odpowiednich postępowań mediacyjnych.

ZASADA 3:
PRAWA PLEMION LUDNOŚCI RDZENNEJ
Należy znać i respektować wszelkie zwyczajowe i wynikające z przepisów prawa plemion ludności rdzennej do posiadania, użytkowania i gospodarowania terenami, gruntami oraz zasobami.
Wyjaśnienie:
Na terenie Niemiec nie istnieją plemiona ludności rdzennej, rozumiane wg definicji ONZ. Zasada powyższa nie znajduje więc w tym przypadku zastosowania. Jednak pewne jej aspekty są ujęte w zasadzie 2 (prawa zwyczajowe), 4 (interesy społeczności lokalnej) i 9 (ochrona miejsc o szczególnym znaczeniu kulturowym i historycznym).

ZASADA 4:
WSPÓŁPRACA ZE SPOŁECZNOŚCIĄ LOKALNĄ I PRAWA PRACOWNIKÓW
Gospodarowanie zasobami leśnymi powinno długoterminowo utrzymywać lub poprawiać warunki socjalno-bytowe robotników leśnych i miejscowej ludności.
Wyjaśnienie:
Wiedza i doświadczenie pracowników stanowi niezwykle ważny czynnik w osiągnięciu sukcesu. Uwzględnienie ich interesów, a także wspieranie i rozwijanie umiejętności oraz znajomości procesów produkcyjnych ma korzystny wpływ na procesy gospodarcze. Do szeroko pojętego zrównoważonego rozwoju należy także nastawiona na problemy socjalne polityka kadrowa. Przez udostępnienie informacji gospodarka leśna staje się, dla szeregu grup społecznych, bardziej jasna. Dzięki temu przyczynia się ona do lepszego społecznego zrozumienia gospodarowania lasem.

Kryteria nr 4:
4.1 Gospodarstwo leśne korzysta z lokalnej siły roboczej i lokalnych przedsiębiorstw.
4.2 Praca w lesie jest tak zorganizowana i prowadzona, że zapewnia maksymalną ochronę zdrowia i życia pracowników. i. dotrzymane są wszelkie przepisy BHP, a w szczególności te, które dotyczą osobistego wyposażenia pracowników.
4.3 Właściciel lasu zapewnia:
i. prawo do organizowania się pracowników w związki zawodowe i organizacje bez obawy wywołania negatywnych posunięć ze strony pracodawcy,
ii. informowanie pracowników o rozwoju przedsiębiorstwa,
iii. możliwość reprezentowania swoich interesów wszystkim pracownikom, a także wpływania na dotyczące ich procesy w przedsiębiorstwie,
iv. dotrzymanie obowiązujących, wynegocjowanych przez związki zawodowe i związki pracodawców, taryfowych stawek płacowych.
4.4 Zatrudniony personel posiada odpowiednie wykształcenie i kwalifikacje zapewniające fachowe wykonanie założonego planu gospodarczego.
4.5 W miarę możliwości zatrudnienie powinno być całoroczne. Zwolnienia muszą zostać umotywowane i zabezpieczone pod względem socjalnym.
4.6 Zatrudnieni mogą regularnie brać udział w dokształcaniu i rozwijaniu swoich kwalifikacji. Są w tym wspierani przez pracodawc�


 
Komentarze Komentarze do artykułuSkomentuj Dodaj komentarz

Brak komentarzy. Twój komentarz może być pierwszy.

Powrót

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA


 
 
facebook
newsletter

Zapisz się na bezpłatny

Wiadomości z portalu na e-mail

Zapisz