DREWNO.PL - Portal branży drzewnej - ogłoszenia
TARCICA.PL - internetowy sklep drzewny
 
USŁUGI LEŚNE

Praca w leśnictwie wciąż niebezpieczna - PIP prezentuje wnioski z kontroli

Autor: oprac red.
Źródło: Państwowa Inspekcja Pracy
Data: 2015-07-30


Państwowa Inspekcja Pracy kolejny raz skontrolowała zakłady usług leśnych. W 2014r. inspektorzy sprawdzili 362 firmy, w prawie połowie z nich stwierdzono nieprzestrzeganie przepisów BHP.

Pomimo postępującej mechanizacji prac leśnych ilość wypadków utrzymuje się na wysokim poziomiePomimo postępującej mechanizacji prac leśnych ilość wypadków utrzymuje się na wysokim poziomieFot. D. Jabłoński

Ze względu na liczne zagrożenia wypadkowe i chorobowe (w szczególności boreliozą) Państwowa Inspekcja Pracy w minionym roku kontynuowała ocenę warunków pracy przy pozyskiwaniu i zrywce drewna. W zakładach objętych kontrolami stwierdzono szereg zaniedbań dotyczących stosowanych technik ścinki i obalania drzew. Błędy, których najwięcej popełniali drwale o krótkim stażu pracy, świadczą o niedostatecznej jakości szkoleń. Przekłada się to następnie na lekkomyślne zachowania pracowników i niestosowanie środków ochrony indywidualnej. Nie wszystkim pracownikom dostarczono też podręczne instrukcje bhp, choć przy braku przepisów dotyczących bezpiecznego pozyskiwania drewna przy użyciu ręcznych narzędzi, wydawanie instrukcji jest istotnym elementem bezpieczeństwa pracy. Ponadto duża część pracodawców nie zagwarantowała pracownikom profilaktycznych badań lekarskich i ochrony medycznej przed skutkami ukąszeń przez kleszcze.

 

Inspektorzy pracy przeprowadzili 372 kontrole w 362 podmiotach gospodarczych (w 358 zakładach usług leśnych i w 4 nadleśnictwach), w których świadczyło pracę łącznie blisko 3,3 tys. osób - 20% z nich na podstawie umowy cywilnoprawnej lub samozatrudnienia. W prawie co drugim zakładzie stwierdzono nieprzestrzeganie przepisów dotyczących prac szczególnie niebezpiecznych (m.in.: brak wykazu takich prac, szczegółowych wymagań bhp przy ich prowadzeniu, wykonywanie czynności w pobliżu zawieszonego drzewa).

 

Wśród kontrolowanych zakładów usług leśnych dominowały zakłady zatrudniające do 9 pracowników (77%). Stan wyposażenia technicznego kontrolowanych zakładów był zróżnicowany. W większości używano podstawowego sprzętu do ścinki: pilarek spalinowych, tyczek kierunkowych do obalania drzew cienkich, klinów, obracaków, ściągaczy linowych. Natomiast zrywka i układanie drewna stosowego i wielkowymiarowego prowadzona była przy użyciu ciągników rolniczych przystosowanych do tego celu bądź specjalistycznych ciągników leśnych. Jak zauważają inspektorzy PIP, którzy kompleksowo kontrolowali zakłady usług leśnych już trzeci rok z rzędu, widoczny jest jednak postęp technologiczny – przedsiębiorcy leśni nabywają maszyny wielooperacyjne, a do zrywki wykorzystują coraz częściej specjalistyczne przyczepki wyposażone w mechaniczne żurawie.

Naruszenia przepisów przy pozyskaniu i zrywce drewna jakie PIP stwierdziła podczas kontroli w latach 2012-2014Naruszenia przepisów przy pozyskaniu i zrywce drewna jakie PIP stwierdziła podczas kontroli w latach 2012-2014Fot. Państwowa Inspekcja Pracy

 

Prace przy pozyskiwaniu drewna są bardzo niebezpieczne. W skontrolowanych zakładach zarejestrowano w latach 2012-2014 (do dnia przeprowadzanych kontroli) 12 wypadków śmiertelnych i 12 ciężkich związanych głównie ze ścinką drzew (w tym co trzeci w wyniku przebywania osób w pobliżu ścinanych drzew, a co czwarty w wyniku niewłaściwych zachowań pilarzy w trakcie usuwania drzew zawieszonych). 

 

Dla poprawy stanu bezpieczeństwa pracy istotne są działania obniżające poziom ryzyka wypadkowego wynikające z rzetelnie przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego, a także zapewnienie pracownikom, wykonującym prace w trudno dostępnym terenie, pierwszej pomocy przedmedycznej. Niestety prawie co drugi kontrolowany pracodawca nie dokonał oceny ryzyka zawodowego lub ocenił je niewłaściwie, a 43% z nich nie zapewniło pierwszej pomocy (w porównaniu z wynikami kontroli z lat 2012-2013 odnotowano wzrost skali naruszeń przepisów w tych dwu obszarach). Ponadto co piąty pracownik objęty kontrolą nie został wyposażony w środki ochrony indywidualnej (głównie w spodnie z wkładką antyprzecięciową i w hełm ochronny).

 

Najniebezpieczniejsza jest ścinka drzew - winna niska jakość szkolenia drwali i polityka Lasów Państwowych

Wiele uwag mieli inspektorzy pracy do stosowanych technik ścinki i obalania drzew (brak progu, zawiasy, nieprawidłowe podcięcie, stosowanie krótkich prowadnic pił przy ścince drzew grubych, nieprawidłowe usuwanie drzew zawieszonych). Zaniedbywano także prace przygotowawcze do ścinki. Nie były oczyszczane szyje korzeniowe drzew o zgrubiałej korowinie w miejscu przykładania rzazów, nie usuwano nabiegów korzeniowych utrudniających obalanie drzew. Nieprawidłowości dotyczące tych technik stwierdzono w 28% kontrolowanych zakładów.

 

Zakłady usług leśnych uzyskują zlecenia na pozyskiwanie drewna w wyniku przetargów organizowanych przez Lasy Państwowe, gdzie o wygraniu decyduje głównie zaoferowana cena usługi. Duża konkurencja sprawia, że ceny te są na rażąco niskim poziomie. Wygrywający przetarg ogranicza zatem koszty pozyskiwania drewna do minimum, m.in. korzysta z innych form świadczenia pracy niż stosunek pracy, obniża nakłady na zapewnienie bezpiecznych warunków pracy. W ramach kontroli inspektorzy pracy udzielili 1,3 tys. porad, głównie w zakresie organizacji bezpiecznej pracy w lesie, wymagań kwalifikacyjnych dla drwali i operatorów maszyn, stosowania środków ochrony indywidualnej, praw i obowiązków stron stosunku pracy czy umów cywilnoprawnych. Szkolenia i doradztwo inspektorów pracy służą m.in. uświadamianiu prawnych konsekwencji świadczenia pracy na podstawie umów cywilnoprawnych przez zainteresowanych pracą w lesie. Według statystyk PIP odnotowuje się wzrost liczby umów o pracę zawieranych z osobami zatrudnionymi w zakładach usług leśnych, co świadczy o tym, że działalność edukacyjna przynosi zamierzone efekty.

43% skontrolowanych firm naruszało przepisy związane z pierwszą pomocą w razie wypadku43% skontrolowanych firm naruszało przepisy związane z pierwszą pomocą w razie wypadkuFot. D. Jabłoński

 

Bezpieczne techniki ścinki drzew nie są określone w przepisach powszechnie obowiązujących. Pracownicy wykonują więc takie prace na podstawie instrukcji bhp wydawanych przez pracodawców lub instrukcji zatwierdzonej przez dyrektora generalnego Lasów Państwowych. Korzystają również z wiedzy nabytej m.in. podczas szkolenia w dziedzinie bhp. Niestety, w 37% kontrolowanych zakładów nie udostępniono pracownikom instrukcji bhp, a 15% pracowników objętych kontrolą nie przeszkolono w dziedzinie bhp zgodnie z wymaganiami. Główny Inspektor Pracy wystąpił w 2014r. w ww. sprawie z wnioskiem do Ministra Środowiska, który zobowiązał się do realizacji wniosku w najbliższym możliwym terminie po zakończeniu nowelizacji ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach.

 

Wobec braku prawnych wymagań dotyczących programu szkolenia osób użytkujących zawodowo pilarki do ścinki drzew w lesie, ośrodki organizujące takie szkolenia ograniczają zajęcia praktyczne do minimum, nie dając tym samym gwarancji nabycia solidnych podstaw bezpiecznego wykonywania prac leśnych. Przekłada się to następnie na nieprawidłowe zachowanie się pracowników w lesie: brawurę, lekceważenie zagrożeń, niestosowanie środków ochrony indywidualnej, niewłaściwe przygotowanie stanowiska pracy. Istotnym uchybieniem jest niezapewnianie pracownikom podręcznych instrukcji bhp. W sytuacji braku przepisów dotyczących bezpiecznego pozyskiwania drewna przy użyciu ręcznych narzędzi w różnych, możliwych do przewidzenia, sytuacjach - wydawanie instrukcji ma niekwestionowany wpływ na poziom bezpieczeństwa pracy.

Ilość wypadków w leśnictwie w latach 2005-2013 wg GUSIlość wypadków w leśnictwie w latach 2005-2013 wg GUSFot. Drewno.pl

 

ZULe tną koszty nie dbając o bezpieczeństwo pracowników

W co czwartym zakładzie pracodawca dopuścił do eksploatacji żurawie hydrauliczne stosowane przy zrywce drewna bez decyzji Urzędu Dozoru Technicznego zezwalającej na ich eksploatację (nieprawidłowość dotyczyła 21% urządzeń objętych kontrolą). W przypadku 19% innych urządzeń (pilarek, ciągników zrywkowych, wciągarek) inspektorzy pracy wnieśli zastrzeżenia dotyczące bezpiecznego ich użytkowania (np. brak wychwytnika łańcucha pilarki, niezabezpieczona kabina ciągnika zrywkowego). 

Istotnym elementem bezpieczeństwa pracy w lesie są środki ochrony indywidualnej. Niestety ponad 1/2 pracowników spośród skontrolowanych pracowników nie została w nie wyposażona. Częstym zjawiskiem jest również niestosowanie lub błędne użytkowanie środkow ochrony osobistej przez pracowników (np. nie zakładanie hełmów ochronnych czy nie używanie ochronników słuchu podczas pracy). Łącznie w ponad 31% skontrolowanych firm stwierdzono naruszenia przepisów związanych z wydawaniem i stosowaniem środków ochrony osobistej. 

 

Rząd nie interesuje się kleszczami 

Kontrole wykazały, że co trzeci pracodawca nie zapewnił pracownikom wymaganych prawem profilaktycznych badań lekarskich. Mimo że pracownicy leśni narażeni są na ukąszenia kleszczy, jedynie 37% kontrolowanych pracodawców zapewniło pracownikom badania przesiewowe na obecność boreliozy. Badania te nie są obowiązkowe pomimo ogromnego wzrostu liczby chorób zakaźnych odkleszczowych. Ten stan mógłby się poprawić, gdyby we wskazówkach metodycznych (stanowiących załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy) uwzględniono, w ramach badań okresowych dla szkodliwego czynnika „Borrelia burgdorferi”, badania przesiewowe w kierunku boreliozy. Badania te dotyczyłyby pracowników (narażonych na ukąszenia przez kleszcze), których miejscem pracy są obszary leśne. Główny Inspektor Pracy wystąpił w 2014r. z wnioskiem w tej sprawie do Ministra Zdrowia, który uzależnił jego realizację od dokonania zmian w treści upoważnienia ustawowego zawartego w art. 229 § 8 Kodeksu pracy oraz od wyniku konsultacji z ekspertami z dziedziny medycyny pracy oraz chorób zakaźnych i pasożytniczych. W związku z tym w 2015r. Główny Inspektor Pracy skierował w ww. sprawie ponowne pismo do Ministra Zdrowia.

 

Państwowa Inspekcja Pracy nakłada kary i edukuje

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami inspektorzy pracy: wydali 2131 decyzji (w tym 662 decyzje ustne wykonane w trakcie kontroli), w tym: 432 decyzje z rygorem natychmiastowej wykonalności, nadanym na podstawie art. 108 Kpa, gdyż było to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, 118 decyzji wstrzymania prac, 44 decyzje wstrzymania eksploatacji maszyn, 126 decyzji skierowania do innych prac pracowników; skierowali do pracodawców 1024 wnioski w wystąpieniach; ukarali 134 osoby grzywnami w drodze mandatów karnych na łączną kwotę 164,9 tys. zł; wobec 36 osób zastosowali środki oddziaływania wychowawczego; do sądu skierowali 4 wnioski o ukaranie. W stosunku do trzech zakładów usług leśnych, w których kontrole wykazały ponowne rażące naruszenia przepisów bhp, Zakład Ubezpieczeń Społecznych na wniosek inspektorów pracy podwyższył składkę na ubezpieczenie wypadkowe o 100%.

 

Jedną z głównych przyczyn nieprawidłowości ujawnionych w zakładach usług leśnych jest niedostateczny poziom wiedzy pracodawców o bezpieczeństwie i higienie pracy, szczególnie w małych zakładach (prawie co dziesiąty pracodawca nie miał obowiązkowego szkolenia okresowego w dziedzinie bhp). Mało skuteczny jest również nadzór pracodawców nad prowadzonymi pracami. Brakuje im fachowego wsparcia (doradztwa) ze strony specjalistów do spraw bhp znających dobrze specyfikę prac leśnych (dotyczyło to 30% zakładów).

 

Wyniki kontroli oraz wymagania w zakresie bhp przy pozyskiwaniu drewna zostały omówione przez inspektorów pracy na naradach szkoleniowych w nadleśnictwach, a także na seminariach i konferencjach, w których uczestniczyli pracownicy Lasów Państwowych oraz pracodawcy zakładów usług leśnych. Zdaniem PIP, w związku ze stwierdzonym podczas kontroli niezadowalającym stanem bezpieczeństwa pracy przy pozyskiwaniu i zrywce drewna zasadne jest kontynuowanie kontroli przestrzegania przepisów bhp w zakładach usług leśnych i promowanie bezpieczeństwa pracy wśród pracowników, pracodawców i przedsiębiorców sektora usług leśnych.

 

Wyniki kontroli PIP wskazują, że najliczniejszą grupą poszkodowanych są osoby o krótkim stażu pracy w danym zakładzie. Do najgroźniejszych wypadków w leśnictwie dochodzi podczas wycinki drzew - w wyniku uderzenia pniem drzewa w głowę, uderzenia przez gałąź obalanego drzewa, przy organizowaniu wywózki drewna dłużycowego z lasu. W 2014r. wśród 9 najciężej poszkodowanych było aż 5 osób ze stażem pracy krótszym niż rok. Błędy w technice ścinki i obalania drzew, których szczególnie licznie dopuszczają się drwale o krótkim stażu pracy, świadczą o niedostatecznej jakości szkolenia, zwłaszcza w zakresie umiejętności posługiwania się narzędziami i wykonywania rzazów. 

 

Program informacyjny dla zakładów usług leśnych

Popularyzacja wiedzy na temat bezpiecznej organizacji i wykonywania prac związanych z pozyskaniem drewna uzupełniała działania kontrolne. Celem szkoleń organizowanych przez Państwową Inspekcję Pracy dla właścicieli zakładów usług leśnych było zapobieganie wypadkom przy pracy z udziałem pracowników, a także osób świadczących usługi jako jednoosobowe firmy. Grupę uczestników szkoleń dobrano z uwzględnieniem statystyki najwyższych wskaźników wypadków przy pracy oraz wyników wcześniejszych kontroli, które ujawniły najwięcej nieprawidłowości w organizacji pracy. We współpracy z regionalnymi dyrekcjami Lasów Państwowych i nadleśnictwami zorganizowano 37 spotkań szkoleniowych.

 

Przeszkolono 1139 osób, w tym 464  pracodawców z zakładów usług leśnych i 262 przedsiębiorców, którzy wykonują usługi jednoosobowo. Szkolenia przeznaczone były również dla pracowników użytkujących piły łańcuchowe. Wzięło w nich udział 386 pracowników zakładów usług leśnych. Zagadnienia omawiane w czasie szkoleń dotyczyły m.in. nieprawidłowości najczęściej stwierdzanych podczas kontroli, okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy w lesie, stosowania bezpiecznych technik ścinki i zrywki, efektywnego nadzoru nad pracownikami, wymagań kwalifikacyjnych koniecznych do obsługi maszyn i urządzeń, mechanizacji prac oraz uzyskiwania decyzji i uprawnień UDT. Tam, gdzie było to możliwe, szkolenia zakończone zostały pokazami bezpiecznej techniki pracy pilarką, w szczególności prawidłowej ścinki drzew. Działania edukacyjne uzupełnione były konkursami bezpiecznej organizacji i wykonywania pracy - zawodami drwali w nadleśnictwach Rudka (podlaskie), Spychowo (warmińsko-mazurskie), Gryfice (zachodniopomorskie) - w których inspektorzy pracy wskazywali bezpieczne sposoby pracy przy ścince drzew i oceniali pracę zawodników. Podczas szkoleń, jak również za pośrednictwem partnerów, pracodawcom i pracownikom zakładów usług leśnych przekazano ponad 10 tys. specjalistycznych publikacji poświęconych bezpiecznemu pozyskaniu drewna.

 

PIP wnioskuje o zmianę prawa - Rządowi się nie śpieszy

Państwowa Inspekcja Pracy przedstawiła w 2014r. Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej wniosek o dokonanie zmian w art.229 § 8 Kodeksu pracy pozwalających na wydanie nowego rozporządzenia regulującego problematykę badań przesiewowych w kierunku boreliozy w ramach badań okresowych dla pracowników leśnictwa. Jednocześnie powrócono do wniosku z dnia 19 grudnia 2013r. o zmianę § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. Nr 69, poz. 332, z późn. zm.), którego realizacja została uwarunkowana koniecznością zmiany art. 229 § 8 Kodeksu pracy.

W odpowiedzi Minister Pracy i Polityki Społecznej poinformował, że ustawa z dnia 7 listopada 2014r. o ułatwieniu wykonywania działalności gospodarczej (Dz. U. poz. 1662) wprowadza modyfikację treści art. 229 Kodeksu pracy w sposób umożliwiający dokonanie przez Ministra Zdrowia zmiany lub wydanie nowego rozporządzenia w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy. Do Ministra Zdrowia zgłoszono wniosek w sprawie podjęcia prac legislacyjnych w celu uwzględnienia we wskazówkach metodycznych (grupa IV „Inne czynniki biologiczne” pkt 6e) stanowiących załącznik 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. Nr 69, poz. 332, z późn. zm.) - badań przesiewowych w kierunku boreliozy w zakresie badań okresowych dla pracowników leśnictwa narażonych na czynnik biologiczny „Borrelia burgdorferi”.

W odpowiedzi Minister Zdrowia ponownie poinformował, że dokonanie zmiany będzie możliwe m.in. po uprzednim wprowadzeniu zmian w art. 229 § 8 Kodeksu pracy.

 

Z kolei do Ministra Środowiska w 2014r. skierowano wniosek o podjęcie prac legislacyjnych mających na celu uwzględnienie w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2006r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu niektórych prac z zakresu gospodarki leśnej (Dz. U. Nr 161, poz. 1141) zagadnień dotyczących: 

  • ramowego programu szkolenia operatorów pilarek (w tym określenia minimalnej liczby godzin zajęć teoretycznych i praktycznych), o których mowa w § 21 oraz § 22 ww. rozporządzenia;
  • określenia zasad i warunków prowadzenia szkolenia operatorów pilarek w celu podnoszenia lub uzupełnienia umiejętności i kwalifikacji zawodowych, o których mowa w § 23 ww. rozporządzenia.

W odpowiedzi Minister Środowiska poinformował, że nowelizacja przedmiotowego rozporządzenia zostanie przeprowadzona w najbliższym możliwym terminie po zakończeniu nowelizacji ustawy z 28 września 1991r. o lasach (Dz. U. z 2014 r. poz. 1153)


 
Komentarze Komentarze do artykułuSkomentuj Dodaj komentarz

Brak komentarzy. Twój komentarz może być pierwszy.

Powrót

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA


 
 
facebook
newsletter

Zapisz się na bezpłatny

Wiadomości z portalu na e-mail

Zapisz