DREWNO.PL - Portal branży drzewnej - ogłoszenia
Przewodnik dla stolarzy - Jan Heurich
 

Technika i ergonomia w służbie współczesnego leśnictwa

Lasy Państwowe

Autor: Zdzisława Kot-Malinowska
Źródło: Lasy Państwowe
Data: 2011-07-21


Technika i ergonomia w służbie współczesnego leśnictwa” – były tematem międzynarodowej konferencji naukowej, która w dniach 26-29 czerwca 2011 r. odbyła się w Krakowie. Organizatorem debaty najwyższej klasy specjalistów w tej dziedzinie była katedra Użytkowania Lasu i Drewna Wydziału Leśnego UR w Krakowie, a jej inicjatorem prof. dr hab. inż. Janusz M. Sowa.

Fot. Drewno.pl

W debacie, która odbyła się na Wydziale Leśnym UR w Krakowie i Zakładzie Doświadczalnym UR w Krynicy udział wzięli naukowcy z Czech, Słowacji, Chorwacji, Szwecji, Japonii, Szwajcarii, Turcji i Włoch.

- Podczas konferencji zaprezentowano aktualny dorobek naukowy oraz doświadczenia praktyczne ważnych ośrodków naukowych kilku krajów europejskich i Japonii z zakresu technologicznej i ergonomicznej optymalizacji użytkowania lasu, realizowanej w warunkach trwałej i zrównoważonej gospodarki leśnej
- mówi Marcin Polak, zastępca dyrektora ds. ekonomicznych RDLP w Krakowie. - Bez wątpienia doświadczenia i wnioski z tej konferencji przyczynią się do podniesienia jakości użytkowania lasów, zintensyfikowania międzynarodowej współpracy w zakresie prowadzonych badań naukowych, kształcenia studentów kierunków związanych z leśnictwem oraz doprowadzi do szerszej międzynarodowej wymiany naukowej – dodaje dyr. Polak.

Ergonomia jest relatywnie młodą dziedziną nauki, która w ostatnich kilkudziesięciu latach, ze względu na szybki postęp techniczny na świecie, bardzo intensywnie się rozwija. Zmianę sposobu myślenia o oddziaływaniu na człowieka w jego naturalnym środowisku pracy różnych czynników, wymusza wykorzystywanie coraz bardziej skomplikowanych maszyn i urządzeń technicznych. Rozwój ten (o ergonomii i ochronie pracy w leśnictwie pisał prof. Janusz Sowa z AR w Krakowie w materiałach do wykładów z 1995 roku), ma również miejsce w leśnictwie polskim, powodując że trudna i często niebezpieczna praca w lesie może stać się z biegiem lat coraz lepiej przystosowana do zdolności psychofizycznych robotników.
WNIOSKI Z KONFERENCJI „Technika i ergonomia w służbie współczesnego leśnictwa”

1. Technika i ergonomia w działaniach na rzecz współczesnego leśnictwa poszukuje rozwiązań optymalnych poprzez tworzenie modeli, których podstawową zaletą powinno być dostosowanie  do warunków lokalnych, a także ogólnoświatowych o możliwie stopniu uniwersalności. Modele te winny znaleźć zastosowanie w zmieniających się uwarunkowaniach ekonomicznych, technicznych i środowiskowych oraz spełniać wymagane kryteria ilościowe i jakościowe w odniesieniu do ogólnoświatowej gospodarki leśnej.

2. Zmiany i obserwowane trendy w gospodarce leśnej Unii Europejskiej i świata idą w kierunku wzrostu jakości produkowanych dóbr i oferowanych usług celem spełnienia oczekiwań społecznych, przy jednoczesnym zapewnieniu trwałości zasobów leśnych. Zaznacza się wzrost zapotrzebowania na określone produkty drzewne, niekiedy wysoko przetworzone, co skutkuje koniecznością prowadzenia zaawansowanych badań cech drewna. Ważnym kierunkiem wykorzystania surowca drzewnego w świecie jest obecnie jego przeznaczenie na cele energetyczne. W trakcie obrad przedstawiono wyniki badań nad możliwościami wykorzystania biomasy leśnej oraz oryginalnymi technologiami służącymi do jej pozyskania.

Według uczestników konferencji prawidłowość wykonywanych prac, m. in. z zakresu użytkowania lasu powinna być poddawana wnikliwej kontroli poprzez wdrażanie systemów zarządzania jakością, spełniających oczekiwania społeczeństwa, pracowników leśnictwa oraz właścicieli i zarządców lasów. Wobec nowych wyzwań nowoczesnej gospodarki leśnej należy położyć duży nacisk na innowacyjność, nie tylko w sferze produkcji ale również w dziedzinie organizacji i marketingu.

3. Istotne znaczenie dla ekonomicznych efektów i ekologicznych następstw funkcjonowania gospodarki leśnej ma wyposażenie techniczne niezbędne przy realizacji planów gospodarczych i usuwaniu skutków klęsk żywiołowych. W trakcie obrad ustalono, że mimo coraz większego znaczenia maszyn wielooperacyjnych i forwarderów przy pozyskaniu, manipulacji i zrywce drewna nadal - w stopniu zależnym od kondycji finansowej przedsiębiorstw leśnych oraz lokalnych warunków terenowych i sytuacji społecznej - należy brać pod uwagę ręczno-maszynowe pozyskanie drewna. Zaletą nowoczesnych rozwiązań technicznych wdrażanych w dziedzinie użytkowania lasu jest możliwość spełnienia wymogów ekologicznych i ergonomicznych przy jednocześnie wysokiej wydajności. Ze względu jednak na znaczne koszty pracy sprzętu wysoko-zmechanizowanego istnieje tu  konieczność doskonalenia organizacji pracy i zapewnienia odpowiednio dużej koncentracji surowca drzewnego.

W trakcie obrad wskazano na potrzebę kontynuacji badań z zakresu wpływu technologii o różnym stopniu zaawansowania na stan środowiska leśnego i rodzaje szkód notowanych we wszystkich warstwach lasu, w tym deprecjacji surowca drzewnego na pniu od uszkodzeń mechanicznych powodowanych przez zabiegi pozyskaniowe.

4. Ważnym etapem poprzedzającym fazę operacji pozyskaniowo-transportowych w leśnictwie jest wczesne planowanie stanowisk pracy w nawiązaniu do wymogów urządzania i hodowli lasu oraz z uwzględnieniem warunków lokalnych, gatunków drzew i planowanych kategorii zabiegów. Wyniki badań prezentowanych w trakcie obrad wskazują na istotną rolę racjonalnego planowania stałych szlaków zrywkowych, co przyczynia się do redukcji uszkodzeń gleby i drzewostanu w  operacjach transportu drewna.

W trakcie dyskusji zwrócono uwagę na konieczność planowania sieci dróg przy udziale prywatnych właścicieli lasów, a ponadto w porozumieniu z lokalnymi społecznościami, w aspekcie kształtowania krajobrazu, udostępnienia lasu do celów rekreacyjnych oraz zapewnienia nie zakłóconego funkcjonowania ekosystemów leśnych. Rozważano perspektywy oraz zalety stosowania GIS w planowaniu dróg. Sieć dróg - efektywna i niskokosztowa, dzięki zaangażowaniu w ich budowę wysoko wykwalifikowanej kadry, wpływa na rentowność zarządzania w gospodarce leśnej, jest zatem inwestycją w przyszłość leśnictwa.

5. Operacje technologiczne w leśnictwie niosą duże zagrożenie wypadkami i chorobami zawodowymi. Sprzyja temu charakter prac i trudności w przestrzeganiu zaleceń bhp w trudnych warunkach terenowych. W wyniku przeprowadzonych badań i dyskusji w trakcie konferencji zwrócono uwagę na liczne problemy związane z bezpieczeństwem pracy w leśnictwie. W wielu regionach świata udział pracy ręcznej w operacjach pozyskania i transportu drewna jest nadal bardzo duży. Stały nacisk na wydajność pracy i posługiwanie się wyeksploatowanym sprzętem oraz brak odpowiednich zabezpieczeń przed urazami stwarza duże zagrożenia dla życia i zdrowia robotników leśnych. Sytuacja taka wpływa na utrzymujący się wysoki stopień wypadkowości w leśnictwie.

6. Istniejące przepisy ochrony pracy powinny być poddawane ciągłej aktualizacji a ich przestrzeganie należy w praktyce poddawać stałej kontroli. Wykazano, że obok umiejętności zawodowych bardzo ważna w zapobieganiu wypadkom jest też świadomość występujących zagrożeń, a także nastawienie do kwestii przestrzegania obowiązujących przepisów bhp osób zatrudnionych przy pracach leśnych. Podkreślono potrzebę kontynuacji badań nad udoskonalaniem istniejących i wdrażaniem nowych norm z zakresu dopuszczalnej ekspozycji robotników leśnych na drgania, hałas i spaliny przy pracy pilarkami. Ustalono, że w miarę możliwości należy dążyć do zwiększania stopnia mechanizacji prac leśnych, co powinno zmniejszyć ryzyko wypadków przy pracy. Zauważono jednocześnie, że stosowanie maszynowego wykonawstwa prac leśnych (systemów półautomatycznych) stwarza nowe wyzwania w postaci pojawiających się zagrożeń z zakresu psychologii pracy, które obecnie należałoby pilnie rozpoznawać.

7. W trakcie obrad stwierdzono, że należy położyć nacisk na wzrost wymagań odnośnie poziomu kwalifikacji posiadanych przez kadrę pracowników leśnictwa i robotników leśnych. Jest to skutek wprowadzanych innowacji technologicznych, wzrastających wymagań w zakresie logistyki działań oraz konieczności realizacji jednocześnie zasad ergonomii i wymogów ochrony środowiska. Ważną rolę odgrywają w tej sferze szkolenia i kursy o różnym poziomie zaawansowania, skierowane nie tylko do pracowników dużych przedsiębiorstw leśnych i drzewnych, ale w równym stopniu do osób zatrudnionych w małych firmach usługowych tej branży i osób samozatrudniających się.

8.Leśnictwo każdego kraju i regionu świata ma swoje własne, specyficzne problemy. Wiele z nich poruszano w wygłaszanych referatach i w trakcie dyskusji. Wskazuje to na złożoność problematyki z dziedziny użytkowania lasu i ergonomii w leśnictwie, którym poświęcona była konferencja. Jednocześnie liczne problemy o charakterze technicznym i ergonomicznym cechują się, w kontekście trwałej i zrównoważonej gospodarki leśnej, szerszym - ponadregionalnym znaczeniem. Można uznać, że wymiana doświadczeń między uczestnikami konferencji stanowi ważny przyczynek do ich rozwiązania. Postuluje się zatem zacieśnienie współpracy międzynarodowej i częstszą wymianę doświadczeń oraz wyników badań naukowych w aspekcie techniki i ergonomii.

 
Komentarze Komentarze do artykułuSkomentuj Dodaj komentarz

Brak komentarzy. Twój komentarz może być pierwszy.

Powrót

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA


 
 
facebook
newsletter

Zapisz się na bezpłatny

Wiadomości z portalu na e-mail

Zapisz