DREWNO.PL - Portal branży drzewnej - ogłoszenia
TARCICA.PL - internetowy sklep drzewny
 

Dyrektor generalny nie chce Lasów w sektorze finansów publicznych

Lasy Państwowe

Autor: Marian Pigan
Źródło: Lasy Państwowe
Data: 2010-09-01


Stanowisko w sprawie zakwalifikowania LP do sektora finansów publicznych. Stanowisko zostało przesłane 26 sierpnia Ministrowi Środowiska, Marszałkowi Sejmu RP, Przewodniczącemu Komisji Ochrony Środowiska, Klubom Parlamentarnym PO, PIS, Lewicy, PSL, Kołom Parlamentarnym Polska Plus, Socjaldemokracji Polskiej i Stronnictwu Demokratycznemu.

Fot. Drewno.pl

Warszawa, 26.08.2010r.
Zn.spr.: EP-0740-1/10

Pan Profesor
Andrzej Kraszewski
Minister Środowiska

W związku z przyjętym przez Radę Ministrów, w dniu 03.08.2010 roku, „Wieloletnim Planem Finansowym Państwa na lata 2010-2013", jestem głęboko zaniepokojony faktem, że Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe (PGL LP) zakwalifikowane zostało do sektora finansów publicznych. Z tego miejsca pozwalam sobie przedstawić Panu Ministrowi, co następuje.

W dokumencie, o którym mowa wyżej, na str. 25, zapisano:
"Dodatkowym czynnikiem o charakterze instytucjonalnym, jednak mającym mniejszy wpływ na wynik sektora finansów publicznych jest zakwalifikowanie w ramach planowanej nowelizacji ustawy o finansach publicznych do podmiotów sektora finansów publicznych jednostki PGL Lasy Państwowe. Za zaliczeniem. PGL Lasy Państwowe do sektora finansów publicznych przemawia zarówno forma organizacyjno-prawna jak i realizowane zadania. PGL Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentuje Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia (np. lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa)."

Jest to uzasadnienie błędne, wynikające być może z niedostatecznego rozpoznania zasad i celów działania Lasów Państwowych. Nie jest to także rozwiązanie powszechnie stosowane w krajach europejskich. Forma organizacyjno-prawna i realizowane zadania przemawiają za rozwiązaniem dokładnie przeciwnym do proponowanego, czyli za pozostawieniem Lasów Państwowych poza sektorem finansów publicznych. Do jednostki tej nie sposób stosować klasycznych pojęć i reguł właściwych podmiotom sektora finansów publicznych. Trzeba zdać sobie sprawę ze specyfiki działalności lasów państwowych, która zarówno w zakresie ochrony lasów, powiększania ich zasobów, gospodarki leśnej czy udostępniania lasów społeczeństwu prowadzona jest z perspektywą kilkudziesięcioletnią. Szereg obecnie realizowanych przedsięwzięć Lasów Państwowych wynika z działań podjętych przed dziesiątkami lat (przykładem może być przebudowa tzw. monokultur, czyli nasadzeń jednego gatunku, dokonanych niekiedy jeszcze przez zaborców, jak choćby w wypadku Beskidów, gdzie nastąpiło zjawisko masowego zamierania świerka), a ich efekty będą widoczne również dopiero po następnych kilkudziesięciu latach. Za przykład może tu także posłużyć realizowany przez jednostki PGL LP rządowy Program Zwiększania Lesistości Kraju, przyjęty przez Radę Ministrów w 1995 r. Zgodnie z jego zapisami cele programu powinny zostać osiągnięte do 2050r.

Kształt polskiego leśnictwa określa ustawa o lasach z 1991r. Opisuje ona model gospodarki leśnej jako zabezpieczający trwałość lasów i ich funkcji - produkcyjnej, ekologicznej, społecznej - na równych prawach. Jest to niezmiernie istotne, gdyż działalność PGL LP nie może być postrzegana wyłącznie przez pryzmat finansowy, oparty przede wszystkim na uzyskiwaniu przychodów (głównym ich źródłem jest pozyskanie i sprzedaż drewna). Dążenie do ich maksymalizacji pozostawałoby w sprzeczności z koniecznością realizacji zadań w zakresie ochrony lasów i powiększania ich zasobów. Dlatego model działalności PGL LP oparty jest na zasadzie samofinansowania, której mechanizmem stał się rachunek wyrównawczy zwany funduszem leśnym. Przykładem jego działania i efektywności mogą być nadleśnictwa w Puszczy Białowieskiej, które ze względu na mnogość funkcjonujących na ich obszarze form ochrony przyrody i związanych z nimi ograniczeń w prowadzeniu gospodarki leśnej, są trwale deficytowe. Taka sytuacja, podyktowana koniecznością realizacji celów ochronnych, występuje w wielu nadleśnictwach w Polsce. Fundusz leśny jest wewnętrznym instrumentem PGL LP, który umożliwia niwelowanie tego rodzaju dysproporcji (przykładowo, rocznie do nadleśnictw białowieskich LP trafia z funduszu leśnego 5-6 mln zł), Charakter zadań stawianych przed PGL LP i realizowanych przez nie celów wymaga mechanizmów gwarantujących im stabilność finansową i szybką dostępność niezbędnych środków w długim okresie; fundusz leśny spełnia taką rolę znakomicie. Warto podkreślić, że PGL LP z własnych środków m.in. likwidują skutki klęsk żywiołowych, których skali i częstotliwości nie sposób przewidzieć i zaplanować, a globalne zmiany klimatyczne czynią ten problem jeszcze poważniejszym. Lasy Państwowe bezpośrednio ponoszą też skutki finansowe niezależnych od nich decyzji dotyczących ochrony przyrody, czego przykładem może być wdrożenie w Polsce unijnego programu Natura 2000, który wiąże się z licznymi ograniczeniami w zakresie prowadzenia gospodarki leśnej, a więc wpływa na rozmiar pozyskania drewna i wielkość przychodów (sieć Natura 2000 objęła łącznie 21% powierzchni Polski, ale aż 38% powierzchni w zarządzie PGL LP). Lasy Państwowe prowadzą także znaczące, również w skali europejskiej projekty środowiskowe, współfinansowane z funduszy unijnych, które wymagają zabezpieczenia na ten cel odpowiednich środków własnych (przykładem może być projekt tzw, małej retencji na leśnych terenach nizinnych, którego wartość sięga 200 mln zł).

Włączenie PGL LP do sektora finansów publicznych zburzyłoby ten spójny i funkcjonalny system organizacyjny i finansowy prowadzenia gospodarki leśnej, sprawdzony w ciągu 86 lat istnienia PGL LP, zwłaszcza w trudnych okresach dekoniunktury i klęsk żywiołowych. Nie jest możliwe wdrożenie przez Lasy Państwowe wszystkich zasad właściwych dla sektora finansów publicznych bez zmiany większości rozwiązań stanowiących podstawę funkcjonowania LP, tj. ustawy o lasach i rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej w PGL LP.

Zaliczenie PGL LP do sektora finansów publicznych doprowadziłoby do sytuacji objęcia Lasów Państwowych równoczesną jurysdykcją dwóch, w wielu obszarach całkiem odmiennych reżimów prawnych, tj. reżimu prawnego biorącego swoje źródło w ustawie o lasach oraz reżimu prawnego wywodzącego się z ustawy o finansach publicznych, co nie pozostawałoby bez wpływu na ich funkcjonowanie.

Finanse publiczne, zgodnie z art. 3 ustawy, obejmują procesy związane z gromadzeniem i rozdysponowaniem środków publicznych. Lasy Państwowe gospodarują mieniem Skarbu Państwa w postaci drzewostanów i gruntów, jednak gromadzenie środków, jak i ich rozdysponowanie, odbywa się na zasadzie rachunku wyrównawczego, z pomocą instrumentu finansowego jakim jest fundusz leśny. Lasy Państwowe nie obciążają zatem swoją działalnością finansów publicznych. Jest to fakt o niebagatelnym znaczeniu. W uproszczeniu, gdyby podatnicy zmuszeni byli finansować koszty tylko podstawowej działalności lasów państwowych, każdy z nich musiałby co roku wydać na ten cel około 100 zł. Przykładowo, sam koszt prowadzenia szkółek leśnych, odnawiania i przebudowy drzewostanów czy zalesiania nowych terenów to w sumie blisko 450 mln zł rocznie, ochrony przeciwpożarowej lasów - 70 mln zł, sprzątania śmieci wyrzuconych do lasów - 20 mln zł.

Z wypracowanych środków Lasy Państwowe prowadzą działalność w zakresie gospodarki leśnej, w tym między innymi ochronę, hodowlę lasu, pozyskanie drewna, utrzymanie służby leśnej, są zatem jednostką gospodarczą zarządzającą żywym organizmem przyrodniczym jakim jest las, który nie może być postrzegany wyłącznie przez pryzmat finansowy.

Zasada samofinansowania funkcjonująca w Lasach Państwowych, jest rozwiązaniem powszechnie akceptowanym i uznanym przez wiele krajów jako zasada modelowa w aspekcie zrównoważonego rozwoju. W sposób naturalny wymusza ona efektywność gospodarowania i została ustanowiona w wyniku wieloletnich doświadczeń, umożliwiających sprawne funkcjonowanie leśnictwa w różnych warunkach.

Za przykład niech posłużą zjawiska klęskowe, wyjątkowo liczne w ostatnich latach. W 2007r. na terenie Polski wystąpił huragan Cyryl, który na obszarze całego kraju wyrządził szkody w drzewostanach szacowane na blisko 5 mln m3 drewna. W 2009r. duże straty odnotowano na skutek powodzi na terenach Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krakowie, Katowicach, Krośnie i Wrocławiu. Oszacowano je na około 70 mln zł. W 2010r. ogromne szkody wyrządziła zimą okiść, zwłaszcza na terenie RDLP w Katowicach. Straty spowodowane okiścią w 2010 roku w całej gospodarce leśnej można ocenić na 150 mln zł. Ogromne szkody na gruntach będących w zarządzie Lasów Państwowych poczyniła również tegoroczna powódź. Zniszczeniu i uszkodzeniu uległa zarówno infrastruktura, w tym drogi leśne, mosty, przepusty, rowy, groble, budynki mieszkalne i gospodarcze, jak i obiekty na gruntach leśnych zalesionych, takie jak szkółki leśne oraz uprawy, młodniki i starsze drzewostany. Powstały osuwiska, które spowodowały zniszczenie szaty roślinnej znajdującej się na tym terenie. Remontów lub odtworzenia wymaga wiele elementów związanych z zabudową potoków, drogami leśnymi, infrastrukturą związaną z edukacja leśną. Wymienione negatywne skutki powodzi, zarówno infrastrukturze jak i w lasach, stanowią zagrożenie dla długookresowego cyklu produkcji leśnej. Według stanu na 7 lipca 2010r., szkody jakie wystąpiły na terenach zarządzanych przez Lasy Państwowe, w wymiarze finansowym oszacowano na 125,5 mln zł, w tym w infrastrukturze 83,97 mln zł.

Do sfinansowania prac związanych z likwidacją skutków powodzi i odtworzeniem infrastruktury oraz lasów wykorzystane zostaną m. in. środki zgromadzone na rachunku funduszu leśnego.

Zasada samofinansowania funkcjonująca w Lasach Państwowych jest zatem bezpieczna także dla budżetu państwa. Ponadto umożliwia pomnażanie majątku Skarbu Państwa, bowiem zasoby leśne w Polsce systematycznie powiększają się. W ostatnich 20 latach, w lasach zarządzanych przez PGL Lasy Państwowe przyrost grubizny brutto wyniósł 1046 mln m3. W tym czasie pozyskano 571 mln m3 grubizny, co oznacza, że 475 mln m3 grubizny brutto odpowiadające 45% całkowitego przyrostu, zwiększyło zasoby drzewne „na pniu". Całkowita zasobność polskich lasów przekracza dziś 1,9 mld m3, co daje Polsce wiodącą - po Francji i Niemczech - pozycję w Europie, zaś pod względem rocznej dynamiki przyrostu masy drewna „na pniu" Polska znajduje się w pierwszej dziesiątce krajów europejskich.

Podkreślić należy, że Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe zostało utworzone w celu zarządzania wydzielonym majątkiem Skarbu Państwa, w ramach sprawowanego zarządu prowadząc gospodarkę leśną, przy czym zarządza nim w imieniu własnym i na swoją rzecz (swoje wydatki pokrywa z własnych przychodów). Prowadzi zatem działalność gospodarczą, co było zasadniczym celem jego utworzenia. Pod tym względem Lasy Państwowe można porównać z przedsiębiorstwem, które, tak jak dotychczas, nadal korzysta z wyłączenia z sektora finansów publicznych.

Średnie przychody uzyskanie przez PGL Lasy Państwowe na przestrzeni ostatnich 5 lat wyniosły 5,2 mld zł, koszty 5,0 mld zł, wynik finansowy 0,2 mld zł. Wynik finansowy został przeznaczony głównie na budowę infrastruktury niezbędnej do prowadzenia gospodarki leśnej. Udział środków budżetowych w finansowaniu kosztów działalności wahał się w ostatnich latach w granicach od 0,1 % do 0,6%.

Środki finansowe pochodzące z działalności gospodarczej Lasów Państwowych nie są środkami publicznymi. Granice sektora publicznego wyznaczone są nie tyle przez kryteria własnościowe, ile raczej przez funkcje ekonomiczne. Stosunki własnościowe nie są bowiem wystarczającym kryterium, aby zaliczyć je do sektora finansów publicznych. „W zakres działania państwa nie wchodzą (...) przedsiębiorstwa państwowe lub spółki z udziałem Skarbu Państwa" (H.Sochacka-Krysiak: Finanse publiczne).

Zapis zawarty w analizowanym dokumencie, jak się wydaje, zmierza do zmniejszenia deficytu budżetowego poprzez włączenie do rachunku przychodów i kosztów budżetu państwa nowych podmiotów, w celu zniwelowania wzrostu długu publicznego w stosunku do progów ostrożność i owych.

Jest to przejrzyście opisane w omawianym dokumencie „Wieloletni  Plan....." (str. 3 i 4):
„... W efekcie nominalny deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł z 3,7% PKB w 2008r. do 7,1 % PKB w 2009 r. Przy nieznacznie tylko ujemnej luce produktowej w ubiegłym roku deficyt strukturalny ukształtował się na zbliżonym poziomie do deficytu nominalnego i wyniósł ok. 7% PKB.
Konsekwencją przekroczenia przez deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych jeszcze w 2008r. wartości referencyjnej 3,0% PKB było podjęcie przez Radę Ecofin decyzji o istnieniu w Polsce nadmiernego deficytu i wydanie zaleceń dotyczących jego redukcji. Zgodnie z tymi zaleceniami, Polska powinna do 2012r. zredukować nadmierny deficyt do wartości poniżej 3% PKB w sposób wiarygodny i trwały.
Strukturalne podłoże nierównowagi fiskalnej w połączeniu ze skutkami, światowego kryzysu doprowadziłoby do szybkiego wzrostu długu publicznego w Polsce. W bieżącym roku relacja długu publicznego do PKB prawdopodobnie przekroczy pierwszy z ustawowych progów ostrożnościowych (50%), przy równoczesnym ryzyku przekroczenia kolejnego progu (55%) w roku następnym. Brak działań nakierowanych na uzdrowienie finansów publicznych przyczyniłby się do materializacji tego ryzyka, a co za tym idzie konieczności silnego zacieśnienia polityki fiskalnej, wynikającej z procedur sanacyjnych przewidzianych w ustawie o finansach publicznych... ".


Przedstawiając powyższe uprzejmie proszę Pana Ministra o przyjęcie przedstawionej argumentacji i zachowanie obecnego statusu prawnego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe.

Ekonomiczne, społeczne, historyczne i polityczne argumenty przemawiają bowiem za utrzymaniem oryginalnych zasad funkcjonowania PGL LP, które umożliwiają sprawne i efektywne gospodarowanie zasobami leśnymi, a jednocześnie zapewniają jawne i przejrzyste zarządzanie mieniem Skarbu Państwa.

Z poważaniem
Dyrektor Generalny Lasów Państwowych
dr inż. Marian Pigan

 Otrzymują:
1. Marszałek Sejmu RP
2. Przewodniczący Komisji Ochrony Środowiska
3. Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska
4. Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość
5. Klub Poselski Lewica
6. Klub Poselski Polskiego Stronnictwa Ludowego
7. Koło Parlamentarne Polska Plus
8. Koło Poselskie Socjaldemokracji Polskiej
9. Demokratyczne Koło Poselskie Stronnictwa Demokratycznego

 
Komentarze Komentarze do artykułuSkomentuj Dodaj komentarz

Brak komentarzy. Twój komentarz może być pierwszy.

Powrót

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA


 
 
facebook
newsletter

Zapisz się na bezpłatny

Wiadomości z portalu na e-mail

Zapisz