DREWNO.PL - Portal branży drzewnej - ogłoszenia
Przewodnik dla stolarzy - Jan Heurich
 
LEŚNICTWO

Diabelskie drzewo Kenii

Drewno.pl

Autor: Witold Drewicz
Źródło: Drewno.pl
Data: 2018-05-09


Ma wiele imion "drzewo życia", "diabelskie drzewo", w języku suahili Mabuyu, a jego nazwa znaczy mający tysiąc lat. Zatem o jakie drzewo chodzi?

W okresie suszy baobaby są  bezlistne. Tutaj baobab na plantacji agawy sisalanaW okresie suszy baobaby są bezlistne. Tutaj baobab na plantacji agawy sisalanaFot. J. Glura

Etymologia nazwy "drzewo życia" wywodzi się od wierzeń mieszkańców Afryki, którzy uważali, iż drzewa te są źródłem życia i były obecne podczas narodzin pierwszego człowieka. Nie bez znaczenia jest również szereg korzystnych właściwości oraz zastosowań, m.in. w medycynie i żywieniu człowieka, które wykorzystują praktycznie wszystkie części drzewa, od korzeni po liście.

Z kolei nazwa "diabelskie drzewo" pochodzi z lokalnych przypowieści o tym, że dawno temu diabeł zaplątał się w gałęzie drzewa i chcąc je ukarać odwrócił je do góry nogami. Z tego powodu (oczywiście tylko w sferze opowiadań), drzewo to posiada korzenie jako gałęzie, natomiast gałęzie stały się jego korzeniami. Mowa oczywiście o baobabie.

Baobab właściwy (Adansonia digitata) to gatunek drzewa liściastego z rodziny ślazowatych, zaliczany do podrodziny wełniakowych. Występuje w stanie dzikim w tropikalnej i subtropikalnej Afryce, w zakresie wysokości od 0 do 1500 metrów nad poziomem morza. Długowieczne, dożywające do 1000 lat, osiągające wysokość ok. 20-30m i średnicę do 10m w wieku dorosłym. co daje imponujący obwód drzewa wynoszący ok. 30m!

Autor artykułu przy baobabieAutor artykułu przy baobabieFot. J. Glura

Kora baobabu jest stosunkowo gładka i miękka oraz gruba (do 10 cm), o zabarwieniu czerwonobrązowa do szarej, posiada włókna podłużne i wydziela gumowatą substancję. Drzewo ma charakterystyczny pokrój, z gałęziami przypominającymi korzenie. System korzeniowy jest rozległy, sięgający nawet 50 m od pnia, jednak główne korzenie starych drzew są stosunkowo płytkie i rzadko sięgają ponad 2 m w głąb ziemi.

Przez większą część roku (w okresie suszy) baobaby są bezlistne. W porze deszczowej okrywają się listowiem i licznymi, efektownymi kwiatami oraz okazałymi owocami. Liście dłoniaste, złożone z 3-5(do 7) listków, o średnicy ok. 20 cm, pojawiają się po pierwszych deszczach. U młodych osobników liście są niepodzielone. Młode liście mają szerokie zastosowane, m.in. gotowane (podobnie jak szpinak) i podawane z ryżem.

Kwiaty baobabów są duże (12–17 cm) i bardzo efektowne - białe z purpurowymi pylnikami, zwisające na długich szypułkach. Kwitnienie rozpoczyna się po zakończeniu pory suchej lub tuż przed pierwszymi deszczami, często kiedy pojawiają się pierwsze liście. Obupłciowe kwiaty otwierają się późnym popołudniem i zamykają następnego dnia o świcie. Kwiaty wydzielają zapach siarki, który przyciąga szczególnie nietoperze pełniące rolę zapylaczy. 

Kwiaty są źródłem miodu wysokiej jakości. Dzikie pszczoły potrafią przebić miękkie drewno i złożyć miód w otworach. W wielu częściach Afryki wydrążone pnie baobabu są wykorzystywane do pszczelarstwa. Przez zmieszanie pyłku kwiatowego z wodą można wytwarzać klej.

Dzikie pszczoły potrafią przebić miękkie drewno i złożyć miód w otworach baobabuDzikie pszczoły potrafią przebić miękkie drewno i złożyć miód w otworach baobabuFot. J. Glura

Baobab rodzi owoce, które nazywane są "małpim chlebem", gdyż są przysmakiem pawianów. Owoce mają wydłużony lub kulisty kształt, o długości 20–30 (do 45) cm. Posiadają zdrewniałą łupinę i biały, kwaśny miąższu, w którym znajdują się liczne, czarne, twarde nasiona o kształcie nerkowatym. Owoce stanowią lokalny przysmak i są źródłem wielu właściwościami odżywczych, zawierają m.in:
- duża ilość błonnika,
- dużą ilość witaminy C,
- dużą ilość wapnia,
- potas,
- magnez,
- fosfor,
- żelazo,
- białko
- nienasycone kwasy tłuszczowe.

Sproszkowany miąższ z owoców ma kwaśny, lekko cierpki smak. Można stosować go jako dodatek do soków, jogurtów, musli, sałatek, i deserów. Na rynku międzynarodowym z roku na rok baobab zdobywa coraz większą popularność wśród osób dbających o zdrowie i właściwe odżywianie. Co ciekawe, dopiero w 2008r. Unia Europejska dopuściła owoce baobabu jako składnik batoników zbożowych i napojów.

Nasiona baobabu sprzedawane są również jako cukierki obtoczone w cukrowej zalewie, do których dodaje się np. sól oraz kolorowe barwniki. Najczęściej spotykane jako intensywnie czerwone "orzeszki". Z wytłoczonych nasion można uzyskać olej spożywczy, natomiast w Kenii używa się pulpy nasion jako czynnika fermentującego w lokalnym piwie.

Typowa zabudowa wioski okolicach Watamu. Tu spotyka się bardzo często baobabyTypowa zabudowa wioski okolicach Watamu. Tu spotyka się bardzo często baobabyFot. J. Glura

Drewno baobabu jest białawe, gąbczaste i lekkie (wysuszone ma gęstość 320 kg/m3), o długich włóknach. Niestety jest łatwo atakowane przez grzyby i nie ma wartości handlowej na rynkach międzynarodowych. Lokalnie używane do produkcji kajaków, tratw, płyt izolacyjnych, drewnianych półmisków i tacek, skrzynek i pływaków dla sieci rybackich. Wydrążone pnie drzew stosowane są jako miejsce schronienia lub składowania wody. Drewno wykorzystywane jest też jako opał, a czasem rzemieślnicy używają go przy wytwarzaniu glinianych ozdób.

Rozkładające się drewno, obumarłe ze starość lub przez wyładowanie atmosferyczne, błyskawicznie się rozkłada nawożąc okoliczną glebę.

W Afryce Wschodniej z korzeni tego drzewa wytwarzany jest użyteczny czerwony barwnik, stosowany do barwienia tkanin używanych w wielu lokalnych strojach.

Z gotowanej przez parę dni kory wydobywa się substancja trująca dla mrówek, a dym powstający przy spalaniu miąższu owoców odstrasza owady.

Z uwagi na szerokie zastosowanie baobabu jako źródła witamin, panaceum na różne dolegliwości, jego bardzo mocne włókna wykorzystywane są do produkcji wielu artykułów, a lekkie drewno wykorzystywane na różne cele, drzewa te są często sadzone w pobliżu osiedli.

Zachód słońca z baobabemZachód słońca z baobabemFot. J. Glura

Autorem artykułu jest Witold Drewicz – uczestnik wyprawy "Lasy Świata – Kenia 2018", zorganizowanej przez Wydział Leśny Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu.

Portal Drewno.pl był patronem medialnym wyprawy.


Źródła:
Albrecht J. ed. 1993. Tree seed hand book of Kenya. GTZ Forestry Seed Center Muguga, Nairobi, Kenya
Beentje HJ. 1994. Kenya trees, shrubs and lianas. National Museums of Kenya
Dale IR, Greenway PJ. 1961. Kenya trees and shrubs. Buchanan’s Kenya Estates Ltd.
G.P.P.KamatouI, VermaakA.M., Viljoen; South African Journal of Botany
Jitin Rahula Manish KumarJain i inni; Adansonia digitata L. (baobab): a review of traditional information and taxonomic description
FJ Chadare, AR Linnemann, JD Hounhouigan, MJ Nout, MA Van Boekel; Baobab food products: a review on their composition and nutritional value
Noad T, Birnie A. 1989. Trees of Kenya. General Printers, Nairobi.
Palmer E, Pitman N. 1972. Trees of Southern Africa Vol. 2. A.A. BalKema Cape Town
http://www.worldagroforestry.org/treedb/AFTPDFS/Adansonia_digitata.PDF
http://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Adansonia+digitata
https://pl.wikiquote.org/wiki/Baobab
https://pl.wikipedia.org/wiki/Baobab_afryka%C5%84ski
http://biotechnologia.pl/olej-z-nasion-baobabu,17459
http://www.national-geographic.pl/galeria/7-kontrowersyjnych-slodkosci-ze-swiata-dla-ktorych-stracisz-glow/mabuyu-kenia
http://napenda.pl/owoce-kenii/
http://podroze.se.pl/galeria/25609/87923/baobab-zwane-diabelskim-drzewem-nie-posiada-lisci-wiec-mowia-ze-go-diabel-posadziory-nogami/


 
Komentarze Komentarze do artykułuSkomentuj Dodaj komentarz

Brak komentarzy. Twój komentarz może być pierwszy.

Powrót

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA


 
 
facebook
newsletter

Zapisz się na bezpłatny

Wiadomości z portalu na e-mail

Zapisz