DREWNO.PL - Portal branży drzewnej - ogłoszenia
Przewodnik dla stolarzy - Jan Heurich
 
BRAKARSTWO

Róża - Wady drewna

Drewno.pl

Autor: Robert Kimbar
Źródło: Drewno.pl
Data: 2016-05-04


Obietnica „gruszek na wierzbie”, z natury swojej niewątpliwie trudna jest do realizacji. Jak się jednak w niniejszym artykule przekonamy, „różę na dębie” obiecywać możemy w zasadzie w ciemno :).

Róża na dębieRóża na dębieFot. Robert Kimbar

Sęki, czyli pozostałości po gałęziach, podzielić możemy na:
- otwarte (widoczne na pobocznicy pnia po okrzesaniu),
- zarośnięte (przekroju gałęzi nie widać, lecz o ich obecności w pniu świadczą specyficzne twory na korowinie) oraz
- wewnętrzne (znajdują się one w pniu, lecz na korze brak jest jakichkolwiek symptomów ich obecności).

Sęki zarośnięte występują pod trzema postaciami: jako guzy, brewki oraz jako róże. W niniejszym artykule uwagę skupimy na różach.

Przekrój poprzeczny przez różę na olszy czarnejPrzekrój poprzeczny przez różę na olszy czarnejFot. Robert Kimbar



Pod pojęciem róży należy rozumieć widoczne na pobocznicy pnia kolisto-promieniowe zmarszczenia kory, zakrywające leżący pod tymże zmarszczeniem sęk.
Róża, historycznie, nazywana była także rozetą albo rozetką.

Sęk ukryty pod różą, w przeciwieństwie do sęka ukrytego pod guzem, znajduje się głęboko pod korowiną (guz zakrywa natomiast sęk, który umiejscowiony jest stosunkowo płytko pod powierzchnią kory).

Róża na lipie - rysunek bardzo niewyraźny - sęk zalega bardzo głębokoRóża na lipie - rysunek bardzo niewyraźny - sęk zalega bardzo głębokoFot. Robert Kimbar

Róże występują zasadniczo u gatunków z grubą korowiną, zarówno liściastych (np. dąb, olsza, kasztanowiec) jak i iglastych (np. sosna, modrzew, daglezja). Róże mogą występować także na gatunkach, które są tradycyjnie kojarzone z występowaniem na nich brewek, np. na brzozach, topolach, czy klonach, czy gatunkach o korze stosunkowo cienkiej, jak np. świerk, czy jodła. Zlokalizowane są one wtedy na dolnej części pnia, gdzie korowina jest wystarczająco gruba. W wyjątkowo ekstremalnych warunkach powstanie róży możliwe jest nawet na buku (w publikacji „Wady drewna”, zdjęcie takie jest prezentowane).

Wygląd róży u gatunków iglastych jest nieco odmienny niż dla gatunków liściastych.
U gatunków iglastych zmarszczenie kory otacza kolistą - eliptyczną bliznę, często dość mocno przeżywiczoną. U gatunków liściastych wygląd blizny jest trochę inny, a samo zmarszczenie kory z reguły przyjmuje większe wymiary. „Stara” róża u sosny to niejednokrotnie praktycznie sama blizna – zmarszczenie otaczającej korowiny może być bowiem bardzo niewielkie.

Róża na sośnieRóża na sośnieFot. Robert Kimbar



Różnice mogą także dotyczyć poszczególnych gatunków. Róże na dębie są z reguły dużo bardziej widoczne i łatwiejsze do zauważenia niż róże na olszy aż do tego stopnia, że doświadczeni brakarze zalecają poszukiwanie róż na olszy, zwłaszcza tych, które zakrywają bardzo głęboko zarośnięte sęki, w dobrych warunkach oświetleniowych. Powyższe zdania dobrze ilustrują dołączone do artykułu zdjęcia. Na jednych róże są widoczne bardzo dobrze a na innych znacznie gorzej…

Należy również wspomnieć, że w każdej sytuacji należy mieć świadomość, iż róża jest sękiem zarośniętym, co oznacza, że jeżeli z blizny, otoczonej kolistymi zmarszczeniami kory, wystaje fragment pozostałości po gałęzi (tzw. tylec), choćby wielkości zapałki, to nie jest to jeszcze róża, a w dalszym ciągu sęk otwarty (sytuacja ta jest bardzo częsta np. na sosnach, ale nie tylko). Jeżeli nie mamy pewności, czy dany sęk jest otwartym czy zarośniętym (wydaje się to tylko być teoretycznym problemem, jednak w praktyce takie sytuacje rzeczywiście się zdarzają a pod kątem klasyfikacji jakościowo-wymiarowej drewna może zmienić to sytuację diametralnie…), warto dla pewności zaciosać go toporkiem. Sęk jest zarośniętym, gdy po zaciosaniu go, pod korą ukazuje się gładka powierzchnia drewna.

Róża na olszy czarnejRóża na olszy czarnejFot. Robert Kimbar

Na podstawie wyglądu róży można wnioskować o wielkości i głębokości zalegania sęka. Im większa średnica róży, tym większy zalegający pod nią sęk. Im zmarszczenia korowiny wyraźniejsze, tym sęk zalegania płycej, analogicznie odwrotnie.

Dość ciekawym gatunkiem w kwestii występowania róż i brewek jest dąb czerwony. Na tym gatunku można spotkać wszystkie odmiany sęków zarośniętych i formy pośrednie pomiędzy nimi. Korowina dębu czerwonego w górnej części strzały jest gładka i cienka, natomiast w części odziomkowej z kolei jest stosunkowo gruba. W tej sytuacji w wierzchołkowej części strzały dęby czerwone tworzą brewki, a w dolnej części pnia wykształcają róże. Pośrodku długości pnia powstają twory, które czasami kolokwialnie nazywane są „różobrewkami” - są to róże, od których odchodzą symetryczne pasma kory - dokładnie tak samo, jak przy brewkach. Dowodzi to po prostu, że drzewa są żywymi organizmami i mogą tworzyć wady drewna wymykające się technicznym klasyfikacjom.

Ważna sprawa to sposób pomiaru wielkości róży. Pomiarowi podlega jej średnica. Ponieważ drzewo jest żywym organizmem, w miarę upływu lat, kształt róży z owalnego staje się coraz bardziej eliptyczny. Wydłuża się jej średnica biegnąca w kierunku obwodowym pnia (na skutek przyrostu drzewa na grubość), natomiast stały pozostaje jej wymiar w kierunku wzdłuż pnia (szczególnie dobrze widać to na gatunkach iglastych), dlatego też pomiar róży polega na pomiarze jej średnicy właśnie w kierunku wzdłuż pnia, mierząc średnicę najbardziej wewnętrznego, w pełni zamkniętego, pierścienia zmarszczeń korowiny.

Róża na jaworzeRóża na jaworzeFot. Robert Kimbar



Róże są jedną z wad drewna uwzględnianych podczas klasyfikacji drewna okrągłego wielkowymiarowego. Zakres ich dopuszczalności dla poszczególnych klas jakościowo-wymiarowych określają zarówno stosowne Polskie Normy jak i stosowane warunki techniczne. Po szczegóły warto zajrzeć bezpośrednio do nich.

Na koniec ciekawostki.
W czasie procesu tworzenia się róży, czyli pierścieniowo-promieniowego zmarszczenia korowiny, pośrodku tego zmarszczenia może tkwić pozostałość po obumarłej gałęzi nazywana tylcem. Jeżeli tylec ten ma postać jedynie cienkiej pozostałości po gałęzi (grubości mniej więcej zapałki lub nieco grubszej) w starej gwarze brakarskiej nazywany bywa ostrogą.


dr Robert Kimbar - autor książki „Wady drewna” - kompleksowej publikacji dotyczącej klasyfikacji surowca drzewnego, którą zakupić można w naszym sklepie >>>

Róża - Wady drewna (Zdjęcia: 14)

Róża na dębiePrzekrój poprzeczny przez różę na olszy czarnejRóża na lipie - rysunek bardzo niewyraźny - sęk zalega bardzo głębokoRóża na sośnieRóża na olszy czarnejRóża na jaworzeRóża na modrzewiuRóża na świerkuRóża na topoliRóża na klonieRóża na jodleRóża na daglezjiRóża na wiązieRóża na wierzbie

 
Komentarze Komentarze do artykułuSkomentuj Dodaj komentarz

Brak komentarzy. Twój komentarz może być pierwszy.

Powrót

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA


 
 
facebook
newsletter

Zapisz się na bezpłatny

Wiadomości z portalu na e-mail

Zapisz