DREWNO.PL - Portal branży drzewnej - ogłoszenia
Przewodnik dla stolarzy - Jan Heurich
 
PRZEMYSŁ DRZEWNY

Strategia dla przemysłu drzewnego do 2006 roku

Autor:
Źródło: Centrum Informacyjne Rządu
Data: 2003-08-25


Rada Ministrów przyjęła "Strategię dla przemysłu drzewnego do 2006 roku".

Strategia dla przemysłu drzewnego do 2006 rokuStrategia dla przemysłu drzewnego do 2006 rokuFot. D.Jabłoński

MINISTERSTWO GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

STRATEGIA DLA PRZEMYSŁU DRZEWNEGO DO 2006 ROKU

Dokument przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 19 sierpnia 2003 roku

Warszawa, 2003

Spis treści

Wstęp 1

  • Miejsce przemysłu drzewnego w gospodarce narodowej 1
  • Stan obecny przemysłu drzewnego 4

2.1. Struktura podmiotowa 4

2.1.1. Rola przemysłu tartacznego w łańcuchu przetwórstwa drewna 5

2.2. Sytuacja ekonomiczno-finansowa 6

2.2.1. Zadłużenie przemysłu drzewnego 8

2.2.2. Nakłady inwestycyjne 11

2.3. Handel zagraniczny wyrobami drzewnymi 11

2.4. Sytuacja zaopatrzeniowa - podaż surowca drzewnego 13

2.5. Konkurencyjność przemysłu drzewnego 16

2.6. Polski przemysł drzewny na tle Unii Europejskiej 22

2.6.1. Porównanie produkcji i zużycia wyrobów drzewnych 22

2.6.2. Wydajność pracy, poziom nowoczesności przemysłu drzewnego 24

2.6.3. Tendencje w polskim przemyśle drzewnym na tle UE 26

2.7. Ochrona środowiska 26

  • Główne bariery rozwoju i wzrostu konkurencyjności
    przemysłu drzewnego 29
  • Cele strategiczne wynikające z diagnozy stanu przemysłu drzewnego
    i perspektyw jego rozwoju 36

4.1. Synteza diagnozy stanu przemysłu drzewnego 36

4.2. Główne tendencje na rynku drzewnym w Polsce do 2006 roku 39

4.3. Najważniejsze kierunki pożądanych zmian w przemyśle drzewnym
dla wzrostu jego krajowej i międzynarodowej konkurencyjności 41

  • Harmonogram zadań ze wskazaniem instrumentów służących poprawie
    konkurencyjności przemysłu drzewnego do 2006 roku 43
  • Harmonogram realizacji zadań służących poprawie konkurencyjności

przemysłu drzewnego do 2006 roku - tabela 49

  • Sprawozdawczość 51

Wstęp

Perspektywa przyjęcia Polski do Unii Europejskiej postawiła przed przemysłem drzewnym nowe wyzwania. Przygotowana "Strategia dla przemysłu drzewnego do 2006 roku" ma na celu stworzenie warunków umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie i rozwój krajowego przemysłu. Dokument ten przedstawia aktualną sytuację tego sektora oraz wskazuje jego mocne i słabe strony wynikające z dotychczasowego przebiegu transformacji, a na tym tle niezbędne działania dla poprawy możliwości konkurowania na jednolitym rynku europejskim. Zdolność konkurencyjna jest w dużym stopniu wynikiem działania samych przedsiębiorstw, które poprzez realizację właściwej strategii umacniają swoją pozycję na rynku. Jednak w procesie tym ważne znaczenie mają też czynniki zewnętrzne wobec przedsiębiorstw. Najważniejsze z nich, warunkujące realizację prokonkurencyjnej polityki, zostaną przedstawione w prezentowanym opracowaniu, wraz z wykazem zadań niezbędnych do realizacji do 2006 roku, sprzyjających poprawie konkurencyjności przemysłu drzewnego.

Przedmiotowy zakres strategii dla przemysłu drzewnego obejmuje produkcję wyrobów z drewna (dział 20 Polskiej Klasyfikacji Działalności) oraz produkcję mebli (grupa 36.1 PKD). Do pierwszej grupy działalności zalicza się: produkcję wyrobów tartacznych, impregnację drewna (przemysł tartaczny); produkcję arkuszy fornirowych, produkcję płyt i sklejek (przemysł płyt drewnopochodnych); produkcję wyrobów stolarskich i ciesielskich dla budownictwa (przemysł stolarki budowlanej), produkcję opakowań drewnianych oraz produkcję pozostałych wyrobów z drewna (z korka, słomy i materiałów używanych do wyplatania).

1. Miejsce przemysłu drzewnego w gospodarce narodowej

O szczególnej roli przemysłu drzewnego w gospodarce narodowej decyduje między innymi:

  • oparcie jego produkcji na zasobnej i odnawialnej krajowej bazie surowcowej,
  • udział produkcji sprzedanej tego przemysłu w przemyśle ogółem,
  • udział pracujących w przemyśle drzewnym w przemyśle ogółem,
  • wielkość eksportu wyrobów przemysłu drzewnego i dodatnie saldo w handlu zagranicznym jego produktami.

 

Powierzchnia lasów w Polsce wynosi blisko 9 mln ha, co stanowi 28,4% powierzchni kraju. Umożliwia to pozyskanie około 26 mln m3 drewna rocznie, przy zachowaniu innych, pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Różnorodna produkcja przemysłu drzewnego pozwala na dużą jej elastyczność, odpowiadającą warunkom rynkowym. Oparcie produkcji na naturalnym i odnawialnym surowcu, stosunkowo niskie zapotrzebowanie na energię potrzebną do wytworzenia produktów, możliwość odzysku i utylizacji odpadów drzewnych, przyjazny ich charakter dla środowiska - to cechy stanowiące o ekologicznym charakterze wyrobów przemysłu drzewnego, co bez wątpienia korzystnie wpływa na znaczenie tego przemysłu w kontekście realizacji strategii trwałego i zrównoważonego rozwoju.

Dla polskiego przemysłu drzewnego (wraz z meblarskim) przełomowym był rok 1993, kiedy po fazie załamania gospodarczego zaczął sukcesywnie wzrastać udział wartości jego produkcji w produkcji przemysłu ogółem; w 2000 roku odsetek ten wyniósł 5,8 % w podmiotach zatrudniających powyżej 9 osób, a 5,2 % w podmiotach zatrudniających powyżej 49 osób. W latach 2001 i 2002 nastąpiło spowolnienie wzrostu produkcji przemysłu drzewnego i meblarskiego (tabela 1).

Tabela 1

Udział przemysłu drzewnego w produkcji sprzedanej przemysłu ogółem w Polsce w latach 1993-2002 [%]

Wyszczególnienie

1993

1995

1999

2000

2001

2002

Udział przemysłu drzewnego (łącznie z meblarskim) w produkcji sprzedanej przemysłu ogółem
w podmiotach:
a/ o zatrudnieniu powyżej 9 osób
b/ o zatrudnieniu powyżej 49 osób

 

 

 

3,7

2,9

 

 

 

4,6

3,7

 

 

 

5,9

5,1

 

 

 

5,8

5,2

 

 

 

5,7

5,0

 

 

 

5,8

5,1

Uwaga: dla lat 1993 i 1995 dane dotyczą jednostek gospodarczych zatrudniających:
a/ powyżej 5 osób;
b/ powyżej 50 osób,
źródło: Dane GUS

Przemysły wyrobów z drewna i meblarski w ostatnim pięcioleciu charakteryzowały się przeciętnie wyższą dynamiką wzrostu produkcji od osiąganej w całym przemyśle (tabela 2). Relatywnie najlepsze wyniki notuje przemysł meblarski, w którym dynamika wzrostu produkcji sprzedanej w poszczególnych latach była wyższa o 1 do 13 punktów procentowych od osiąganej w całym przemyśle.

Tabela 2

Dynamika produkcji sprzedanej w przemyśle drzewnym na tle przemysłu ogółem w latach 1998-2002 [rok poprzedni = 100%; ceny stałe]

Wyszczególnienie

1998

1999

2000

2001

2002

Przemysł

102,8

102,6

108,1

98,5

100,5

Przetwórstwo przemysłowe

104,7

103,2

108,6

97,7

100,9

Przemysł wyrobów z drewna (dział 20 PKD)

110,2

112,1

119,5

92,8

94,5

Przemysł tartaczny

103,7

101,0

137,1

98,6

60,7

Przemysł płyt
drewnopochodnych

123,6

113,8

113,5

100,4

105,4

Przemysł stolarki
budowlanej

95,2

114,5

109,2

87,9

104,3

Przemysł opakowań

142,9

126,1

129,2

87,7

106,1

Pozostały przemysł drzewny

123,5

134,8

131,2

95,8

104,0

Przemysł meblarski (dział 36.1 PKD)

108,2

111,2

108,9

99,4

113,2

Uwaga: rok 1998 - w jednostkach gospodarczych zatrudniających ponad 50 osób,
lata 1999-2002 - ponad 49 osób
źródło: opracowanie Instytutu Technologii Drewna na podstawie danych GUS

W 2002 r. potencjał produkcyjny przemysłu drzewnego (w tym meblarskiego) charakteryzował się
w jednostkach zatrudniających powyżej: 9 osób 49 osób

 

 

  • udziałem w produkcji sprzedanej przemysłu ogółem - 5,8% 5,1%
  • udziałem pracujących w przemyśle ogółem - 8,1% 7,3%,
  • udziałem w eksporcie towarowym - 9,5% (bez eksportu drewna)

 

W rankingu 26 działów gospodarki według dynamiki produkcji sprzedanej w 2002 roku przemysł meblarski zajął miejsce 2, a przemysł działu drewno i wyroby z drewna - miejsce 20.

2.Stan obecny przemysłu drzewnego

2.1. Struktura podmiotowa

W 2001 roku liczba podmiotów prowadzących działalność w przemyśle drzewnym wynosiła 59,4 tysięcy (łącznie z osobami fizycznymi prowadzącymi działalność), z czego 99,8% w sektorze prywatnym. Małe przedsiębiorstwa (o zatrudnieniu do 49 osób) stanowiły 99,6% ogólnej liczby podmiotów przemysłu drzewnego, a udział pracujących w tych przedsiębiorstwach wyniósł 38%. Realizowały one 37 % ogólnej sprzedaży przemysłu drzewnego.

Status przedsiębiorstw państwowych dotyczył, w 2002 r., 73 podmiotów przemysłu drzewnego, w tym 39 przemysłu wyrobów z drewna i 34 produkcji mebli. Przedsiębiorstwa te stanowiły 0,1 % ogólnej liczby podmiotów tego przemysłu.

W 2002 r. w przemyśle drzewnym prowadziło działalność gospodarczą 690 jednostek (źródło: Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, dalej MGPiPS), w których liczba pracujących przekraczała 49 osób. Przedsiębiorstw działu drewna i wyrobów z drewna zarejestrowano 326, t.j. mniej o 17 do roku poprzedniego. Natomiast produkcję mebli prowadziło 364 przedsiębiorstwa, co oznacza spadek o 24 w stosunku do 2001 r.

Liczba pracujących w przemyśle drzewnym w 2002 roku wyniosła 143,1 tys. osób i zmniejszyła się w stosunku do 2001 r. o 10 tys. - 6,7 % ( w podmiotach zatrudniających ponad 49 osób). Spadek liczby zatrudnionych odnotowano głównie w przemyśle wyrobów z drewna (o 14,5 %).

W szeroko rozumianym przemyśle drzewnym dominuje produkcja mebli, której udział w produkcji sprzedanej i zatrudnieniu wynosi odpowiednio 57% i 61% (tabela 3). Kolejne pozycje pod względem udziału w produkcji sprzedanej zajmują branże: płyt drewnopochodnych (19,3%) i stolarki budowlanej (11,3%). Natomiast biorąc po uwagę zatrudnienie duży udział ma przemysł stolarki budowlanej (12,4 %) oraz przemysł tartaczny (10,8%).

Tabela 3

Charakterystyka przemysłu drzewnego w Polsce 2002 rok

Wyszczególnienie

Liczba podmiotów
gospodarczych

Produkcja

Zatrudnienie

Przemysł drzewny, w tym:

593761

20,4 mld zł2
= 100,0 %

143,1 tys.osób2 = 100,0 %

- tartaczny

7 167

6,8

10,7

- płyt drewnopochodnych

337

19,3

8,0

- stolarki budowlanej

16 558

11,3

12,4

- opakowań

3 837

1,8

2,8

- meblarski

21 343

57,4

61,3

- pozostałe

10 134

3,4

4,8

1 podmioty gospodarcze zarejestrowane w systemie REGON w 2001 roku, w którym, według oceny GUS - około 40% danych może być nieaktualnych (GUS nie kontroluje realizacji obowiązku wyrejestrowywania firm i zmian profilu ich działalności)
2 wartość produkcji sprzedanej i przeciętne zatrudnienie w jednostkach zatrudniających powyżej 49 osób
źródło: opracowanie Instytutu Technologii Drewna na podstawie danych GUS

2.1.1. Rola przemysłu tartacznego w łańcuchu przetwórstwa drewna

Poszczególne branże przemysłu drzewnego charakteryzują się dużym stopniem wzajemnej zależności. Szczególną rolę w tym przemyśle zajmuje branża tartaczna, która jest dominującym odbiorcą i miejscem przerobu drewna wielkowymiarowego (około 35% ogółu pozyskiwanego surowca drzewnego z Lasów Państwowych) tartacznego na materiały tarte wykorzystywane w wielu branżach drzewnych, a także w takich działach gospodarki, jak budownictwo, górnictwo, transport, energetyka i rolnictwo.

Fazy przetwórstwa drewna

Przemysł tartaczny jest bardzo rozproszony, z liczną, stale zmieniającą się grupą podmiotów małych i bardzo małych (zakłady rodzinne), o niewielkiej skali produkcji. Według REGON liczba podmiotów w tej branży wynosi 7167. Jednak faktyczna liczba producentów tarcicy - podstawowego produktu branży - działających na rynku w miarę stabilnie to 1100-1200 zakładów, z których tylko 15% zatrudnia ponad 49 osób.

Należy podkreślić, że producenci materiałów tartych przeżywają duże trudności ekonomiczne praktycznie od początku transformacji gospodarki. W znacznym stopniu jest to spowodowane wysokimi kosztami związanymi z nabywaniem surowca drzewnego. W strukturze kosztów rodzajowych ogółem około 55% stanowi koszt surowca. Głównym dostawcą drewna na polski rynek są Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, w których gestii znajduje się 94% pozyskiwanego w kraju surowca drzewnego, i który - jako dominujący producent drewna w Polsce - wpływa na kształt rynku drewna zarówno poprzez określanie podaży surowca, jak i przez ustalanie cen jego sprzedaży. Zrównanie cen polskiego drewna z cenami światowymi zasadniczo w roku 1995, przy zdławionym popycie na rynku krajowym na wyroby drzewne, spowodowało długotrwałą utratę rentowności przemysłu tartacznego. Dodatkowymi przyczynami złej kondycji finansowej tego przemysłu były i są: specyfika produktów tego przemysłu (stosunkowo proste technicznie wyroby masowe), niemożność samofinansowania inwestycji i modernizacji umożliwiających tzw. głębszy przerób, oraz - niewielkie zainteresowanie kapitału zagranicznego inwestowaniem w tę branżę, m.in. ze względu na brak gwarancji w uzyskiwaniu surowca drzewnego na stabilnych warunkach.

2.2. Sytuacja ekonomiczno-finansowa

Celowość i skuteczność każdej działalności gospodarczej wyraża się wartością uzyskanych efektów ekonomicznych. Ogólnie biorąc, sytuacja ekonomiczna przemysłu drzewnego (i meblarskiego) jest w ostatnich latach relatywnie lepsza niż przeciętnie w całym przemyśle (tabela 4).

Tabela 4

Rentowność netto przemysłu drzewnego na tle przemysłu ogółem w latach 1997-2002 [%]

Wyszczególnienie

1997

1998

1999

2000

2001

2002

Przemysł

Przetwórstwo przemysłowe

Produkcja wyrobów z drewna

Produkcja mebli

1,9

2,3

2,9

3,1

0,4

1,2

0,5

2,4

-0,6

0,1

-0,2

2,8

0,3

0,7

2,0

1,2

-0,3

-0,4

-0,2

0,7

0,2

0,3

1,4

2,9

Uwaga: lata 1997-1998 w jednostkach zatrudniających powyżej 50 osób, w latach 1999-2002 powyżej 49 osób
źródło: Nakłady i wyniki przemysłu [1997, 1998, 1999, 2000,2001, 2002] GUS Warszawa

Kondycja ekonomiczna poszczególnych branż drzewnych jest jednak bardzo zróżnicowana. W roku 2001 w porównaniu z rokiem 2000 przychody ze sprzedaży produktów obniżyły się w całym przemyśle drzewnym, przy czym największy spadek wystąpił w przemyśle stolarki budowlanej (tabela 5).

Tabela 5

Wybrane wyniki ekonomiczno-finansowe w przemyśle drzewnym

Lata

Produkcja mebli

Produkcja wyrobów z drewna

w tym branże:

tartaczna

płyt
drewnopochodnych

stolarki
budowlanej

opakowań

Przychody z całokształtu działalności - mln zł

2000

2001

2002

11 822,4

12 023,8

13 372,4

10 697,1

10 065,7

9 454,5

2 672,7

2 453,3

1 529,0

4 080,1

4 082,5

4 273,0

2 836,5

2 506,1

2 540,2

415,1

373,6

403,5

Dynamika

2002/2001

111,2

93,9

62,3

104,7

101,4

108,0

Przychody netto ze sprzedaży produktów - mln zł

2000

2001

2002

10 176,4

10 016,0

11 441,4

9 530,3

8 928,9

8 451,6

2 399,5

2 182,2

1 319,6

3 668,2

3 665,1

3 914,5

2 466,1

2 159,8

2 191,6

355,8

325,1

368,7

Dynamika

2002/2001

98,4

94,7

60,5

106,8

101,5

113,4

Zadłużenie ogółem - mln zł

2000

2001

2002

4 160,1

3 834,5

4 502,9

4 772,1

4 774,3

4 367,9

1 122,7

1 182,9

706,6

2 282,0

2 218,1

2 152,5

975,5

956,2

1 092,3

93,2

114,4

112,9

Dynamika

2002/2001

117,4

91,5

59,7

97,0

114,2

98,7

Wskaźnik poziomu kosztów z całokształtu działalności - %

2000

2001

2002

98,0

98,4

85,9

97,0

99,4

97,7

101,0

102,8

100,3

94,9

98,0

96,3

95,2

98,1

98,4

100,1

98,5

98,2

Uwaga: w jednostkach zatrudniających powyżej 49 osób
źródło: dane MGPiPS

Na wynik finansowy przemysłu drzewnego największy pozytywny wpływ mają branże: płyt drewnopochodnych i stolarki budowlanej, natomiast znacząco obniża ją deficytowa branża tartaczna. Relatywnie najlepsze wyniki wykazuje przemysł meblarski (tabela 6).

Tabela 6

Relacje ekonomiczne w przemyśle drzewnym [%]

Lata

Produkcja mebli

Produkcja wyrobów z drewna

w tym branże:

tartaczna

płyt
drewnopochodnych

stolarki
budowlanej

opakowań

Wskaźnik poziomu kosztów

2000

2001

2002

98,0

98,4

95,9

97,0

99,4

97,7

101,0

102,8

100,3

94,9

98,0

96,3

95,2

98,1

98,4

100,1

98,5

98,2

Wskaźnik rentowności obrotu brutto

2000

2001

2002

2,1

1,7

4,1

3,0

0,6

2,3

-1,0

-2,8

-0,2

5,1

2,0

3,7

4,8

1,9

1,7

0,2

1,5

1,8

Wskaźnik rentowności obrotu netto

2000

2001

2002

1,2

0,7

2,9

1,9

-0,2

1,4

-1,3

-3,7

-1,0

3,6

1,3

2,7

3,5

1,0

0,8

-0,4

1,0

1,1

Uwaga: w jednostkach zatrudniających powyżej 49 osób
źródło: dane MGPiPS

W 2002 roku zysk netto w produkcji wyrobów z drewna wykazało 68% podmiotów gospodarczych, a w produkcji mebli - 67%. W przemyśle ogółem i w przetwórstwie przemysłowym było to około 65%. Od wielu lat nierentowna jest natomiast branża tartaczna.

2.2.1. Zadłużenie przemysłu drzewnego

W końcu 2001 roku całkowite zadłużenie przemysłu drzewnego (i meblarskiego) wyniosło 8.608,8 mln zł. Z tej kwoty na zadłużenie w bankach przypadło 3.199,1 mln zł, tj. 37,2%, a 5.409,7 mln zł, tj. 67,8% stanowiły zobowiązania z tytułu dostaw i usług, podatków, ceł i ubezpieczeń społecznych i innych zobowiązań (tabela 7).

Tabela 7

Zadłużenie przemysłu drzewnego w 2001 roku

Wyszczególnienie

Zobowiązania długoterminowe

Zobowiązania krótkoterminowe

ogółem

kredyty bankowe

ogółem

kredyty bankowe

z tytułu dostaw i usług

z tytułu podatk. ceł i ubezp. społ.

 

mln zł

Przemysł drzewny ogółem,

w tym:

- produkcja wyrobów z drewna

- produkcja mebli

2.711,4

2.043,7

667,7

1.453,3

1.066,8

386,9

5.897,4

2.730,6

3.166,8

1.745,4

889,7

855,7

3.270,2

1.440,2

1.830,0

386,6

187,0

199,6

Uwaga: w jednostkach zatrudniających powyżej 49 osób
źródło: dane MGPiPS

Relacja zadłużenia do przychodów z całokształtu działalności

Relacja zadłużenia do przychodów z całokształtu działalności wskazuje, jaka wartość przychodów jest konieczna do spłaty zadłużenia. W 2001 roku na spłatę zadłużenia należałoby przeznaczyć 41% przychodów w przemyśle ogółem, a 35,5% w przetwórstwie przemysłowym. W produkcji mebli stanowiło to 32% przychodów przedsiębiorstw, natomiast w produkcji wyrobów z drewna aż 47,4%.

Relacja zadłużenia krótkoterminowego do majątku obrotowego

Relacja zadłużenia krótkoterminowego do majątku obrotowego pokazuje stopień zaangażowania kapitału obcego w finansowanie majątku obrotowego. W 2001 roku w przemyśle udział zewnętrznego finansowania majątku obrotowego wyniósł 85%, a w przetwórstwie przemysłowym 85,9%. W produkcji mebli majątek obrotowy był w 85% finansowany z zobowiązań krótkoterminowych. W produkcji wyrobów z drewna udział ten wyniósł 84%, w tym w branży tartacznej 90%, natomiast produkcja opakowań w całości była finansowana kapitałem obcym.

Możliwość spłaty zadłużenia środkami własnymi

Analizując poszczególne branże przemysłu drzewnego pod kątem zdolności do spłaty zadłużenia stwierdza się, że spośród wszystkich branż jedynie przemysł tartaczny nie notując od kilku lat nadwyżki finansowej, nie ma możliwości spłaty zadłużenia. Przemysł tartaczny nie ma zatem zdolności do spłaty zadłużenia, ani możliwości inwestycyjnych służących poprawie jego konkurencyjności.

Płynność finansowa w 2002 roku

Wysoki poziom zadłużenia krótkoterminowego przy niskim stanie własnych środków obrotowych stanowił o niskiej płynności finansowej przedsiębiorstw przemysłu drzewnego (tabela 8).

Tabela 8

Wskaźniki płynności finansowej w przemyśle drzewnym w latach 2000-2002

Wyszczególnienie

Lata

Wskaźniki płynności finansowej w %

I stopnia

II stopnia

Produkcja mebli

2000

2001

2002

8,1

10,4

13,4

63,1

68,8

76,8

Produkcja wyrobów z drewna, w tym:

2001

2002

2003

8,8

9,8

7,1

82,1

71,4

65,6

- tartacznych

2000

2001

2002

8,4

14,8

7,8

60,6

61,8

47,7

- płyt drewnopochodnych

2000

2001

2002

11,4

8,7

5,7

111,9

74,6

76,7

- stolarki budowlanej

2000

2001

2002

8,1

7,4

7,7

79,0

80,5

64,3

- opakowań drewnianych

2000

2001

2002

9,4

12,5

11,4

74,1

79,2

74,0

- pozostałych wyrobów

2000

2001

2002

3,4

5,9

7,7

49,5

52,1

58,2

Uwaga: w jednostkach zatrudniających powyżej 49 osób
źródło: dane MGPiPS

W 2002 roku wskaźniki płynności finansowej poszczególnych branż przemysłu drzewnego kształtowały się znacznie poniżej minimalnych standardów, nie zapewniając bezpiecznej równowagi finansowej. Relatywnie najlepszą kondycję finansową posiadały przedsiębiorstwa przemysłu meblarskiego.

 

  • Nakłady inwestycyjne

 

W 2002 roku zarówno w przemyśle ogółem, jak i w przetwórstwie przemysłowym zaobserwowano spadek nakładów inwestycyjnych. Podobna sytuacja miała miejsce w większości branż przemysłu drzewnego. Duża dynamika wzrostu nakładów na inwestycje cechowała jedynie przemysł opakowań (825,9 % w stosunku do roku poprzedniego) i produkcję stolarki budowlanej (116,1 %). Nakłady na inwestycje w produkcji płyt drewnopochodnych stanowiły około 53 % nakładów poniesionych w produkcji wyrobów z drewna (tabela 9).

Tabela 9

Nakłady inwestycyjne w przemyśle drzewnym w 2002 roku

 

Wyszczególnienie

mln zł

Dynamika 2001/2000

%

Przemysł

Przetwórstwo przemysłowe

Produkcja wyrobów z drewna, w tym:

  • tartacznych
  • płyt drewnopochodnych
  • stolarki budowlanej
  • opakowań
  • pozostałych wyrobów

Produkcja mebli

29.324,4

18.975,1

593,4

84,1

315,4

112,9

43,0

38,0

562,9

99,2

99,1

74,3

75,5

58,6

116,1

825,9

83,1

110,6

źródło: dane MGPiPS

 

  • Handel zagraniczny wyrobami drzewnymi

 

Wymiana handlowa z zagranicą odgrywa w przemyśle drzewnym znaczącą rolę, a eksport wyrobów drzewnych, zwłaszcza mebli, ma istotne znaczenie dla rozwoju całej gospodarki. Rola importu wyrobów drzewnych jest natomiast dla polskiego rynku relatywnie mała.

W 2002 roku eksport wyrobów drzewnych (łącznie z meblami, bez surowca drzewnego - PCN 4401, 4402, 4403, 4404) wyniósł 15,7 mld zł (4,1 mld USD), co stanowiło 9,5% polskiego eksportu towarowego ogółem. Import wyrobów drzewnych wyniósł w 2002 roku 3,6 mld zł (0,9 mld USD), co stanowiło 1,6% całości dostaw do Polski. Odmiennie niż jest to w całej wymianie handlowej z zagranicą od wielu lat branże drzewne notują dodatnie saldo. Przewaga eksportu wyrobów sektora nad ich importem w 2002 roku była czterokrotna, a nadwyżka wyniosła 12,1 mld zł (3,2 mld USD) - tabela 10.

Tabela 10

Handel zagraniczny wyrobami drzewnymi w latach 1999-2002 [mld zł}

Wyszczególnienie

Eksport

Import

1999

2000

2001

2002

1999

2000

2001

2002

Wyroby drzewne

11,2

13,3

13,7

15,7

2,9

3,2

3,3

3,6

Dynamikax %

-

118,8

103,0

114,6

-

110,3

103,1

109,1

w tym:

               
  • meble

7,6

9,3

9,9

11,4

1,5

1,6

1,6

1,7

Dynamikax %

-

112,4

106,5

115,2

-

106,7

100,0

106,3

x rok poprzedni = 100%
źródło: opracowanie Instytutu Technologii Drewna na podstawie danych GUS

Meble są główną grupą towarową w polskim eksporcie. W 2002 roku stanowiły one prawie 7% jego wartości. Z pozostałych wyrobów drzewnych istotną rolę w eksporcie odgrywają płyty drewnopochodne, głównie płyty wiórowe i pilśniowe (tabela 11).

Tabela 11

Wyroby branż drzewnych w polskim handlu zagranicznym

Wyszczególnienie

Udział wyrobów branż drzewnych:

w eksporcie ogółem z Polski

w imporcie ogółem do Polski

1999

2000

2001

2002

1999

2000

2001

2002

Przemysł wyrobów z drewna

3,3

3,0

2,5

2,7

0,8

0,8

0,8

0,8

w tym:

               
  • przemysł tartaczny

1,1

1,0

0,7

0,7

0,2

0,2

0,2

0,2

  • przemysł płyt drewnopochodnych

1,0

1,0

0,9

1,0

0,4

0,4

0,4

0,4

  • przemysł wyrobów stolarskich i ciesielskich dla budownictwa

0,6

0,6

0,5

0,6

0,1

0,1

0,1

0,1

  • przemysł opakowań z drewna

0,3

0,2

0,2

0,2

0,0

0,0

0,0

0,0

  • pozostały przemysł wyrobów z drewna

0,3

0,2

0,2

0,2

0,1

0,1

0,1

0,1

Przemysł meblarski

7,0

6,7

6,7

6,8

0,8

0,8

0,8

0,8

Przemysł drzewny ogółem

10,3

9,7

9,2

9,5

1,6

1,5

1,6

1,6

Uwaga: ze względu na nieprzystawalność systemów klasyfikacyjnych sfery produkcji i sfery handlu zagranicznego wartość eksportu i importu wyrobów w układzie branżowym oszacowano według PKWiU zgodnie z Polską Scaloną Nomenklaturą Towarową Handlu Zagranicznego (PCN), z wyłączeniem surowca drzewnego.
źródło: opracowanie Instytutu Technologii Drewna na podstawie danych GUS

Głównymi partnerami Polski w obrocie zagranicznym produktami przemysłu drzewnego są kraje Unii Europejskiej. W 2002 roku udział tych krajów w polskim eksporcie wynosił 75%, a w imporcie 57%. Wśród krajów Unii Europejskiej największy obrót wyrobami drzewnymi realizowany jest z Niemcami, Francją, Wielką Brytanią, Belgią i Danią. W imporcie znaczącą rolę odgrywają Niemcy, Francja i Włochy.

Rosnący eksport wyrobów drzewnych, w tym przede wszystkim mebli, wynikający głównie z malejącego zapotrzebowania rynku krajowego, spowodował konieczność ciągłego dokonywania zmian w technologiach w celu ograniczenia lub wyeliminowania produkcji wyrobów nie mogących sprostać wymaganiom zagranicznych odbiorców. Zmieniła się oferta rynkowa, zwiększył się zakres asortymentowy i poprawiła się jakość wyrobów. Doskonalenie technologii związane jest w dużej mierze z podejmowaniem dalszych inwestycji. Realizacja tego jest jednak trudna wobec pogorszenia się kondycji ekonomicznej większości branż wymagających dalszych inwestycji (produkcja mebli, stolarki budowlanej), a bardzo trudna w wypadku przemysłu tartacznego, notującego od 1996 roku ujemne wyniki finansowe.

W ostatnim czasie uwagę zwraca spadek eksportu mebli do Rosji. Rynek ten jeszcze w 1997 roku był ważnym odbiorcą polskich mebli, a udział eksportu do Rosji w eksporcie ogółem wynosił wówczas 12%. W 2002 r. udział ten spadł do około 1 %. Zasadniczą przeszkodą w odzyskaniu pozycji na rynku rosyjskim i ponownym wzroście eksportu jest niekorzystna dla polskich mebli taryfa celna, zgodnie z którą dla tych wyrobów stosowana jest specyficzna stawka wagowa.

 

  • . Sytuacja zaopatrzeniowa - podaż surowca drzewnego

 

Sprzedaż drewna pozyskanego w Lasach Państwowych jest podstawowym źródłem jej przychodów. Procentowy udział przychodów ze sprzedaży drewna w przychodach ogółem Lasów Państwowych kształtuje się na poziomie około 81 %, co potwierdza fundamentalne ich znaczenie dla funkcjonowania gospodarki leśnej w Lasach Państwowych. W tej sytuacji i jednocześnie w obliczu faktu, iż w gestii Lasów Państwowych znajduje się około 94 % pozyskiwanego w kraju drewna, polityka sprzedaży drewna ma ogromny wpływ na wyniki ekonomiczno-finansowe osiągane zarówno przez Lasy Państwowe jak i przez przemysły podstawowej przeróbki surowca drzewnego. W minionym okresie, za wyjątkiem 2001 r. (brak danych o 2002 r.), leśnictwo wykazywało dodatnią rentowność.

Pozyskiwany w Polsce surowiec drzewny zaspakaja w zasadzie zapotrzebowanie głównych grup nabywców. Ewentualne niedobory i nadwyżki mają charakter okresowy lub strukturalny. W 2002 roku pozyskano w Polsce 29,0 mln m3 drewna, z czego 27,4 mln m3, tj. ponad 94% pochodziło z Lasów Państwowych. W porównaniu z rokiem 2001 był to wzrost odpowiednio o 8,7% i 9,1%. Dla celów przemysłowego przerobu istotne znaczenie ma tzw. grubizna.

W 2001 roku w porównaniu z rokiem 2000 nastąpił spadek sprzedaży drewna w Lasach Państwowych o 1,4 mln m3 (tabela 12). Spadek ten dotyczył głównie drewna tartacznego (tabela 13), co spowodowane było przede wszystkim:

 

  • złą kondycją finansową przemysłu tartacznego,
  • stagnacją w budownictwie,
  • nadpodażą tarcicy na rynku europejskim.

 

W 2002 roku sprzedaż drewna przez Lasy Państwowe wróciła do poziomu osiągniętego w roku 2000.

Tabela 12

Sprzedaż drewna w Lasach Państwowych w latach 2000-2002 [tys. m3]

Sortymenty drewna

2000

2001

2002

(plan)

Grubizna

24.239,0

22.829,3

23.760.9

Drobnica

1.619,1

1.653,2

1.607,2

Ogółem

25.858,1

24.482,5

25.368,1

źródło: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe (PGL LP)

Tabela 13

Struktura sortymentowa sprzedaży drewna w latach 2000-2002 [tys. m3]

Sortymenty drewna

2000

2001

2002

(plan)

Tartaczne

10.288,0

8.834,4

10.052,7

Papierówka

10.934,8

10.915,7

10.385,0

Okleinowe i łuszczarskie

423,0

398,3

362,3

Pozostałe

2.593,2

2.680,9

2.960,9

Razem grubizna

24.239,0

22.829,3

23.760,9

źródło: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe (PGL LP)

Obowiązujące jednak przepisy dotyczące importu surowca drzewnego, a więc zerowa stawka celna i zliberalizowane przepisy fitosanitarne, umożliwiają uzupełnianie ewentualnych niedoborów z zagranicznych dostaw. Problemem jest jednak wysoki koszt transportu.

Około 62% surowca pozyskiwanego w Lasach Państwowych zużywa polski przemysł drzewny. Największym odbiorcą drewna jest przemysł tartaczny, który w 2002 roku zużył około 36% surowca drzewnego pozyskiwanego w LP. Przemysł płyt drewnopochodnych wykorzystuje ok. 20% surowca drzewnego. Przychody Lasów Państwowych z tytułu sprzedaży drewna przemysłowi tartacznemu stanowią 60% przychodów ogółem tej organizacji.

Na rynku surowca drzewnego wielkowymiarowego dominują odbiorcy średni przerabiający rocznie od 3 tys. do 50 tys. m3 tego surowca. Ich udział w rynku szacuje siź na 47 %. Firmy duże (tartaki) zużywające rocznie 50 tys. mł i wiźcej drewna wielkowymiarowego mają około 23 % udział w zakupie tego surowca. Ten udział kontrastuje z rozwijającym siź w coraz wiźkszym stopniu europejskim przemysłem tartacznym, w którym regułą jest już budowa tartaków o przerobie surowca w ilości około 1 mln,. rocznie. W strukturze odbiorców drewna średniowymiarowego, firmy zużywające od 50 tys. mł drewna/rok i wiźcej, stanowią około 57 %. W tej grupie dominują odbiorcy przemysłu celulozowo-papierniczego i płyt drewnopochodnych, przerabiający powyżej 500 tys. mł surowca/rok - zakupując prawie 40 % ogólnej ilości surowca średniowymiarowego (drewna papierówkowego).

Kwestią zasadniczą rozwoju przemysłu drzewnego, w tym głównie przemysłu tartacznego, największego odbiorcy surowca drzewnego, jest rozwiązanie problemów wynikających z zadłużenia przemysłu tartacznego wobec Lasów Państwowych i cen tego surowca. W przeciwnym wypadku może wystąpić zagrożenie dla sektora leśno-drzewnego, spowodowane ograniczeniem sprzedaży drewna, co z kolei będzie przyczyniać się do złej kondycji finansowej Lasów Państwowych. W tej sytuacji wskazane jest opracowanie programu restrukturyzacji zadłużenia przedsiębiorstw przerobu drewna, w tym branży tartacznej, której długi wyniosły 473 mln zł na koniec 2001 roku.

2.5. Konkurencyjność przemysłu drzewnego

Konkurencyjność przemysłu w istotny sposób powiązana jest z nowoczesnością wyrobów, będących w dużej mierze pochodną poziomu nowoczesności wyposażenia technicznego zakładów i stosowanych technologii oraz innowacyjnością produkcji. Innowacyjność produkcji wyraża się między innymi udziałem w niej wyrobów nowych i zmodernizowanych.

Nowe i zmodernizowane wyroby, których produkcję uruchomiono w latach 1999-2001 stanowią w produkcji wyrobów z drewna 7% wartości produkcji sprzedanej, a w produkcji mebli około 24% (tabela 14). W przemyśle drzewnym tendencje spadkowe w ostatnich latach są bardzo głębokie, natomiast w przemyśle meblarskim, po spadku w latach 1998-2000, nastąpił wyraźny, najwyższy od 1995 roku, wzrost.

Tabela 14

Udział produkcji sprzedanej wyrobów nowych i zmodernizowanych w produkcji sprzedanej wyrobów ogółem w przemyśle drzewnym w latach 1995-2001 [ceny bieżące]

Wyszczególnienie

Wyroby, których produkcję uruchomiono

w latach 1995-1997

w latach 1996-1998

w latach 1997-1999

w latach 1998-2000

w latach 1999-2001

w % produkcji sprzedanej wyrobów

Przemysł

20,1

20,0

21,3

16,4

18,0

Przetwórstwo przemysłowe:

20,9

22,4

24,7

18,5

20,8

Produkcja wyrobów z drewna

21,4

25,2

23,5

14,0

7,3

Produkcja mebli (łącznie z pozostałą dział.prod.)

16,8

15,3

17,8

10,6

23,6

Uwaga: w latach 1996 - 1998 w jednostkach zatrudniających powyżej 50 osób
w roku 1999-2001 w jednostkach zatrudniających powyżej 49 osób
źródło: opracowanie Instytutu Technologii Drewna na podstawie danych GUS.

Pod względem wdrażanych innowacji aktywność przedsiębiorstw przemysłu drzewnego była niższa niż w przemyśle ogółem, a także bardzo zróżnicowana w branżach (tabela 15).

Pobierz cały dokument "Strategia dla przemysłu drzewnego do 2006 roku" »


 
Komentarze Komentarze do artykułuSkomentuj Dodaj komentarz

Brak komentarzy. Twój komentarz może być pierwszy.

Powrót

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA


 
 
facebook
newsletter

Zapisz się na bezpłatny

Wiadomości z portalu na e-mail

Zapisz